Een week of drie, vier geleden blogde ik over de Zevende Kruistocht. De Franse koning Lodewijk de Heilige boekte in Egypte aanvankelijk succes, werd daarna verslagen, raakte in krijgsgevangenschap, werd vrijgekocht en concentreerde zich vervolgens op het versterken van de havensteden van het Koninkrijk Jeruzalem. Dat gebeurde allemaal tussen 1248 en 1254. In 1270 trok Lodewijk, zesenvijftig jaar oud, opnieuw ten strijde.
De Achtste Kruistocht
Het was urgent het Heilig Land te verdedigen. De Mammelukse sultan Baybars was bezig de christelijke steunpunten in de Landen van Overzee een voor een uit te schakelen. Desondanks was de eerste bestemming van de Achtste Kruistocht de stad Tunis. We hebben geen idee waarom, al biedt Lodewijks biechtvader een aanwijzing: Lodewijk zou hebben gemeend dat sultan Muhammad I al-Mustansir – hij behoorde tot de Hafsidische dynastie waarover ik al eens blogde – zich wilde bekeren tot het christendom. Zo iemand zou een extra steun kunnen zijn voor het eigenlijke werk in het oosten. Toen dat niet zo bleek te zijn, was het Franse leger al slaags geraakt met het Hafsidische en was er geen weg terug.
Een andere, wellicht plausibeler, verklaring is dat Lodewijks broer Karel van Anjou, koning van Sicilië, zijn broer overhaalde. Tunesië was Sicilië namelijk tribuut verschuldigd, maar betaalde dat niet. Karel zette de koning van Frankrijk dus in als deurwaarder. Feitelijk weten we echter niet waarom Lodewijk naar Tunis zeilde. Tot degenen die eveneens ten strijde trokken, behoorde overigens de Vlaamse graaf Robrecht III, beter bekend als de Leeuw van Vlaanderen.
Op 18 juli 1270 landde het kruisvaardersleger bij Karthago, waar het vooralsnog moest wachten tot het leger van Karel van Anjou arriveerde. Lodewijks manschappen waren te gering in aantal om het platteland af te stropen op zoek naar vers voedsel – het leger van Mohammed al-Mustansir was vooralsnog groter – en de Fransen hadden daardoor niet het allerbeste dieet.
Dood van een koning
Er braken ziektes uit en ook Lodewijk, die het niet beter had dan zijn mannen, werd ziek. Hij kreeg de laatste sacramenten toegediend en overleed op 25 augustus, op het moment dat de schepen van zijn broer de haven binnenliepen. Karel sloot meteen een verdrag met de sultan, die hem verdere betaling van het tribuut toezegde, de Tunesische markten openstelde voor christelijke kooplieden en de christelijke eredienst garandeerde. De expeditie mocht dan als kruistocht zijn mislukt, voor Sicilië was het een zeer gemakkelijke zege.
Het stoffelijk overschot van Lodewijk werd more Teutonico begraven. Dat wil zeggen dat het in stukken werd gesneden en gekookt. Zo kwam het vlees los van de botten. De ingewanden en spieren werden in Karthago begraven, het schoongemaakte gebeente werd op transport gezet. Hoewel Lodewijk had verzocht om een eenvoudig graf, kreeg hij een monument in de kathedraal van Saint-Denis, dat later weer is gesloopt.
De bey van Tunis stond begin negentiende eeuw de Fransen toe om in Karthago een kathedraal te bouwen voor Lodewijk de Heilige. Het is een erg mooi gebouw, met een wonderlijke maar geslaagde mix van bouwstijlen. Even verderop verrees later nog een kapel op de plek waar Lodewijk was overleden.
De planetoïde Gallia
Alleen, die kapel is er niet meer. Sommigen zeggen dat ze na 1956 door de Tunesische autoriteiten is gesloopt, maar dat is niet waar. Zoals iedereen weet die z’n Jules Verne op orde heeft, schampte op 1 januari 1877 de planetoïde 148 Gallia tegen de aarde en nam deze wat stukjes van onze planeet mee op haar baan door het zonnestelsel. Zo komt het dat de kapel niet meer op aarde is.
(Reclame)
Ik kan u de plek aanwijzen waar de planetoïde de grafkapel van Lodewijk de Heilige wegnam, namelijk op de reis naar Tunesië die ik dit najaar organiseer.
En nu ik toch in de reclame-modus ben: woensdagavond verzorg ik in Deventer een lezing over archeologie.
Zelfde tijdvak
De zeven keurvorstenfebruari 15, 2019
De Oude Man van de Bergjuli 25, 2023
Karel ende Elegast (3)februari 27, 2016
Dan zijn de kruistochten toch wel geëindigd met een enorme anticlimax.
Niet echt. Er arriveerden nog Engelse troepen. Die waren te laat voor de blokkade van Tunis, maar hadden daar ook geen belangen. Dus zij gingen wel door naar Akko. Daar arriveerden ze tegelijk met een Mongoolse aanval. De Mammelukse sultan Baybars versloeg beide legers, redeneerde dat ze de aanvallen hadden gecoördineerd en besloot nu definitief korte metten met de christelijke buitenposten te maken.
In 1291 viel Akko. Tyrus werd ontruimd. In Sidon trokken de Kruisridders zich terug op het Zeekasteel, maar ook dat viel. Een van de allerlaatste plekken die de Mammelukken veroverden, was Byblos. Voordat hij wegvoer naar Cyprus, stak de laatste commandant de burcht in brand.
Dus er is nog wel gevochten.
Behalve de Eerste zijn ze allemaal mislukt (de kruistochten elders, zoals in het Balticum, niet meegerekend).
Ja, dat klopt en een reden is misschien dat de kruisvaarders zich vaak lieten afleiden. Bij de tweede zaten ze in Damascus, bij de vierde in Constantinopel. En bij de hier besproken kruistocht in Tunis… de cursus hierover belooft interessant te worden.
Frederik II wist tijdens de Zesde Kruistocht Jeruzalem te heroveren.
Maar dat was meer door onderhandelingen.
Maakt dat uit? Ik zou zeggen des te meer een succes.
Populair maakte hij zich er niet in de Christenheid. En zijn reputatie was al slecht.
zich er niet mee
Je maakt een kleine vergissing wat betreft je Jules Verne verwijzing. [https://nl.wikipedia.org/wiki/Hector_Servadac Hector Servadac] en zijn reisgenoten werden niet door een planetoïde maar door een komeet meegevoerd.
De WP link gaat niet zoals ik had gehoopt maar je begrijpt de bedoeling wel.
Het zou nuttig zijn als je ergens op de MB site een handleiding zou plaatsen over hoe je teksten vet, cursief, doorgehaald etc. zet en hoe je een html link moet plaatsen.
Er zit toch een hele opsomming van planetoïden in? Vesta, Ceres enz.?
Het is lang geleden dat ik het oorspronkelijk verhaal heb gelezen maar ik zie nu ik ongelijk heb (ik liet mij teveel leiden door de titel van de Engelse vertaling Off on a Comet). Het betreft een stukje van de Aarde (Noord-Afrika in het bijzonder) welk door een schampende botsing met een komeet de ruimte in was geslingerd en een planetoïde-gelijkende baan beschreef.
Jules Verne was kennelijk geïnspireerd geweest door de ontdekking (door Franse astronomen) in 1875 van een planetoïde die de naam Gallia had gekregen maar deze planetoïde heeft een dusdanige baan dat deze altijd ver van de aardbaan wegblijft.
Grappig, ik zit net naar het Frans te kijken: er staat wel degelijk komeet. Ik denk dat het onderscheid komeet/planetoïde nog niet bestond toen Verne het boek schreef.
Het online artikel Hector Servadac (1877) et les comètes de Jules Verne van de Frannse sterrenkundige Jacques Crovisier geeft een uitvoerige analyse van het verhaal en de bronnen die Jules Verne waarschijnlijk gebruikt heeft. Het verscheen oorspronkelijk in 2005 in het sterrenkunde tijdschrift L’Astronomie: Le mensuel de référence des sciences de l’univers.
Ik moet het verhaal toch eerst maar eens van het begin tot het einde gaan herlezen voordat ik verder wat schrijf.