De schat van Villena

On door Jona LenderinginIberië, Museumstuk, Spanje
Tijdvak: 1300 v.Chr. - 1200 v.Chr.
1300-1200 v.Chr.
De schat van Villena, kopie van enkele voorwerpen (Archeologisch Museum, Madrid)

De economie is instabiel, de goudprijs gaat door het dak, dus het is lucratief een archeologisch museum te overvallen en daar wat goud te jatten. Vorige maand gebeurde dat met voorwerpen uit Vix en vorig jaar was er uiteraard de diefstal van de helm van Coțofenești.

De ironie wil dat deze kwetsbaarheid erger wordt naarmate het beleid beter is. Je legt originele voorwerpen liefst zo dicht mogelijk bij de vindplaats, waar ze (jonge) mensen het meest inspireren en liefde voor het verleden bijbrengen. Dan liggen kostbaarheden echter in kleine musea, die vaak te weinig geld hebben voor afdoende bewaking. Het alternatief is nog erger: alles op een beperkt aantal plekken neerleggen waar ze wel bewaakt kunnen worden. Maar ja, als alle bijzondere voorwerpen op één plaats liggen, valt een object dat lokaal mensen had kunnen inspireren, niet werkelijk op. Dan is het alleen maar een etalage van rijkdommen. Ook leuk, maar het brengt mensen geen liefde voor het erfgoed bij.

Goud

Villena is zo’n klein stadje, veertig kilometer landinwaarts van Alicante. In de jaren zestig is daar een van de indrukwekkendste en grootste goudschatten uit Bronstijd-Europa gevonden. En dat goud, dat stamt uit de dertiende eeuw v.Chr. en behoort tot de Late Argar-cultuur, is nu gestolen.

Het gaat om ongeveer zestig voorwerpen, verborgen in een ketel die was begraven in een rivier. Ze waren vervaardigd van goud, zilver, ijzer en barnsteen. Eén ijzeren en achtentwintig gouden armbanden. Elf gouden schalen. Drie zilveren en twee gouden flacons. Een knoop (?) van goud en barnsteen. Samen tien kilo. Alleen in de graven van Mykene is uit deze periode meer goud gevonden.

Het is geen riviergoud. De nabijgelegen rivieren bevatten geen poeder. Maar er waren wel goudmijnen in de omgeving, al is er geen bewijs dat die al in de Bronstijd werden geëxploiteerd. Een van die mijnen zou in de vroege Keizertijd eigendom zijn van Sextus Marius, die om deze reden werd beschuldigd van incest en van de Tarpeïsche Rots geworpen. “Om er geen twijfel over te laten bestaan dat zijn rijkdom zijn ondergang was geworden,” schrijft Publius Cornelius Tacitus, “confisqueerde Tiberius de mijn.” Maar dat was dus een millennium later.

IJzer

Het ijzer is veel interessanter. In de Late Bronstijd was men nog volop aan het leren hoe men het moest bewerken. Het was redelijk complex materiaal dat eerst moest worden ontdaan van slakken. Zo ver was men nog niet en ijzer was dus heel bijzonder. De voorwerpen uit Villena behoren tot de oudste die we hebben en moeten voor de onbekende eigenaar kostbaarder dan goud zijn geweest. Het is niet onmogelijk & het valt te hopen dat de museumrovers het ijzer, dat nu geen waarde heeft, hebben laten liggen.

Je vraagt je af waarom het was begraven in een rivier. Was het een schat die in veiligheid moest worden gebracht? Was het een rituele depositie? Wie was de eigenaar? Woonde hij of zij in een van de vroege stedelijke nederzettingen die we associëren met de Late Argar-cultuur? Ik weet het niet en volgens mij is er niemand die het weet. Ik weet wel dat, nu de voorwerpen zijn gestolen, het antwoord op deze vragen verder is dan ooit.

[Dit was het 550e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]

Naschrift, 29 augustus

Goed nieuws: de dieven hebben het ijzer laten liggen.


Prehistorisch Roemenië
december 28, 2019

De schijf van Faistos
juli 4, 2015

Lineair-B (2)
februari 7, 2018
Deel dit:

5 gedachtes over “De schat van Villena”

    1. Dan schepen we “de provincie” weer af met nep. Dat moeten we niet willen.

      Ik herinner me de puist aan ressentiment die openging toen het Twents Museum te belazerd was om de munten uit Springendal aan te kopen en het Rijksmuseum van Oudheden ze redde. Desondanks had natuurlijk de grote boze Randstad het weer gedaan.

      In dat geval waren de verwijten onterecht, maar ze tonen de diepte van het ressentiment. In vrijwel alle andere gevallen begrijp ik die ook 101%. Spreiding, dus mensen gelijke kansen geven van hun eigen erfgoed te leren houden, is belangrijk.

      Maar de provinciale en regionale autoriteiten zouden wat meer geld ter beschikking kunnen stellen. Ik verklap geen geheim als ik zeg dat alle partijen vinden dat de Dorestad-fibula in Wijk bij Duurstede hoort, maar dat de gemeente het geld voor normale beveiliging er niet voor over heeft.

      1. Karel van Nimwegen

        Denk ook aan een een zekere stad in Gelderland die zich verzet tegen een zogenaamd hollandocentrisch geschiedbeeld, terwijl dat beeld stamt uit die stad. De ressentimenten zijn groter dan de ratio maar heel reëel.

Reacties zijn gesloten.