Geneeskunde bij de Kruisvaarders

De Arabische diplomaat en schrijver Usama ibn Munqidh (1095-1188) was de neef van een vooraanstaande Syrische heer. Zelf diende hij op verschillende missies. Zijn autobiografie toont dat er in de tijd tussen de Eerste en de Tweede Kruistocht aanzienlijke samenwerking was tussen de diverse partijen. Zo stuurde zijn machtige oom eens de christelijke arts Thabit naar een van de leiders van de Kruisvaarders. Die deed sarcastisch verslag van de lokale geneeskunde.

Thabit was pas tien dagen weg toen hij alweer terugkeerde. We zeiden: “Die patiënten heb je snel genezen zeg!”

Hij antwoordde: “Ze brachten me een ridder, in wiens been een abces was gegroeid, en een vrouw die leed aan een geestelijke ziekte. Ik voorzag de ridder van een klein kompres totdat het abces openging en hij genas. De vrouw zette ik op een dieet dat was gericht op herstel van haar vochtbalans.

Toen kwam er een Frankische arts. Hij zei: ‘Die man weet niets van ziekenzorg.’ Hij richtte zich tot de ridder: ‘Wat heb je liever, leven met één been of sterven met twee?’

‘Leven met één been.’

‘Breng me een sterke ridder en een scherpe bijl.’

Er kwam een andere ridder, met een bijl. En ik stond erbij. Toen legde de arts het been van de patiënt op een blok hout en hij beval de ridder met de bijl om het been met één klap af te hakken. Hij sloeg er dus op terwijl ik toekeek – één slag, maar het been was niet volledig afgehakt. Hij gaf nog een klap, waarop het merg van het been eruit vloeide en de patiënt ter plekke stierf.

Toen onderzocht de Frankische arts de vrouw. ‘Dit is een vrouw in wier hoofd een duivel zit. Die heeft bezit van haar genomen. Scheer haar haar af.’

Dus schoren haar kaal en keerde de vrouw terug naar haar gewone dieet, met veel knoflook en mosterd. Haar geestelijke kwaal keerde terug. De arts concludeerde: ‘De duivel is door haar schedeldak in haar hersens gedrongen.’

Hij nam daarom een scheermes, maakte een diepe kruisvormige incisie, haalde uit het midden van de snede de huid weg totdat het bot van de schedel bloot kwam te liggen. Toen wreef hij de wond in met zout. De vrouw was op slag dood.

Daarop vroeg ik of mijn diensten nog langer nodig waren. Toen ze ontkennend hadden geantwoord, keerde ik terug naar huis. Ik heb daar veel over geneeskunde geleerd dat ik nog niet wist.”

***

PS

U hebt begrepen dat ik deze dagen extra blog over Libanon omdat het land, dat al rijk is aan problemen, er een oorlog bij krijgt. Mijn blogjes zullen de situatie daar niet verbeteren, maar u kunt dat wel. Als u wat kunt missen, doneer dan voor de zorg van de vluchtelingen: dit is een project van iemand die ik persoonlijk ken en vertrouw.