[Dit is het laatste van twee gastblogs die Arnold den Teuling schreef over zijn bezoek aan Schotland en de Muur van Antoninus Pius. Het eerste was hier.]
Op mijn tocht naar het noorden ben ik heel veel cairns, restanten van huizen uit de ijzertijd, sporen van Picten, Kelten, Vikingen en tenslotte Engelse veroveraars tegengekomen, met als hoogtepunt de laat-neolithische nederzetting Skara Brae op Orkney. Daar schrijf ik later nog eens over.
Bovendien waren er op diverse plaatsen sporen van de activiteiten van Gnaeus Julius Agricola uit de jaren 77-84, dus nog ver vóór de Muur van Hadrianus. De zgn. Gask-linie ter hoogte van Crieff bestond uit tenminste zeventien uitkijkposten die op een tot anderhalve mijl van elkaar lagen, dit keer zonder tussengelegen wal. Ook sporen van een expeditie van keizer Septimius Severus rond 210 zijn bewaard gebleven.
Op 17 augustus, nog vóór mijn bezoek aan Glasgow, begon ik dus welgemoed aan het meest westelijke van de vier door de Scottish Historical Society beheerde plekken van de Muur van Antoninus Pius. Toen bleek dat Google Maps me niet alleen met de auto maar ook met de fiets volledig in de steek liet. Achteraf reconstruerend denk ik dat Google Maps je naar een plek leidt die hemelsbreed het dichtst bij de feitelijke plaats ligt, zonder rekening te houden met de aanwezigheid van voldoende bruikbare paden. Anderzijds, fiets- en voetpaden zijn meestal wel degelijk in de satellietkaarten opgenomen, dus helemaal begrijpen doe ik het nog steeds niet.
Maar goed, er liep dus geen pad van het fort Castlecary naar Seabegs Wood, naar Rough Castle en naar Watling Lodge. Ik moest dus elke locatie afzonderlijk benaderen. Seabegs Wood en Watling Lodge heb ik vanaf het parkeerterrein van het Falkirk Wheel bezocht, maar een gemakkelijke fietsroute vandaar af naar Rough Castle was, zoals in het vorige blogje al gemeld, niet te vinden.
Seabegs Wood is een romantische plaats. Vanaf de weg waar ik mijn fiets parkeerde slaagde Google Maps er opnieuw in om mij linksaf het bos in te sturen, terwijl de overblijfselen rechtsaf waren. Watling Lodge is een duidelijk herkenbaar geheel. Er was een modern gebouw, die Lodge dus, dwars in de gracht gebouwd.
De westkust
Op diverse plaatsen was aangegeven dat vondsten waren opgesteld in het Hunterian Museum in Glasgow, een onderdeel van de universiteit. Daar ben ik natuurlijk geweest, een paar dagen later. Een grote verrassing was de in het vorige blogje al afgebeelde bouwinscriptie, afkomstig van een van de andere forten. In het museum bleek namelijk een hele reeks fragmentarische inscripties opgesteld, telkens met de inhoud: afdeling X heeft voor de keizer vier mijl of daaromtrent van de wal voltooid. Uit de opgravingen blijkt bovendien dat de stenen gedeelten van de bebouwing bewust zijn vernield vanwege de aftocht omstreeks het jaar 160. Het afvoerrooster van een koudwaterbad (frigidarium) was een van de weinige heel bewaarde brokstukken.
Langs de westkust verder afgezakt richting de Muur van Hadrianus. Het museum van Carlisle had onder andere inscripties op altaren, een enkele in het Grieks, een zekere Pulcher uit Palmyra wijdde een altaar aan de godin Astarte, en ook een regiment soldaten van Tungri wijdde een altaar, aan Jupiter Optimus Maximus. Die hadden ook al aan de Muur van Antoninus Pius gebouwd. Een verrassing was ook het Museum Senhouse helemaal op de westpunt van de muur (foto 5853). Het toont een reeks altaren met inscripties voor Jupiter Optimus Maximus, opgericht door Baetasii. Volgen de interpretatie van het museum zijn dat Bataven geweest.
Dit stuk zit ik te typen op de DFDS-ferry Princess Seaways. Bij het verlaten van de haven heb ik net de opgraving met de deels gereconstrueerde Romeinse bebouwing van Arbeia gepasseerd, op de zuidelijke oever van de Tyne. Vanaf dek 10 gefotografeerd kun je het hier zien liggen op de noordkant van een strategische heuvel.
[Dit was een gastblog van Arnold den Teuling. Dank je wel Arnold!]
Zelfde tijdvak
Filon van Byblos over Jahwehdecember 28, 2022
Het Senaatsgebouw in Rome (1)november 3, 2025
Christenvervolging? (1)december 26, 2017
“Toen bleek dat Google Maps me niet alleen met de auto maar ook met de fiets volledig in de steek liet. ”
Tsja, het is geen vervanging van de good old OS Landranger Maps.
Mijn ervaring is dat Google maps niet geschikt is voor de fiets. Er zijn veel betere alternatieven. Zelf gebruik ik Komoot, maar er zijn ook andere.
Ten westen van de Firth of Forth naar het noorden rijdend, zullen Schotland-reizigers onder de blog-lezers de imposante heuvel en rots (en kasteel) van Stirling gezien hebben.
Te noordelijk voor de muur van Antoninus maar ik zou denken een goede plaats voor een tijdelijk of meer blijvend fort aan het begin van de opmars van Agricola. Aan drie zijden steil, aan één kant aflopend.
Maar er is toen (plaatje Gask-linie) geen gebruik van gemaakt. Een andere kaart geeft wel een fort aan op de aan de andere kant van de River Forth gelegen (lagere) Gowan Hill. Omringende kampen bevonden zich in vlakkere gebieden.
Het is wachten op de mogelijkheid van tijdreizen.
Bij het kasteel van Doune, op een steenworp afstand van Stirling, is een Romeins legerkamp van Agricola ontdekt, ca 80 nC. Er zijn geen resten meer zichtbaar op het sportterrein, maar er staat wel een professioneel uitlegbord bij.
Volgens mijn dochter Marianne was Rough Castle vanaf het parkeerterrein van het Falkirk Wheel te voet wel gemakkelijk te vinden.
De ferry is al reden genoeg om de reis te maken: uren op zee…
Google Maps gebruik ik met lange tanden. Geef mij maar een echte kaart in handen, zo eentje waar de OS “hut circles” op aangeeft.
Pingback: Websites via Bluesky 2025-09-06 – Ingram Braun
Hier al eens vermeld, maar ik geef zelf nog eens mee voor wie graag de zee oversteekt, of voor wie zonder paspoort, ETA of zeeziekte door Albion wil dwalen vanuit de zetel thuis.
Mary-Ann Ochota, Hidden Histories. A Spotter’s Guide to the British Landscape.
Dave Hamilton, Wild Ruins B.C.. The Explorer’s Guide to Britain’s Ancient Sites.
(Van dezelfde auteur Wild Ruins, met ook aandacht voor jongere overblijfselen)
Rob Wildwood, Magical Britain. 650 Enchanted and Mystical Sites.
Westwood &Simpson, The Lore of the Land. A Guide to England’s Legends.
Ik gebruik naast Google Maps als navigatie wel degelijk ook fatsoenlijke kaarten. Alleen, zonder bijrijder, kan ik de kaarten onder het rijden niet gebruiken.