The Third Man Archieven - Mainzer Beobachter

Het irritante van het werk van geheime diensten is dat het werk van geheime diensten geheim is. Historici weten er minder van dan ze zouden willen. Natuurlijk zijn er archieven, maar het kan heel lang duren voordat die worden vrijgegeven. Dat de Britten tijdens de Tweede Wereldoorlog alle Duitse codeberichten konden lezen, werd pas dertig jaar na dato erkend en voor zover ik weet duurde het nog eens veertig jaar tot alle stukken openbaar waren. Maar ook een onderzoeker die toegang heeft tot alle overgebleven stukken, zal regelmatig moeten raden wat bedoeld kan zijn geweest met codewoorden en toespelingen. Historici zijn natuurlijk vertrouwd met embargo’s en contextverlies, maar als het gaat om de geschiedenis van een geheime dienst, zijn de problemen groter.

Kim Philby

Je merkt dat op elke pagina van The Writer and the Traitor, het boek dat de Britse journalist Robert Verkaik wijdde aan de vriendschap tussen Graham Greene en Kim Philby. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte de laatste een bliksemcarrière bij de Britse buitenlandse inlichtingendienst MI6. Op tweeëndertigjarige leeftijd stond hij aan het hoofd van alle Britse tegen de Sovjet-Unie gerichte contraspionage. Later was hij gestationeerd in Washington. En dat terwijl hij, zoals zou blijken, werkte voor Stalin. Als hoofd van de contraspionage kon hij alle aanwijzingen die tegen hem bestonden, laten verdwijnen; een overloper die hem kon ontmaskeren merkte te laat dat Philby Moskou had ingelicht. Niemand weet wat er van deze Konstantin Volkov is geworden.

Lees verder “Kim Philby en Graham Greene” →

Ik had gisteren om negen uur een afspraak in Utrecht en had de rest van de dag een fiets nodig voor afspraken in Leiden, Den Haag, Rotterdam en Breda. Normaal gesproken zou je dan om rond half negen met je karretje in Amsterdam in de trein stappen, maar je mag geen fiets meenemen in de spits. Wat ook wel een beetje logisch is. De enige manier om met fiets en al om negen uur in Utrecht te zijn, was dus om om half zeven weg te rijden en langs Amstel, Angstel en Vecht naar Utrecht te gaan. Bepaald geen straf met windkracht vier in de rug.

Je bent niet helemaal wakker en je gedachtestroom is prettig naïef. En zo schoot me ineens te binnen hoe totaal absurd de beroemde woorden zijn van Harry Lime in The Third Man (een film die overigens op mijn lijstje geweldige films had gemoeten). U kent de scène – en anders ziet u hem hieronder – en herinnert zich hoe Lime, gespeeld door Orson Welles, in het reuzenrad in de Prater in Wenen een gesprek heeft met een oude vriend. Lime blijkt cynisch te zijn geworden en rondt bij het afscheid af:

You know what the fellow said. In Italy, for thirty years under the Borgias, they had warfare, terror, murder, and bloodshed, but they produced Michelangelo, Leonardo da Vinci, and the Renaissance. In Switzerland, they had brotherly love, they had five hundred years of democracy and peace – and what did that produce? The cuckoo clock.

Lees verder “De koekoeksklok” →