Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers. Ik probeer altijd wat eenheid aan te brengen, wat soms lukt en soms niet, maar dit keer zijn de faits divers echt heel divers.
Egypte in Leiden
Eerst wat nieuws uit eigen land, namelijk uit ons eigen Leidse Rijksmuseum van Oudheden: de mooie expositie over het ontdekken van het oude Egypte is tot 3 mei verlengd. “Wegens succes geprolongeerd”, heet zoiets, en de tentoonstelling is inderdaad heel goed bezocht, zonder dat het onprettig druk is. Gaat dat zien dus.
De regels van een spel
Verder hebben onderzoekers vastgesteld welk spel is gespeeld op een Romeins stenen spelbord uit de collectie van het Romeins Museum (v/h Thermenmuseum) in Heerlen. Ze lieten twee door artificiële intelligentie vervaardigde computerspelers AI-agenten tegen elkaar spelen, nu eens met de regels van het ene bekende oude bordspel, dan weer met de regels van een ander oud spel. De slijtage op het stenen speelbord suggereerde een spel dat lijkt op ons Barricade, dat alleen maar de jongste loot is aan een grotere boom van blokkeerspelletjes.
De voornaamste conclusie is dus I.D.O.H.Z.O. blokkeerspelletjes, wat gewoon geinig is en ook niet méér. Het bericht haalde diverse media, die de nadruk legden op het gebruik van artificiële intelligentie; de beste uitleg vond ik hier.
Maronitische Wereldkroniek
Zo’n gereconstrueerd spel verandert ons beeld van het verleden niet, maar dat is anders met de ontdekking van nieuwe (of beter: oude) geschreven bronnen – vooral als die betrekking hebben op belangrijke maar niet goed begrepen gebeurtenissen. Bij de digitalisering van de manuscripten in het Catharinaklooster (in de Sinaïwoestijn) bleek een dertiende-eeuws Arabisch handschrift de weergave te bevatten van een oorspronkelijk in het Aramees gestelde wereldkroniek uit 713. Ze is geschreven door een maronitische christen, en dat maakt het boeiend.
De maronieten waren toen een in Syrië levende groep die het door de Byzantijnse keizer Herakleios (r.610-641) gepropageerde monotheletisme had aanvaard. Dat was in ruwweg de tijd van de grote oorlog tussen de Byzantijnen en Sassaniden (602-628). Na de Arabische Veroveringen leefden de maronieten binnen de grenzen van het Kalifaat van Damascus, waar ze vasthielden aan hun theologische opvattingen, terwijl die in het Byzantijnse Rijk werden afgezworen. De maronieten hadden daardoor een perspectief op de opkomst van de islam dat wél christelijk was maar niet volgens de keizerlijke orthodoxie. Dat maakt de tekst potentieel belangrijk.
Tot slot
Mooi interview met een van de grootste vuursteenkenners van Nederland, Jaap Beuker. Het gaat niet alleen over hem, maar ook over de herkomst van en de handel in het materiaal, en ook over de reden waarom handel in vuursteen noodzakelijk was. Verder: het wonder van zeevaart naar Helgoland.
En uiteraard gaat de sloop van de geesteswetenschappen gewoon verder. We ronden ook deze faits divers er dus maar mee af. Tradities zijn er om in ere te houden: de universiteit van Ottawa dreigde in oktober de opleiding Griekse en Romeinse studies te sluiten, kwam daarvan terug, en voert het besluit nu toch uit. Het deprimerende overzicht van sluitingen en wat dies meer zij is nog steeds hier.
En o ja: ik organiseer een dure maar echt mooie reis naar Algerije.
De link naar het interview met Jaap Beuker werkt niet. Daarom maar weer eens wat reclame voor mijn lievelingskrant:
https://dvhn.nl/drenthe/assen/hoe-een-ontdekking-in-1983-het-leven-van-jaap-73-uit-assen-op-zijn-kop-zet.-verhip-dat-rooie-spul-ken-ik-48415465.html
Afgelopen weekend heb ik het met aandacht en genoegen gelezen.
Van de Maronitische Kroniek is een Engelse vertaling verschenen. Hier is een link ernaar te vinden: https://www.roger-pearse.com/weblog/2026/02/16/alex-houranis-translation-of-the-latter-half-of-the-new-maronite-chronicle-of-713-now-online/
Het is misschien haastwerk; na enige tijd komt er waarschijnlijk een rustiger editie met vertaling, maar deze geeft toch een indruk.
Leuk! Ik herken al zo snel een beschrijving van de Justiniaanse epidemie, een vermelding dat Mohammed overleed in 630/631 en ook dat Abu Bakr vier jaar regeerde, wat langer is dan verwacht.
Het ‘AD 535 Event’ staat er ook in.
Ook Dat Uthman de Arabieren een ‘boek’ oplegde (nadat eerder wordt vermeldt dat ‘de rechtvaardige man’ zijn leer al voor de Arabieren op schrift had laten stellen.) Bij de val van en moord op Uthman wordt alleen Mu’awayia vermeldt – Ali of zijn familie wordt in het geheel niet genoemd, alleen een ‘Emir uit het Oosten’ en groepering die mogelijk de Charidjieten zijn. Mu’awyia wordt verderop wel ‘de vijfde koning’ van de Arabieren’ genoemd. Zelfs als ‘de rechtvaardige man’ dan wordt meegerekend ontbreekt er wel een tussen Uthman en Mu’awyia.
Het ‘AD 535 Event’ staat er ook in.
Ook Dat Uthman de Arabieren een ‘boek’ oplegde (nadat eerder wordt vermeldt dat ‘de rechtvaardige man’ zijn leer al voor de Arabieren op schrift had laten stellen.) Bij de val van en moord op Uthman wordt alleen Mu’awayia vermeldt – Ali of zijn familie wordt in het geheel niet genoemd, alleen een ‘Emir uit het Oosten’ en groepering die mogelijk de Charidjieten zijn. Mu’awyia wordt verderop wel ‘de vijfde koning’ van de Arabieren’ genoemd. Zelfs als ‘de rechtvaardige man’ dan wordt meegerekend ontbreekt er wel een tussen Uthman en Mu’awyia.
Oh nee ik zwets. Er ontbreekt alleen een ‘koning van de Arabieren’ als ‘de rechtvaardige man’ niet wordt meegerekend. Sorry.
En ‘Coran’ wordt ook genoemd bij ‘de rechtvaardige man’.
En één bovenstaande reactie teveel. Blog deed weer raar, blijkbaar.