Gisteren bracht ik mijn verhaal over Watergate tot het welbekende einde: het aftreden van president Richard Nixon. Politiek en juridisch bezien was de affaire voorbij met het pardon dat zijn opvolger Gerald Ford hem korte tijd later verleende. Er resteren echter onbeantwoorde vragen, waarover we het nog even moeten hebben. Uiteraard ben ik oudheidkundige en geen contemporainist, maar gebrek aan kennis heeft nog nooit een Leids historicus weerhouden van het geven van een mening.
In de eerste plaats is er de identiteit van Deep Throat. Dat was lange tijd een mysterie, maar in 2005 wist Vanity Fair dat op te lossen. Het zou Mark Felt zijn geweest, de onderdirecteur van de FBI. Geen lelieblanke held, als u dat mocht denken: Felt was supervisor van COINTELPRO, het gedeeltelijk illegale programma om de burgerrechtenbeweging te verstoren. Hij is daarvoor veroordeeld.
Andere vragen zijn echter nog altijd onbeantwoord. De meest cruciale is: wist Nixon vóóraf van de door John Mitchell goedgekeurde plannen voor intimidatie en informatievergaring? Wist de president vooraf van de inbraak in het Watergategebouw? Voor zover ik weet, is dat nog altijd niet bekend. Weliswaar zijn in 1996 bandopnamen vrijgegeven waarop te horen is hoe Nixon aan zijn chef-staf Haldeman opdracht geeft tot een inbraak in de kantoren van het Brookingsinstituut (een denktank in Washington), maar dit bewijst niets. Nixon fantaseerde er wel vaker op los; zijn staf begreep meestal wel wat serieus was bedoeld.
Maar het grootste mysterie: wat zochten de inbrekers in het Democratische hoofdkwartier? Was John Dean wel zo betrouwbaar? Wat bewoog hem? Vragen die lang onbeantwoord zijn gebleven, maar waarover redelijke hypothesen bestaan.
De rol van John Dean
Lang concentreerde het onderzoek zich op de relatie tussen de dieven en de president. Dat het om politieke spionage ging, zoals Bernstein en Woodward het hebben geframed, was de vanzelfsprekende aanname. Wellicht ten onrechte. In 1984 opperden de Amerikaanse journalisten Anthony Lukas en Jim Hougan gelijktijdig dat die aanname niet zo heel vanzelfsprekend was. Immers, waarom installeerde McCord zijn apparatuur niet bij de democratische campagneleider, maar in een kamer die nota bene leeg stond?
Uit de transcripten van de telefoontaps blijkt dat deze telefoon werd gebruikt om afspraken te maken met prostituees. Dat suggereert dat de dieven geen politieke informatie zochten, maar belastend materiaal.
Watergate: nog een cover-up?
Hiervoor kunnen onschuldige verklaringen zijn. Gewoon prutswerk. De inbrekers waren al gearresteerd voordat ze de tijd hadden gehad om ook elders telefoontaps te plaatsen. Misschien moeten we de constatering dat de inbrekers afluisterapparatuur plaatsten in een lege kamer, niet belangrijker maken dan ze is. Tegelijk: de constatering maakt wel duidelijk dat de aanname dat het ging om politieke spionage, weinig meer is dan een aanname.
Voortbouwend op de hypothese dat de inbrekers belastend materiaal zochten, is een ander beeld mogelijk van John Dean. In 1991 toonden Len Colodny en Robert Gettlin in Silent Coup namelijk aan dat een bekende escort haar huis had gedeeld met Maureen Biner, Deans verloofde en later echtgenote. Colodny en Gettlin suggereren dat niet het CRP, maar Dean heeft bepaald wat er in het kantoor in het Watergategebouw moest worden gezocht. Via zijn geliefde wist hij dat sommige democraten iets te verbergen hadden; Dean wilde bewijzen vinden, wist dat Nixon die informatie zou waarderen, en hoopte zo op een bliksemcarrière.
Dit verklaart waarom Dean uiteindelijk besloot Nixon te verraden. Zolang hij de indruk kon wekken dat het ging om politieke spionage, zou Nixon de zwarte piet trekken. Dan kon Dean voor zichzelf de rol reserveren van jonge held, die door blinde ambitie te laat inzag in welke intriges hij verstrikt was geraakt, maar tijdig van zijn heilloze weg was teruggekeerd. Wanneer echter duidelijk zou worden dat Dean zélf het doel van de inbraak had bepaald, was hij verdachte nummer één. Dean haalde dus de deksel van Nixons doofpot om die te plaatsen over zijn eigen rol.
Dean heeft deze theorie nooit weersproken. Dat wil overigens niet zeggen dat ze waar is. En in elk geval rehabiliteert ze Nixon niet. Hij heeft eerst het klimaat geschapen waarin inbraak was toegestaan en heeft zeker geweten van de cover-up. Het is geen prettige gedachte dat het in een democratie mogelijk is dat een bedrieger staatshoofd wordt, maar gelukkig is dit allemaal al een halve eeuw geleden en hebben politici sindsdien natuurlijk hun lessen geleerd.
Zelfde tijdvak
Blake en Mortimermei 29, 2013
Van Giffen, bioloog en archeoloogaugustus 29, 2020
Ach, Europajanuari 1, 2014
Ook mogelijk, maar net zo zeer een aanname als die van Woodward en Bernstein.
Hoe juridisch correct was het pardon door Ford eigenlijk?
Niet dat ik een deskundige ben, maar volgens mij hebben presidenten het recht pardon te verlenen aan wie ze willen. Aan het eind van hun termijn strooien presidenten en ook gouverneurs er mee in het rond, een traditie volgend.
“gebrek aan kennis heeft nog nooit een Leids historicus weerhouden van het geven van een mening”: dit is nu al de quote of the day.
Toch maken wij niet vaak mee dat Jona Lendering zich met enige trots als Leids historicus presenteert…😉
Het ‘pardon’ (gratieverlening) door Ford is verhaal op zich, dat deze vrijwel zeker (mede) zijn verkiezing tot president in 1976 heeft gekost.
Maar een cruciaal element hierin is ‘He (Nixon) accepted that pardon – and in our justice sytem, that’s an admission of guilt’
(Uit het hoofd citeren van Professor Stanley I. Kutler tijdens een gastcollege in Leiden).
Jona
Mijn vraag om MaartenvR te vragen was uiteraard een provokatie maar met een dieperliggend buikgevoel
Wie moet wat bloggen over een hedendaags onderwerp en waarom?
verwees naar de Washington Post voor mij als abonnee geloofwaardiger objectief dan bijv onze zo geprezen NRC
Ik denk dat het antwoord ligt in de diverse niveaus van voorlichting. Bloggen is eerste lijn. Feitelijk kan iedereen dat doen. Wie het goed wil doen, leidt mensen door naar de tweede lijn.
Een hoogleraar, met alle hem/haar ten dienste staande middelen, zou dat niet moeten hoeven doen. Een universiteit heeft daarvoor andere mensen. De hoogleraar moet het publiek het echte werk uitleggen of syntheses aanbieden. Daarvoor hebben ze de middelen, en dat is logisch, want voorlichting staat in hun taakomschrijving.
Het probleem met Fik Meijer en Maarten van Rossem is dat ze eerstelijnsinformatie bieden. Hun boeken hebben, met andere woorden, de inhoud van een blogje.
En eerlijk gezegd: ik word steeds kwader. Alles in de academische voorlichting moet maar leuk, leuker, leukst zijn. Maar wetenschap is niet per se leuk. Vind je het gek dat ze nu een miljard op de universiteiten willen bezuinigen?
Ze zijn allebei met pensioen en kunnen dus doen waar ze zin in hebben. Ik denk dat vooral Maarten het wel best vindt om een BN te zijn en geen wetenschapsvoorlichter. Betaalt ook beter.
het is ook mogelijk te verwijzen naar bestaande populaire overviews
in dit geval in the washington post waarvan de journalisten de zaak op gang brachten
daar dan evt kanttekenigen bij maken
daar zijn geen specialisten in onxze kleine kikkerlandje voor nodig; wel helpt het de Amerikaanse “mentaliteit” te kennen mbt politiek en politici bijv het 2-partijenstelsel getrapte verkiezingen maandenlange voorbereiding dictatuur van de winnende partij
“Wie moet wat bloggen over een hedendaags onderwerp en waarom?”
Wie daar zin in heeft, omdat hij/zij er zin in heeft én de goedkeuring van JonaL krijgt. Kijk maar eens na waar ik tijdens de coronaperiode zoal over geblogd heb. En ja, hij heeft ook wel eens iets van me afgewezen (waar ik prima mee kan leven).
Deze blog is een verlichte monarchie.
“gebrek aan kennis heeft nog nooit een Leids historicus weerhouden van het geven van een mening.”
Sinds vandaag wens ik dat ik ook citaten uit je stukjes omhoog kan stemmen.
Om de reden die je zelf suggereert aan het eind van je stukje vind ik de vraag of Nixon schuldig was niet zo interessant – dat mogen eventueel rechters uitzoeken. In de politiek is de vraag naar verantwoordelijkheid veel belangrijker. En Nixon was zonder enige twijfel verantwoordelijk. Dus maakte de Watergate affaire zijn verdere fuanctioneren onmogelijk en dan is aftreden de enige verstandige beslissing. Inderdaad, gelukkig doen vooral Nldse politici dat tegenwoordig veel sneller, uche uche.
het is ook mogelijk te verwijzen naar bestaande populaire overviews
in dit geval in the washington post waarvan de journalisten de zaak op gang brachten
daar dan evt kanttekenigen bij maken
daar zijn geen specialisten in onxze kleine kikkerlandje voor nodig; wel helpt het de Amerikaanse “mentaliteit” te kennen mbt politiek en politici bijv het 2-partijenstelsel getrapte verkiezingen maandenlange voorbereiding dictatuur van de winnende partij