Nu metrolijn C vanuit het oosten van de stad gevorderd is tot het Colosseum en de keizerlijke fora, kunnen we ook kijken naar hoe het verder gaat met dit enorme karwei. Lijn C zal een groot deel van het voor toeristen zo belangrijke Marsveld (Pantheon, Piazza Navona) en Vaticaanstad gemakkelijker toegankelijk maken. Dat laatste is nu nog maar matig het geval, omdat lijn A stopt in Ottaviano: een station dat toch nog altijd ruim een kilometer lopen vanaf het Sint-Pietersplein ligt. Station Ottaviano is vooral handig voor degenen, die de Vaticaanse Musea willen bezoeken: de toegang daartoe ligt er op acht wandelminuten vandaan. Lijn C voorziet in een metrostation naast de Engelenburcht, zodat je – als je er bovengronds komt – via de Via della Conciliazione gelijk zicht krijgt op de gevel van de Sint-Pietersbasiliek.
Enkele maanden geleden werden de Romeinen opgeschrikt door de instorting van de Torre dei Conti, een middeleeuws fort op vijftig meter terzijde van het Forum van Nerva en ook slechts tachtig meter verwijderd van de Via dei Fori Imperiali. Opmerkelijk feit is dat de Cloaca Maxima (het grote afwateringsriool in dit gebied) hier precies onder het Forum van Nerva door loopt. Er zijn dus nogal wat ‘ondergrondse holle ruimtes’, en het zou me niet verbazen dat de instorting van de Torre dei Conti, waar in de onmiddellijke omgeving werkzaamheden bezig zijn om lijn C te verlengen richting Piazza Venezia, hierdoor mede veroorzaakt zou zijn, ook al weten we dat de Torre zelf al in zeer bouwvallige staat verkeerde.
Piazza Venezia
Hoe dan ook zijn er sinds 2023 ook al metrowerkzaamheden gaande op het Piazza Venezia zelf: één van de drukste verkeersknooppunten van de stad. Een groot deel van het plein is niet meer toegankelijk, omdat er diep gegraven moet worden om er een metrostation aan te leggen. De opgravingen hebben tot nu toe o.a. restanten van een groot ‘insula’complex opgeleverd uit de late Republiek of de vroege Keizertijd, waar waarschijnlijk enkele woonlagen boven winkeltjes gelegen waren. Ook kalkovens uit de Middeleeuwen werden er al aangetroffen, waar het rijkelijk in de omgeving aanwezige marmer in kalk werd omgezet, dat dan weer voor bouwwerkzaamheden kon worden gebruikt.
De opgravingen op dit plein zijn nog lang niet afgerond maar gezien de locatie (heel dicht bij het Forum van Trajanus en het nogal wanstaltige ‘Altare della Patria’, dus hartje Rome) kunnen we onze harten ophalen als de publicaties over deze grootscheepse opgraving het licht gaan zien. En ongetwijfeld zal er ook in dit nog te openen metrostation Venezia weer het nodige worden tentoongesteld: men heeft immers in Rome nu de smaak te pakken. Tijdens de voorbereidingen (met name grondboringen) voor deze opgravingen onder het Piazza Venezia zelf (die in 2023 begonnen) werd in 2008/2009 al het zogenaamde Athenaeum van Hadrianus aangetroffen, iets dichter bij het Capitool onder het verbindingspleintje tussen de Via dei Fori Imperiali en Piazza Venezia: het Piazza della Madonna di Loreto.
De toekomst
Wanneer het station op Venezia opengaat is onbekend: de bouwers gokken op 2032, maar of dit gehaald wordt is onzeker. De krant Corriere della Sera schreef vorige week al, bij de opening van de stations Colosseo/Fori Imperiali en Porta Metronia, dat men eerder denkt aan 2035, en daarna nog eens elf jaar (!) voor de rest van de lijn. In ieder geval komt er nog een station op het plein voor de Chiesa Nuova (een eind verderop aan de Corso Vittorio Emanuele, bij het pleintje met één van de leukste (openlucht)restaurants van Rome: het Piazza Sforza Cesarini (restaurant ‘Da Luigi’).
Of deze lijn C ook onder de Tiber door zal gaan in plaats van (zoals bij lijn A) er overheen is ongewis, maar de techniek is inmiddels wel al zover verbeterd dat het niet waarschijnlijk is dat er een nieuwe brug bij gaat komen.
Tenslotte: zal de metro in dit zo historische deel van Rome schade toebrengen aan de gebouwen? Ik heb me dat soms afgevraagd, als ik af en toe logeerde in het Koninklijk Nederlands Instituut te Rome, gelegen aan de rand van de Villa Borghese. Pal onder deze locatie door loopt het spoorlijntje van Viterbo naar het Piazzale Flaminio, net buiten de stadsmuur bij Piazza del Popolo. Als er een trein over dit deels ondergrondse regionale spoor rijdt voel je dat goed in de KNIR-villa. Voor wie aan aardbevinkjes zoals deze in Groningen voorkomen gewend is weliswaar een vertrouwde ervaring, en me dunkt dan ook dat gebouwen van honderden jaren oud toch wel enig risico lopen, wanneer er een metrolijn onderdoor of vlak erlangs loopt. We moeten het maar afwachten.
[Dit was een gastbijdrage van Han Borg. Dank je wel Han!]
Bedankt voor deze interessante reeks! Het kriebelt om.naar Rome te gaan en de nieuwe stations te bezoeken. De trein zelf mag zonder mij doorrijden. Wie wil er ondergronds reizen wanneer je ook door de straten van deze wonderlijke stad kan kuieren?
Iemand die zere voeten krijgt van al dat kuieren. In Parijs dus ook maar een paar keer de metro gepakt. Stedentrips zijn leuk, maar één dag door Brussel of Parijs lopen is vermoeiender dan één dag door de bergen naar Machu Picchu of Mount Kenya lopen.
Bedankt voor deze serie met hopelijk een update als er weer iets te melden is. Ik ben aantal keren in Rome geweest de laatste jaren en dan krijg je het gevoel dat het niet echt opschiet.