In het najaar van 2023 bezocht ik Cádiz, ooit de Fenicische stad waar het handelsnetwerk van de Middellandse Zee contact maakte met het handelsnetwerk van de Atlantische kusten. Hier moet tin uit Armorica zijn overgeslagen op schepen die voeren naar de Mediterrane havens. In het museum van Cádiz zag ik bovenstaande wierookbrander, die afkomstig zou zijn uit de tempel van de liefdesgodin Astarte. De datering, kort voor 600 v.Chr., biedt een mooie aanwijzing voor de verspreiding van de gewoonte om in tempels wierook te branden.
De brander is overigens gevonden in wat destijds de branding van de Atlantische Oceaan was. De vermoedelijke verklaring is dat het voorwerp, gewijd aan een godheid, niet zomaar kon worden vernietigd als ze niet langer bruikbaar waren. Het antieke tempelpersoneel groef hiervoor ook wel speciale kuilen.
Het leuke is de combinatie van motieven. De mannetjes onderaan zijn geïnspireerd door de kunst van Egypte. Vermoedelijk zijn het bedienden. Tussen hen in zien we een soort lage boom, die doet denken aan de “boom des levens” uit de Mesopotamische kunst (voorbeeld). Daarboven zien we een soort horizontale accolade, die overgaat in soort U, met daartussen een waaier. De U kan een gestileerd schip zit, maar het is plausibeler dat ze, in combinatie met de waaier, de kroon is van de god Bes.
Wierookbranders met voorstellingen als deze zijn bepaald niet uniek. Ze zijn eveneens bekend van Cyprus. Het roodachtige aardewerk bewijst echter dat deze brander is vervaardigd in Cádiz zelf, en dat illustreert maar weer eens het internationale karakter van de handel op het scharnierpunt van Mediterrane en Atlantische handel.
[Dit was het 495e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]
Het stof van Babylon
De Gallische taal
De wierookroute (2)
@rambambashi Boven Ra in zijn zonnebark tijdens zijn reis door het firmament en onderaan in zijn bark tijdens zijn reis door de onderwereld?
De ‘mannetjes’ staan in faraonische pose. Het is niet duidelijk genoeg om te zien wat de handen droegen of vasthadden.