Voedsel en drank

De Monte Testaccio bestaat geheel uit scherven van amforen

[Dit is het vijfde van een reeks artikelen over het dagelijks leven in het antieke Rome. Het eerste is hier.]

Eén miljoen mensen moeten natuurlijk ook eten. Het voornaamste levensmiddel was graan, waarvan de stad in de tijd van Trajanus tussen de 350.000 en 400.000 ton per jaar nodig zal hebben gehad. Zoals gezegd konden in de voorindustriële tijd, toen er nog geen kunstmest was, negen boeren het eten voor ongeveer tien mensen produceren. Er waren dus negen miljoen boeren nodig om Rome te voeden, en er woonden slechts zeven à acht miljoen mensen in Italië. Het graan kwam dus van overzee, en wel uit Sicilië, Tunesië en Egypte. Twee van de platbodems die bij Fiumicino zijn opgegraven zijn identiek, wat suggereert dat de transportschepen waarmee het graan uit de zeehaven werd vervoerd naar de spijkers aan de huidige Lungotevere Testaccio, in serie werden vervaardigd.

De stad had verder elk jaar zo’n 700.000 stuks vee en kleinvee nodig. Dit keer was de organisatie eenvoudig: de dieren graasden over het algemeen in de Apennijnen en Abruzzen en liepen uiteindelijk zelf wel naar het slachthuis. Er moeten niettemin vele honderden herders bij deze grootschalige veehouderij betrokken zijn geweest, en we mogen ons de grote wegen niet voorstellen zonder een stoet runderen.

Lees verder “Voedsel en drank”

De gedomesticeerde mens

Dit is geen rendier, ik weet het, maar een tweetal varkens (maar ook die zijn gedomesticeerd)

In de Jonge Steentijd ontstond de veeteelt. Varkens en geiten, runderen en paarden: eerst ving de mens ze, vervolgens raakten de dieren er langzaam aan gewend dat ze bij de mensen moesten leven en tot slot begonnen ze zich in gevangenschap voort te planten. Van generatie tot generatie veranderden ze in echte huisdieren, die hun levenswijze volledig hadden aangepast aan die van de mensen. De wilde varkens liepen niet meer door het bos, de geit niet meer over de bergen, de runderen en de paarden niet meer over de steppe. Ze waren, zoals dat heet, gedomesticeerd.

Lees verder “De gedomesticeerde mens”