De trouwe lezers van deze blog weten dat ik een groeiende belangstelling heb voor Precolumbiaans Amerika, dus de Nieuwe Wereld vóór Columbus. Natuurlijk is dat eigenlijk dezelfde interesse als mijn belangstelling voor de Oudheid of het Midden-Oosten: een andere wereld die je dwingt na te denken over de wereld waarin je zelf woont. Mijn groeiende belangstelling voor Precolumbiaans Amerika is echter ongestructureerd. Ik lees weleens wat, maar ik ben nooit in Mexico of Peru geweest, en moet het vooral doen met wat ik oppik in volkenkundige musea.
In het Musée du Quai Branly in Parijs zag ik voorwerpen die ik maar zal aanduiden als fluitende vazen. Ze bestaan uit twee kruikjes, waarvan de een open is en de ander gesloten, zij het dat die uitloopt op een fluit. Die is vaak versierd en kan dan bijvoorbeeld de vorm hebben van een mannetje of een vogel of iets anders. De twee vaasjes zijn verbonden door een buisje. Als je nu water giet in het open vaasje, loopt het door het buisje naar het andere kruikje, waar het de lucht wegperst door de fluit. Je kunt die fluitende vazen ook een beetje schudden, dan maken ze (denk ik) korte piepgeluiden.
Oké, een leuke gimmick, en misschien moeten we maar niet te lang nadenken over de functie. Ze zijn opgegraven op begraafplaatsen en in heiligdom, dus ze zullen wel een rol hebben gespeeld in rituelen of andere plechtigheden – al is de Eerste Hoofdwet van de Archeologie vermoedelijk van toepassing.
Maar nou het gekke. Ik heb verschillende foto’s van deze Peruviaanse fluitende vazen, die zijn vervaardigd door mensen die behoorden tot enerzijds de Vicus-cultuur en de Viru-cultuur en anderzijds de Chimú-cultuur, de Chancay-cultuur, de late Sican-cultuur en de cultuur van de Inka’s. De twee eerstgenoemde culturen moet u plaatsen vóór pakweg 300 na Chr., de drie andere culturen na pakweg 1100. Daar zit ruim een half millennium tussen, waarin enorme culturele veranderingen optraden, zoals het ontstaan van de grote stedelijke centra. Maar gek genoeg heb ik geen foto’s van deze muziekinstrumenten uit de tussenliggende Wari- en de Tiwanaku-culturen.
Ik snap er, om een flauwe grap te maken, geen fluit van. Ongetwijfeld betekent dit dat ik onvoldoende begrijp. En dat is helemaal niet erg. Dat is juist de lol ervan.
Het Vierkeizerjaar
Agrigento
Piraterij
Een fluit aanblazen door een waterreservoir geeft een borrelende of tremulante geluidsweergave van de tonen. Ken ik van plastic kinderfluitjes van 60 jaar geleden, ik weet niet of die nog gemaakt worden. Aan de beschrijving te oordelen moet dat met deze vaatjes ook kunnen.
Op Youtube kan je er eentje (replica) horen.
https://youtu.be/Da3Zk4FMM9E?si=Pe90437jTySa80cE
Bizonder! Je moet er maar opkomen als Viruaan in het verre verleden…
Je kunt ze in Peru nog steeds kopen als souvenir. Klonk inderdaad als in het filmpje hierboven. Ze zijn van aardewerk en dat kan helaas kapot vallen, dus ik kan die van mij niet meer laten horen.
En over de Wari cultuur is inderdaad weinig bekend.
Tiwanaku is bekend van dat poortgebouw in Bolivia en daar zijn wat overblijfselen van gebouwen die je kunt bezoeken plus een museum. Voor zover ik weet, was het net als Persepolis voornamelijk een ceremonieel centrum.
Goede bronnen van informatie, ook goed onderbouwd zijn de youtube podcasts @AncientAmericas (met ook afleveringen over de Wari) en @AzlanHistorian.