1700 jaar Nikaia (6): bronnen

Ik heb in de voorafgaande blogjes al een paar keer verteld dat de handelingen (actae) van het Concilie van Nikaia verloren zijn gegaan en dat de deelnemerslijst (Synodikon) een reconstructie is. Die is bovendien overgeleverd in uiteenlopende talen en versies, wat ons confronteert met een uitdagend tekstkritisch probleem. We zijn voor onze informatie over de kerkvergadering aangewezen op andere bronnen. Gelukkig zijn die er.

Antieke geschiedschrijving

Om te beginnen is er het boek dat Eusebios van Caesarea veertien jaar na de gebeurtenissen publiceerde: het Leven van de zalige keizer Constantijn. Deze terugblik is een invloedrijke tekst, die ook ten grondslag ligt aan de legende dat Constantijn aan de vooravond van de veldslag tegen zijn rivaal Maxentius aan de hemel een lichtend kruis zou hebben gezien en zich na dat visioen tot het christendom zou hebben bekeerd.

Lees verder “1700 jaar Nikaia (6): bronnen”

Jezus, Mithras, Zondeval

De twintigste eeuw bestaat niet. Zoveel is duidelijk als je Trouw leest. De krant publiceerde een tijdje geleden een stuk over de negentiende-eeuwse theorie dat Jezus niet had bestaan, en deed daar in een hoofdredactioneel commentaar nog een schepje bovenop (de discussie zou zijn geëindigd zonder bewijs vóór Jezus’ bestaan). Toen men inzag dat men een complete eeuw aan wetenschap had genegeerd, zei men dat dit “nuance” had verdiend. Dan ben je net zo onwetenschappelijk als – ik noem eens een opvallend voorbeeld – Donald Trump.

Onlangs was het weer raak: in een stuk over Mithras werden allerlei verouderde theorieën herhaald. Dat er een Mithrasfeest was op 25 december bijvoorbeeld en dat de christenen dat hadden overgenomen. Nul bewijs, gewoon een verouderde theorie. De cultus is niet verspreid door soldaten – en dat is geen inzicht dat alleen specialisten kennen, dat kunt u vinden in publiekstijdschriften als Ancient Warfare. Dat er in Elst een mithraeum zou zijn is niet eens verouderd, het is kletskoek. Als ze daar bij Trouw ontdekken dat er in de twintigste eeuw onderzoek is gedaan naar Mithras, zullen ze wel weer zeggen dat de berichtgeving nuance behoefde.

Lees verder “Jezus, Mithras, Zondeval”