Aardewerk, grijs (maar niet saai)

“Gray ware” (Nationaal Museum, Teheran)

Echt mooi is de pot hierboven niet. Grauw aardewerk, niks speciaals. Zelfs de archeologische jargonnaam is slaapverwekkend saai: gray ware. Maar dit spul is interessanter dan het lijkt, al vergt het wat uitleg. Gray ware wordt vooral gevonden in het noordoosten, noorden en noordwesten van het huidige Iran en dateert uit de Vroege IJzertijd. Het vervangt ouder aardewerk, dat mooier gedecoreerd is.

De vindplaatsen zijn steeds weer hetzelfde. Deze kom komt bijvoorbeeld uit Khurvin, op een uitloper van het Elburz-gebergte even ten westen van Teheran, en dat geldt ook voor andere vindplaatsen: elke keer gaat het om gebieden aan de rand van de Iraanse hoogvlakte waar bergstroompjes en artesische bronnen het mogelijk maken vee te weiden. Je zult dit aardewerk dus niet snel vinden in heuvelforten of in gebieden die overwegend geschikt zijn voor akkerbouw. Kortom: gray ware documenteert veetelers en omdat het een nieuw soort aardewerk is, mogen we aannemen dat het gaat om een groep migranten.

Lees verder “Aardewerk, grijs (maar niet saai)”

Omstreden erfgoed

“Grey ware” (Nationaal Museum, Teheran)

Khurvin is een dorpje ten noordwesten van Teheran, gelegen op de zuidelijke hellingen van de Elburz. Die geografische aanduiding is belangrijk. De hellingen aan de noordkant van de Elburz absorberen namelijk neerslag, die door poreuze aardlagen doorsijpelt naar het zuiden. Harde aardlagen verhinderen dat het vocht dieper de bodem inzakt. Aan de zuidkant van de bergen komt het water aan de oppervlakte. Zo ligt hier, tussen de bergen en de woestijn, een eindeloze reeks artesische bronnen. Reizigers langs de Zijderoute springen van de ene naar de andere oase. Zoals Khurvin, waar het dus vruchtbaar is en waar vanouds mensen wonen.

Grey ware

In 1949 werden enkele archeologische vondsten gedaan, waaronder wat zogeheten grey ware. Deze keramieksoort, die aan het begin van eerste millennium v.Chr. het gekleurde aardewerk van de Bronstijd verving, wordt geassocieerd met de aankomst van de Indo-Europese migranten. Later zouden die worden aangeduid als Parthen, Meden en Perzen. De overgang van gekleurd naar grauw keramiek markeert dus de vestiging van de Iraniërs in Iran.

Lees verder “Omstreden erfgoed”