Barbaros Hayreddin: Sultanın Fermanı, ofwel Barbaros Hayreddin: Het decreet van de sultan is een serie over het leven van Khair ad-Din Barbarossa, bekend als de eerste kapitein-pasha en admiraal van het Ottomaanse Rijk. Khair ad-Din Pasha (1475-1546) was een Ottomaans-Albanese admiraal en kaper. Hij had de bijnaam “Barbarossa”, afgeleid van Baba Aruj, de bijnaam van zijn broer, over wie ik gisteren blogde. Khair ad-Dins oorspronkelijke naam was Yakupoğlu Hızır (Hızır, zoon van Yakup). Onder leiding van Hızırs oudste broer Aruj Reis legden de broers zich toe op de kaapvaart, eerst vanuit Alexandrië, daarna met het eiland Djerba als basis.
Al geruime tijd fungeerden de havens aan de Barbarijse kust van Noord-Afrika als uitvalsbasis voor moslim-piraten die het zuiden van Spanje bedreigden. De Spanjaarden waren er op hun beurt in geslaagd de controle over een aantal havens aan de Noord-Afrikaanse kust in handen te krijgen. Het groeiende prestige van de broers maakte hen tot leiders in de strijd tegen de Spanjaarden.
In 1516 slaagde Aruj Reis erin om zich meester te maken van Algiers en Tlemcen. In 1518 sneuvelde hij bij een poging Tlemcen te heroveren op de Spanjaarden. Hızır nam diens functie als opperbevelhebber over en nam tevens de naam Khair ad-Din aan; de bijnaam Barbarossa volgde. Uit vrees dat hij zijn bezittingen zou verliezen aan de Spanjaarden, stuurde hij een gezantschap naar de Ottomaanse sultan, Suleyman de Prachtlievende, dat hem erkende als zijn heer. In ruil hiervoor verleende de sultan hem de titel beylerbey en gaf hem militaire versterkingen. Deze steun stelde Khair ad-Din Barbarossa in staat het nog steeds door de Spanjaarden bezette, versterkte eiland Peñón in te nemen. Onder de naam Algiers, “eiland”, werd dit uitgebouwd tot een belangrijk bolwerk van piraterij in het Middellandse Zeegebied.
In 1533 werd Barbarossa naar Istanboel ontboden door Suleyman, omdat deze verontrust was door de activiteiten van de Genuese admiraal Andrea Doria in het oostelijke Middellandse Zeegebied. Barbarossa werd benoemd tot grootadmiraal, belast met de bouw van een oorlogsvloot. In de zomer van 1534 zette hij met deze vloot koers naar Tunis. Op het naderen van de Ottomaanse vloot vluchtte de sultan van Tunis, Muley Hassan, weg. De stad werd ingelijfd bij het Ottomaanse Rijk.
Door het bezit van Tunis namen de Turken nu een strategische positie in op de scheiding tussen de westelijke en de oostelijke helft van de Middellandse Zee. Als reactie hierop organiseerde keizer Karel V een grootschalige expeditie, onder Andrea Doria, met als doel Tunis in te nemen. Een groot deel van Barbarossa’s vloot viel in handen van de aanvallers. Barbarossa zelf slaagde er echter in te ontkomen, en met een ander deel van zijn vloot deed hij vervolgens een aanval op de Balearen, waarbij onder andere Maó, de hoofdstad van Minorca werd geplunderd. De verovering van Tunis door Karel V miste zijn doel, want Barbarossa’s macht ter zee bleef onaangetast.
In 1537 vertrok Barbarossa met een gigantische nieuwe vloot uit Constantinopel, nu met het doel Italië aan te vallen. Hij verwoestte in dat jaar een groot gebied rondom Otranto en viel vervolgens de kolonies van Venetië aan. Het plan voorzag in een gelijktijdige aanval door een Ottomaanse troepenmacht vanuit Albanië en een Franse aanval vanuit Marseille. De aanval lukte slechts gedeeltelijk omdat de Fransen hun beloften niet nakwamen. Barbarossa verlegde daarop zijn operaties naar de Griekse eilanden in de Ionische Zee. Grootschalige aanvallen en plunderingen dwongen de eilanden in te stemmen met zware jaarlijkse schattingen. Hij voer met een reusachtige buit terug naar Constantinopel.
Het was nu duidelijk dat de Ottomaanse macht ter zee een ernstige bedreiging begon te vormen. Dit besef leidde tot een bondgenootschap tussen Karel V, de paus en de republiek Venetië. In 1538 verzamelde zich een grote vloot van ongeveer tweehonderd schepen en 60.000 man onder Andrea Doria bij Korfu. Barbarossa had de beschutting opgezocht van de baai van Arta, bij Preveza. Barbarossa won deze slag met slechts één gezonken schip, en met meer dan honderd schepen buitgemaakt vertrok hij naar Constantinopel. Dit was illustratief voor het gebrek aan eenheid aan christelijke zijde. Pas veel later zou deze nederlaag worden gewroken, in de slag bij Lepanto (1571).
Voor Barbarossa was de weg nu vrij voor een doorbraak naar het westen. In 1540 deed hij vanuit Algiers een aanval op Gibraltar. Een tegenaanval door Karel V op Algiers, in 1541, werd een dramatische mislukking. In 1543 volgde een nieuw offensief. Barbarossa’s schepen plunderden Reggio di Calabria en er brak paniek uit in Rome. Op uitnodiging van Frankrijk vestigde Barbarossa zijn hoofdkwartier in Toulon. Tot afgrijzen van christelijk Europa werd Toulon zo voor enige tijd een Ottomaanse stad. Franse dorpen in de omgeving werden overvallen om boeren gevangen te nemen voor dienst op de galeien, en in de stad werden openlijk slavenmarkten gehouden waar christelijke slaven werden verkocht. In het najaar veroverden de Fransen en de Turken gezamenlijk Nice, waarbij de stad geplunderd en in brand gestoken werd. Ottomaanse eskaders plunderden eveneens steden en dorpen aan de Spaanse kust. In verlegenheid gebracht door dit alles kocht de Franse koning, Frans I, in 1544 het bondgenootschap met de Turken af.
In 1546 overleed Barbarossa in Beşiktaş (Istanbul). Daar staat ook zijn mausoleum, ontworpen door Mimar Sinan, vlak bij de Bosporus. Tot heden bestaat de traditie dat de Turkse marineschepen bij uitvaren het mausoleum groeten met een kanonschot.
De serie is het vervolg op Barbaroslar: Sword of the Mediterranean, in 2021 en 2022 uitgebracht.
- Barbaros Hayreddin: Sultanın Fermanı
- Speelt circa 1500-1545.
- Twintig afleveringen van 2 uur en 30 minuten.
- Uitgebracht in 2022-2023.
[Deze gastblog van Alie van Arragon wordt vervolgd; een algemene inleiding tot deze reeks is hier. Dank je wel Alie!]
Zelfde tijdvak
Safedmei 5, 2013
De Inka’s (1): Intipchurin en Runafebruari 21, 2024
De veldslag bij Issosjuni 11, 2020
Fascinerend! Dank u wel Alie.
Als je dat als Turk allemaal gezien wil hebben, lig je toch niet vaak vroeg in je bed. Elke aflevering heeft de lengte van een respectabele film.
François I de Valois – verraaier….🙄
Alleen als men het propagandistische frame christendom tegen islam aanhangt en de historische feiten negeert. Voorbeeld: “Liever Turks dan paaps”, kennen we die nog? De leus was populair in een opstandige uithoek die zonder wroeging bondgenoot werd van paapse Fransen tegen een paapse vijand. Noemt u die rebellen ook verraaiers?
Maar bij de Geuzen bleef het bij leuzen. Dat is toch iets anders dan een bondgenootschap sluiten met de grootste vijand van het christendom. Want dat het in die tijd zo gezien werd is ook een historisch feit.
Frank B.: Nee.
En een ironische kwinkslag is ook niet u besteedt hè….
Verder wat Frans opmerkt.
Ik vraag me af hoe een tegenwoordige Turk deze gebeurtenissen bekijkt. In mijn ogen munten deze admiraals vooral uit in schanddaden zonder ook maar iets tot stand te brengen. Maar misschien ziet een Turk dat heel anders.
Hoe kijken wij Nederlanders ook al weer aan tegen Piet Hein, Jan Pieterszn Coen en Peter Stuyvesant? Nog in de vorige eeuw werd een massamoordenaar een gerespecteerd minister-president. Maar ja, zij “hebben iets groots verricht”.
Natuurlijk ook genoeg kritische punten te benoemen, maar ik zou toch zeggen dat de Nederlandse voorbeelden bezig waren iets op te bouwen. Dat is toch wat anders als enkel plunderen en brandschatten.
Er zijn heel wat tegenwoordige Turken dus die zullen op heel wat manieren naar deze series en personages kijken. Ik had er jaren geleden eentje in de klas met een T-shirt met daarop een kromzwaard en het jaartal 1453, dus zijn ouders waren mogelijk fan.
In de klas is dat jaartal het startpunt voor een gesprek over interpretatie en het gewicht van woorden. Wat de één “de verovering van Istanbul” noemt, is voor de ander “de val van Constantinopel”.
“In 1518 sneuvelde hij bij een poging Tlemcen te heroveren op de Spanjaarden. ”
Niet helemaal, hij sneuvelde bij het doorbreken van de Spaanse belegering van Tlemcen.