Algiers, november 1942 (3)

On november 8, 2026november 8, 2026 door Jur de JonginAlgerije, Frankrijk, Geschiedenis, Marokko1 reactie

Tijdvak: 1925 na Chr. - 1950 na Chr.

1925-1950 na Chr.

Herinneringsplaat bij de kamer in hotel Al Djezair waar generaal Eisenhower in 1942 en 1943 verbleef.

[Laatste van drie blogjes van Jur de Jong over Algiers tijdens Operatie Torch. Het eerste deel was hier.]

Op 9 november mocht Algiers dan betrekkelijk eenvoudig in Geallieerde handen gevallen zijn, bij Oran en Casablanca was de strijd lang niet zo soepel verlopen. De Vichy-Fransen boden serieus verzet en het kostte de Geallieerden dagen en honderden verliezen om de steden te omsingelen. Op 10 november kondigde François Darlan echter vanuit Algiers aan dat alle Fransen in Marokko en Algerije hun wapens neer zouden leggen, waarmee de strijd met een sisser afliep. Helemaal breken met het Frankrijk deed Darlan (nog) niet, maar hij verschool zich achter ‘omstandigheden die het maarschalk Pétain onmogelijk maakten om onafhankelijke beslissingen te nemen’.

De Geallieerden konden nu hun grip op Noord-Afrika consolideren. In Egypte was de Britse generaal Bernard Montgomery er net op dat moment bij El Alamein in geslaagd om het Afrikakorps van Rommel te dwingen zich terug te trekken. Montgomery belaagde de Duitsers en Italianen in een lange achtervolging naar het westen. De Geallieerden wilden nu vanuit Algerije optrekken naar het oosten en Rommel in de rug aanvallen.

Lees verder “Algiers, november 1942 (3)” →

Algiers, november 1942 (2)

On november 8, 2026november 8, 2026 door Jur de JonginAlgerije, Frankrijk, Geschiedenis1 reactie

Tijdvak: 1925 na Chr. - 1950 na Chr.

1925-1950 na Chr.

De oude vuurtoren van de haven van Algiers vanuit het westen. Links van de vuurtoren een deel van het oude fort en rechts het gebouw van de voormalige Franse admiraliteit, dat op 8 november 1942 enige uren in handen van Franse verzetsstrijders was.

[Tweede van drie blogjes van Jur de Jong over Algiers tijdens Operatie Torch. Het eerste deel was hier.]

Naar aanleiding van de afspraken die kort tevoren waren gemaakt in Cherchell, hadden de Franse verzetsstrijders in Algiers zich voorbereid om een tiental strategische punten in de stad te bezetten wanneer de geallieerde landingen zouden plaatsvinden. Het ging vooral om commandoposten van de Franse marine, leger en luchtmacht en radio- en telefooncentrales, zodat de lokale Franse bevelhebbers in de eerst uren van de landingen geen centrale coördinatie konden uitoefenen. De daaruit voortkomende chaos zou de Geallieerden een voordeel geven in de meest kwetsbare fase van de landingen. Pas vlak voor de daadwerkelijk landingen kregen het Franse verzet bevestiging van de datum waarop de invasie zou plaatsvinden. Daardoor was er weinig tijd voor praktische voorbereiding.

Pas op 7 november kregen de meeste verzetsstrijders bericht dat ze die nacht in actie moesten komen. Nadat een deel van hen op het laatste moment natte voeten kreeg, bleven er ongeveer vierhonderd over die de klus moesten klaren. Het was een gemengd gezelschap van groepjes linkse, monarchistische en joodse jongeren. In Vichy-Frankrijk waren de joden hun Franse staatsburgerschap kwijtgeraakt, wat hen een sterke drijfveer gaf om de Geallieerden te helpen. Ze kregen oude geweren en pistolen uitgereikt en verspreidden zich rond middernacht met de wagens van twee bevriende taxibedrijven over de stad.

Lees verder “Algiers, november 1942 (2)” →

Algiers, november 1942 (1)

On november 8, 2026november 8, 2026 door Jur de JonginAlgerije, Frankrijk, Geschiedenis1 reactie

Tijdvak: 1925 na Chr. - 1950 na Chr.

1925-1950 na Chr.

Vanuit Noordwest-Europa gezien kan het als een verrassing komen dat Algiers een belangrijke rol speelde in de Tweede Wereldoorlog. Maar een jaar lang was de stad een centrum van de actieve strijd tegen de Duitsers en Italianen. Dat begon op 8 november 1942, toen de Amerikaanse en Britse troepen landden op verschillende stranden aan weerszijden van de stad.

Deze landingen waren de meest oostelijke aanvallen van de Geallieerden op Frans Noord-Afrika die dag, onder de codenaam Operatie Torch. Aan de Atlantische kust gingen Amerikanen bij Casablanca aan land, en in het westen van Algerije bij Oran. Frankrijk behoorde op dat moment nog niet tot de Geallieerden, maar was formeel neutraal. De Franse regering van maarschalk Philippe Pétain had bij de overgave aan de Duitsers in juni 1940 beloofd om haar koloniën te verdedigen tegen alle aanvallen, in ruil waarvoor deze én de vloot onder Franse controle bleven.

Lees verder “Algiers, november 1942 (1)” →

Emir Abd el-Kader

On september 30, 2025augustus 9, 2026 door Jona LenderinginAlgerije, Frankrijk, Geschiedenis, Islam, Marokko, Midden-Oosten, Ottomaanse Rijk3 reacties

Tijdvak: 1800 na Chr. - 1900 na Chr.

1800-1825 na Chr.1825-1850 na Chr.1850-1875 na Chr.1875-1900 na Chr.

L’émir Abd-el-Kader, protégeant les chrétiens à Damas en 1860 (Jan-Baptist Huysmans)

In mijn boek over Libanon – inmiddels herdrukt – behandel ik ook de crisis rond het jaar 1860, toen de maronieten en druzen tegen elkaar ten strijde trokken. Diverse partijen raakten betrokken, waaronder soldaten uit het Ottomaanse leger, die partij kozen voor de druzen en op diverse plaatsen christenen doodden. In Damascus vielen 12.000 doden, waaronder de Nederlandse consul en de Massabki-broers, die door de maronieten tot op de huidige dag worden vereerd. De sultan greep bliksemsnel in en zond een generaal, die de rebelse soldaten standrechtelijk liet executeren en de druzische leiders veroordeelde tot de galg. Evengoed intervenieerde een Frans leger, dat feitelijk dus weinig te doen had.

Terwijl ik deze trieste gebeurtenis beschreef, stuitte ik op een emir Abd el-Kader, die in Damascus de vervolgde christenen had opgenomen in zijn paleis en had beschermd. Die naam kende ik, maar uit een heel andere context. In 2019 was ik in Sétif in Algerije, waar een Jardin d’ Emir Abd el-Kader was, die tjokvol Latijnse inscripties stond, die ik destijds fotografeerde en – tot mijn eigen verbazing – resulteerden in mijn eerste, enige en welbeschouwd hilarische wetenschappelijke publicatie. Ik vroeg me af of het ging om dezelfde man. De naam, “dienaar van de almachtige”, is niet zeldzaam, maar de Arabische rang van emir is dat in een Ottomaanse context wel, en de man uit Sétif en de man uit Damascus leefden allebei rond 1860. Hij was inderdaad dezelfde.

Lees verder “Emir Abd el-Kader” →

Algiers 1830

On september 18, 2025januari 7, 2026 door Jona LenderinginAlgerije, Frankrijk, Geschiedenis, Libië, Libië en Maghreb, Ottomaanse Rijk, Tunesië7 reacties

Tijdvak: 1800 na Chr. - 1850 na Chr.

1800-1825 na Chr.1825-1850 na Chr.

Ik heb eerder geschreven over de Barbarijse Staten en verteld dat hun reputatie als piraten eigenlijk onverdiend was. Ze deden wél aan kaapvaart, dus het in oorlogstijd beroven van vijandelijke koopvaardijschepen. Dat was lange tijd volkomen normaal; in een ander blogje schreef ik over de joodse kapers die tijdens de Spaanse Successieoorlog namens de Staten-Generaal de Caraïbische wateren onveilig maakten voor Spaanse schepen. Kaapvaart begon als er oorlog uitbrak, was gereguleerd met kapersbrieven en hield op zo gauw er een vredesverdrag was – en zo simpel was het.

Voor de Barbarijse leiders – de Ottomaanse pasja van Tripoli, de Ottomaanse bey van Tunis en de Ottomaanse dey van Algiers – was kaapvaart een verdienmodel, mogelijk doordat er altijd wel ergens een Europese oorlog was waarin men partij kon kiezen. Men beroofde schepen en zette de bemanning in als slaven, net zo lang tot die werden vrijgekocht. Een en ander paste bij het islamitische ideaal dat het geloof moest worden verspreid, maar deze religieuze motivatie was allang ondergeschikt aan de commerciële. Kaapvaart was voor de Barbarijse Staten overigens niet de belangrijkste economische activiteit. Soms leed men er zelfs verlies op, want goedkoop waren de kaapschepen niet, en handel was altijd profijtelijker. Algiers, met de agrarische rijkdom van de Hautes Plaines, leverde bijvoorbeeld graan aan Frankrijk, zodat de twee landen elkaar al in de achttiende eeuw goed kenden.

Lees verder “Algiers 1830” →

Algiers 1808

On september 9, 2025januari 7, 2026 door Jona LenderinginAlgerije, Geschiedenis, Libië en Maghreb

Tijdvak: 1800 na Chr. - 1850 na Chr.

1800-1825 na Chr.1825-1850 na Chr.

Boutins landkaart van Algiers (noord is rechts)

Begin 1808 stond Napoleon op het hoogtepunt van zijn macht. Hij had de Rijnbond gesticht, hij had bij Jena het onoverwinnelijk geachte Pruisen verslagen, hij had goede hoop met het Continentaal Stelsel de Engelsen eindelijk op de knieën te drukken, hij had met Rusland het vredesverdrag van Tilsit gesloten. Tijd dus om op weg te gaan naar nieuwe veroveringen.

Napoleon liet zijn oog vallen op de Barbarijse Staten, zeg maar het huidige Marokko, Algerije, Tunesië en Libië. Ik blogde er al eens over. Het doel was om de Middellandse Zee tot een Franse binnenzee te maken. Bijkomend voordeel was dat hij zich kon presenteren als bestrijder van de Barbarijse kapers, die christelijke zeelieden gevangen namen en tegen hoge losgelden weer vrij lieten. In april 1808 vroeg Napoleon zijn minister van Marine of er een haven aan de Algerijnse kust was waar een eskader veilig beschermd zou kunnen landen zonder gevaar te lopen te worden aangevallen door een overmacht van vijandelijke schepen. Verder wilde de keizer weten in welk seizoen ziektes het minst te vrezen waren en welk het klimaat het geschiktst was.

Lees verder “Algiers 1808” →

Turkse TV (10) Khair ad-Din Barbarossa

On april 26, 2025januari 7, 2026 door Alie van ArragoninAlgerije, Cultuur, Geschiedenis, Turkije11 reacties

Tijdvak: 1500 na Chr. - 1550 na Chr.

1500-1525 na Chr.1525-1550 na Chr.

Barbaros Hayreddin: Sultanın Fermanı, ofwel Barbaros Hayreddin: Het decreet van de sultan is een serie over het leven van Khair ad-Din Barbarossa, bekend als de eerste kapitein-pasha en admiraal van het Ottomaanse Rijk. Khair ad-Din Pasha (1475-1546) was een Ottomaans-Albanese admiraal en kaper. Hij had de bijnaam “Barbarossa”, afgeleid van Baba Aruj, de bijnaam van zijn broer, over wie ik gisteren blogde. Khair ad-Dins oorspronkelijke naam was Yakupoğlu Hızır (Hızır, zoon van Yakup). Onder leiding van Hızırs oudste broer Aruj Reis legden de broers zich toe op de kaapvaart, eerst vanuit Alexandrië, daarna met het eiland Djerba als basis.

Al geruime tijd fungeerden de havens aan de Barbarijse kust van Noord-Afrika als uitvalsbasis voor moslim-piraten die het zuiden van Spanje bedreigden. De Spanjaarden waren er op hun beurt in geslaagd de controle over een aantal havens aan de Noord-Afrikaanse kust in handen te krijgen. Het groeiende prestige van de broers maakte hen tot leiders in de strijd tegen de Spanjaarden.

Lees verder “Turkse TV (10) Khair ad-Din Barbarossa” →

Turkse TV (9) Aruj Barbarossa

On april 25, 2025september 12, 2026 door Alie van ArragoninAlgerije, Cultuur, Geschiedenis, Turkije1 reactie

Tijdvak: 1500 na Chr. - 1525 na Chr.

1500-1525 na Chr.

Barbarossa: Zwaard van de Middellandse Zee (Turks: Barbaroslar: Akdeniz’in Kılıçı) is een Turkse actiefilmserie en vertelt het verhaal van Oruç Reis en Hızır Reis, twee opeenvolgende Kapudan Pasha’s van het Ottomaanse Rijk.

Aruj Barbarossa

Aruj Barbarossa (ca. 1474-1518), bij de Turken bekend als Oruç Reis, was een Ottomaanse kaper die sultan van Algiers werd. Hij was de oudere broer van de beroemde Ottomaanse admiraal Khair ed-Din Barbarossa. Aruj/Oruç werd geboren op het Ottomaanse eiland Midilli (Lesbos in het huidige Griekenland) en sneuvelde in de strijd tegen de Spanjaarden bij Tlemcen.

Hij werd bekend als Baba Aruj (Vader Aruj) toen hij grote aantallen vluchtelingen uit Spanje, waaronder Morisco’s, moslims en joden, in Noord-Afrika verwelkomde. De volksetymologie in Europa vertaalde de naam Baba Aruj naar Barbarossa, Roodbaard in het Italiaans.

Lees verder “Turkse TV (9) Aruj Barbarossa” →

Romeins Tunesië en Algerije

On maart 20, 2020maart 3, 2026 door Jona LenderinginAlgerije, Archeologie, Geschiedenis, Klassieken, Libië en Maghreb, Romeinse Keizerrijk, Romeinse Republiek, Toerisme, Tunesië5 reacties

Een tragediedichter en een acteur uit een komedie (Hadrumetum; Musée archéologique de Sousse)

Als ik thuis kom van een buitenlandse reis heb ik altijd wat tijd nodig om mezelf te herwinnen. Je doet inkopen, je draait de was, je ruimt je reisgidsen op, je probeert de achterstallige mail te beantwoorden. Aangezien ik uit Tunesië ben teruggekeerd in een land met extra gezondheidsmaatregelen is het allemaal wat moeizamer dit keer, maar evengoed zijn er verloren halve uurtjes waarin ik de foto’s kon ordenen die ik in Tunesië heb genomen. Ze documenteren de Romeinse provincies Africa Proconsularis en Numidia.

Een klein deel ervan heb ik online geplaatst. Daar was ik al eerder mee begonnen, dus als u mijn website kent, ziet u op de pagina’s over Karthago en Utica weinig nieuws. Uit Algerije plaatste ik al foto’s online uit Cirta, uit Hippo Regius, uit Icosium, uit Iol Caesarea, uit Lambaesis, uit Médracen, uit Madauros, uit het Mausolée royal de Maurétanie, uit Sitifis, van de Soumaa d’El-Khroub, uit Thubursicum Numidarum, uit Tiddis, uit Tipasa en uit het fenomenale Thamugadi.

En nu dus ook Tunesië: Bulla Regia, Hadrumetum, Mactaris, Sufetula, Thugga, Thysdrus, Thuburbo Maius en Uthina. Verder de Fenicische kolonie Kerkouane. Samenvattend: je leert het wel waarderen, een dag zonder puntgaaf bewaarde mozaïeken.

Lees verder “Romeins Tunesië en Algerije” →

Cherchell en Tipasa

On december 17, 2019april 14, 2026 door Jona LenderinginAlgerije, Archeologie, Geschiedenis, Klassieken, Libië en Maghreb, Midden-Oosten, Romeinse Keizerrijk, Toerisme18 reacties

Tipasa: een christelijke basiliek en een villa aan zee

Ik heb u de afgelopen twee weken mee genomen op een reis door de Maghreb. Eerst Tunis en Karthago, de hoofdstad van de Romeinse provincie Africa. We vervolgden onze reis richting Algerije en bereikten Annaba, het antieke Hippo Regius. In die dagen blogde ik enkele keren over Augustinus: zijn jeugd, zijn verblijf in Karthago, zijn ontdekking van het ego. En het was in de richting van Souk Ahras, zijn geboorteplaats, waarheen we onze reis voortzetten. Via M’daourouch en Khemissa (Apuleius’ Madauros en Thubursicum) bereikten we Constantine, het antieke Cirta, de eerste hoofdstad van wat de Romeinse provincie Numidië zou worden.

We reden naar het zuiden via het mogelijke graf van Massinissa (of zijn zoon Mikipsa) en de Romeinse legioenbasis te Lambaesis naar Batna, waar we pakjesavond vierden. Sinterklaas zelf vierden we in het fenomenale Timgad en daarna keerden we terug naar Constantine, dat een mooi museum heeft en waarvandaan we Tiddis bezochten, de mooiste site die we in Algerije hebben gezien. Via het charmante Sétif – waar ik nog pissig was over Sapfo – en het voor ons gesloten Djemila kwamen we tijdens de verkiezingen in Algiers, de stad waar ook Michiel de Ruyter nog eens is geweest en waar wij het Bardomuseum, het Nationaal Museum van Oudheden en het Paleis van de Rais bezochten.