Belgrade… it is definitely not Paris or Rome and fortunately it couldn’t and will not ever be. But entirely imperfect as it is, pretty rusty, piled and scattered, intrusive and loud, warm and melancholic, painted and lapsed, sometimes even repellent, it is one-of-a-kind and unique in its unsearchable seductiveness as all roads lead to kafana: full of tears, full of joy, full of happiness and full of sorrow… maybe Belgrade is hard to understand, but easy to love.
Dat postte ik jaren geleden een keertje, toen ik nog aan social media deed. Deze uitspraak bevat eigenlijk alles wat mij steeds doet terugkomen in Belgrado, stad uit mythische tijden, eeuwige stad.
Belgrado, stad uit mythische tijden
Tussen de uitgestrekte Vojvodina-vlakte in het noorden en het centrale deel van de huidige Republiek Servië, ligt aan de Donau en de Sava de stad Београд, Belgrado. Een stad die vele invloeden in zich draagt en op een unieke manier vele gezichten heeft: Byzantijns, Ottomaans, Servisch, Boheems, Oostblok, Joegoslavisch, vrolijk, warm en melancholiek.
Tijdens de laatste Week van de Klassieken schreef ik over de oudste vermelding van deze stad in de Argonautika van Apollonios van Rhodos, waarin wordt verteld hoe Iason en de Argonauten langs de Kauliakos-klif (thans de rots met daarop het fort Kalemegdan) op hun terugreis vanuit Kolchis naar Hellas voeren met aan boord het bemachtigde Gulden Vlies. Mythe en geschiedenis vervloeien voortdurend in deze stad, de zon bleef hetzelfde, de kleuren en de verhalen rijk.
Na de Argonauten zijn vele volkeren op doortocht geweest via deze stad. Thans is deze veelzijdige stad bewoond door de Serven, een Zuid-Slavisch volk, oostelijk van het westen en westelijk van het oosten gesitueerd. De rijke doortocht en vaak dramatische historische gebeurtenissen hebben de stad inmiddels van vele namen voorzien, waarover deze vierdelige bijdrage zal gaan.
Monumentaal
Alleen een bezoek aan Kalemegdan, het fort van de stad, is al reden genoeg om de stad een bezoek te brengen. Een paar uur is niet genoeg, ook een hele dag niet. Met tram 2 kun je uitstappen ter hoogte van het met het fort verbonden park vanaf de Pariska-straat. Je loopt dan het park in, kunt genieten van het uitzicht over de Sava richting Novi Beograd, rechts afslaan en (met monumenten en de Romeinse bron aan je rechterhand) richting de Belgrade Victor lopen: een indrukwekkende zuil op een plateau dat met trappen te bereiken is. Je hebt dan een uitzicht richting de oude binnenstad (helemaal links), Novi Beograd tegenover je, Zemun rechts naar het noorden en de Vojvodina-vlakte, de Pannonische vlakte waar de zon altijd schitterend ondergaat.
Een bezoek aan Kalemegdan brengt je terug in vele tijden tegelijk, in tijden van mythes, verhalen, helden, oorlogen, dapperheid, ellende en heroïek. Beogradska Tvrdjava (het fort van Belgrado) is in de loop der tijd steeds verder verfraaid. Onderaan de Pariska-straat, waar lijn 2 langs de fraaie neo-klassieke gebouwen van de Franse en Oostenrijkse ambassade verder naar beneden cirkelt, is ook een toegang met kleine trappen van waaruit je in één rechte lijn helemaal kunt doorlopen tot aan de grote trappen die afdalen naar een bescheiden tuin. Vanuit daar loop je zo naar het plateau waarachter nog meer verrassingen zijn, zoals de Kapel van de Heilige Petka en een Romeinse bron. Daarover zal ik dit voorjaar bloggen.
[Een gastbijdrage van Tim Frangias, die nog driemaal zal worden vervolgd. Dank je wil Tim!]
Mooie beschrijving. Ben iedere zomer in Belgrado, altijd leuk, druk, warm, drama. De laatste jaren ongekende bouwwoede alles op schop door Chinezen, Saudi’s, Russen, Europa, de gewone man telt nog steeds niet mee. Toetreding Servie bij EU zou beter zijn geweest voor allen, denk ik.
Dank je wel! Ik begrijp je overweging: toetreding tot de EU zal andere mogendheden doen stoppen met trekken aan Servië. Dat lijkt me goed, ook voor de regionale stabiliteit. Toetreding tot de Euro-zone lijkt me desastreus voor de gewone bevolking. De EU hervormen tot EEG lijkt me overigens nog veel verstandiger. En Belgrado, tja…westelijk van het oosten en oostelijk van het westen zal het zich niet enkel tot de belangen van de ‘grote’ westerse EU-spelers kunnen richten. De bouwwoede is met recht verschrikkelijk: van ‘Beograd na vodi’ (‘Waterfront’) doe ik maar alsof het niet bestaat. Gelukkig heb ik de oude situatie nog meegemaakt: dat op die plek het spoor de stad in liep, langs de gewone flats en dichtbij het water. Het prachtige centraal station is overigens mooi bewaard gebleven maar het scheelde weinig. Belgrado zonder de bebouwing van zelfhaat: als je dan op de Sava voer, waande je je in Konstantinopel, met de Tempel van de Heilige Sava altijd zichtbaar vanaf het water. Mooie herinneringen! Gelukkig bevat de stad nog talloze prachtige plekken!
“Toetreding tot de Euro-zone lijkt me desastreus voor de gewone bevolking. De EU hervormen tot EEG lijkt me overigens nog veel verstandiger. ”
Wacht maar tot de ‘gewone bevolking’ (geen idee wie je daarmee bedoelt, de armeren?) importprijzen moet betalen met een steeds devaluerende munt. Zoek maar op ‘Italiaanse Lire’ wat dat kan betekenen. En voordat u ‘Noorwegen’ of ‘Polen’ roept, dat zijn sterke economen.
Terug naar de EEG? In de huidige wereld? Die droom van onafhankelijke staten met mooie economische verdragen hoort bij de jaren 60 van de vorige eeuw en past allang niet meer in de huidige tijd van agressieve grootmachten. Serviërs weten dat maar al te goed, vraag ze maar eens naar de rol van China in hun land. Zonder politieke dekking zijn de kleine landjes kansloos tegen niet alleen Trump of Xi, maar ook Must et al. De EU is bepaald niet zaligmakend, maar ’terug naar de EEG’ is een kinderwens naar neverneverland.