Lysimachos en Dromichaites

Lysimachos (Museo archeologico nazionale, Napels)

Zoals ik al eens vertelde, was de eerste veldtocht van Alexander de Grote erop gericht het Macedonische gezag over Thracië te consolideren. Na Alexanders dood heerste diens adjudant Lysimachos over het gebied, en ook al noemde die zich koning, hij gold voor de Thraciërs als minder afschrikwekkend dan Alexander. De Thraciërs kwamen van tijd tot tijd in opstand, en ergens aan het begin van de derde eeuw v.Chr. namen ze zelfs Lysimachos’ zoon Agathokles gevangen.

De toevallige overlevering

Om welke groep Thraciërs het gaat, heeft Diodoros van Sicilië, die hierover schreef in zijn eenentwintigste boek, niet duidelijk aangegeven, en het feit dat we dit weten, berust op toeval: de Byzantijnse keizer Konstantinos VII Porfyrogennetos, die de gewoonte had uittreksels te maken uit antieke literatuur, vond een moralistische anekdote die zich afspeelde in de buurt van zijn hoofdstad Constantinopel de moeite waard. Ik noem dit, omdat het illustreert dat de informatie die tot ons is gekomen, niet per se de belangrijkste gebeurtenissen documenteert; de overlevering is een dronkenmanswandeling.

In elk geval: de Thraciërs stuurden prins Agathokles terug, met geschenken voor zijn vader, in de hoop dat deze hun in verdere onderhandelingen gunstig gestemd zou zijn. Diodoros noteert dat de Thraciërs hun situatie niet meer dachten te kunnen verbeteren met militaire middelen, en daarom investeerden in vriendelijke betrekkingen met Lysimachos.noot Diodoros, Wereldgeschiedenis 22, fragment 20. Wat er daarna gebeurde, is onduidelijk, want het volgende overgeleverde fragment gaat over een veldtocht die Lysimachos organiseerde naar de Geten, een Thracisch volk aan de monding van de Donau. Of zij degenen waren die Agathokles gevangen hadden genomen, is onduidelijk.

Lysimachos gevangen

In elk geval liep Lysimachos’ veldtocht uit op een mislukking. De Getische generaal Seuthes diende zich bij hem aan met de mededeling dat zijn koning, Dromichaites, hem had beledigd, dat hij wraak wilde nemen en dat hij Lysimachos maar wat graag wilde helpen.noot Polyainos, Krijgslisten 7.25. In feite leidde hij Lysimachos’ leger naar een plek aan de overzijde van de Donau waar de troepen zich niet konden bevoorraden. Dromichaites wist zijn tegenstander daar te omsingelen, en nu was Lysimachos krijgsgevangen.

De Getische soldaten eisten dat Lysimachos zou worden berecht. De Thraciërs werden immers al een halve eeuw door de Macedoniërs onderdrukt. Dromichaites zag het anders: als ze Lysimachos doodden, zou er een andere Macedonische koning zijn die een strafexpeditie zou sturen. Als ze de gevangene echter spaarden, zou die bij hen in het krijt staan en konden ze enkele verloren gegane gebieden terugkrijgen. Daar stemden de anderen mee in. Diodoros vertelt dat Dromichaites vervolgens contact zocht met Lysimachos’ intimi, en we mogen aannemen dat Dromichaites hun influisterde wat de verlangde tegenprestatie was.noot Diodoros, Wereldgeschiedenis 22, fragment 23. Diodoros schrijft:

Dromichaites, de koning van de Thraciërs, ontving koning Lysimachos hartelijk en vriendschappelijk, noemde hem zelfs “vader”, en begeleidde hem en zijn kinderen naar een stad die Helis heette.noot Diodoros, Wereldgeschiedenis 22, fragment 22.

De moraal

Helis ofwel Sveshtari was de plaats van het afscheid. Dromichaites liet twee maaltijden bereiden, een zoals de Thraciërs gewend waren (wildbraad en groente) en een meer extravagante zoals aan het hof van Lysimachos gebruikelijk was. En waar die laatste werd opgediend op een tafel met zilverbeslag, stond de eerste op meubilair dat zo karig was als het voedsel zelf. “Welke maaltijd,” vroeg Dromichaites, “vind je geschikter voor een koning?”

Lysimachos gaf aan zijn eigen diner te verkiezen, waarop Dromichaites hem vroeg wat hem dan had bewogen een armzalig volk te onderwerpen dat alleen armzalige maaltijden kende. Daarop had Lysimachos geen antwoord. Hij erkende dat het verkeerd was geweest de Geten te willen onderwerpen, en gaf de gebieden terug die Dromichaites graag wilde hebben. Bij wijze van afscheid gaf de Getische vorst zijn gast nog een kroon mee.

Thracische kroon (Archeologisch Museum, Sofia)

De anekdote dat het absurd is dat mensen die al een welvarend gebied beheersen ook nog een armzalig gebied willen beheersen, is een cliché uit de antieke literatuur, en staat haaks op het edelmetaal dat we kennen uit de Thracische graven. Erg geloofwaardig is het verhaal dus niet, maar keizer Konstantinos was voldoende onder de indruk om het verhaaltje eeuwen later nog te kopiëren.