Over een Romeins parasolletje

Als kind wilde ik al archeoloog worden. Toen ik eenmaal wat ouder was, werd ik dan ook lid van de Nederlandse Jeugdbond voor Geschiedenis (NJBG) waarbij ik zowel actief was bij de Werkgroep Archeologisch Onderzoek (WAO) als de Werkgroep Experimentele Archeologie (WEA). In de zomer ging ik graven, een week naar het HAPS-project in Apeldoorn, of op reis langs de geschiedenis en archeologie van bijvoorbeeld Ierland. De rest van het jaar ging ik regelmatig in het weekend op pad met een van beide werkgroepen. Het kon dus niet uitblijven dat ik archeologie ging studeren.

Re-enactment

Toen ik eenmaal van mijn hobby mijn beroep had gemaakt, had ik natuurlijk een nieuwe hobby nodig. Ook, omdat ik inmiddels te oud werd voor de NJBG. Zo kwam ik eerst bij de Laat-Romeinse re-actmentgroep Fectio terecht en kort daarna ook bij de Levende Romeinse Geschiedenis Groep Corbvlo.

Inmiddels draai ik bij beide alweer even mee. We staan op evenementen om te laten zien hoe het leven in de (laat-) Romeinse tijd eraan toe ging. We zijn aanwezig bij boekpresentaties, openingen en lanceringen. En als de winter begint, verdiepen we ons in nieuwe en oude bronnen.

Er verandert niks, en tegelijkertijd alles, wanneer nieuwe archeologische vondsten worden gedaan. Of wanneer iemand een bron eens beter heeft bestudeerd. Soms duiken nieuwe sterren op aan het re-enactment firmament en volgt iedereen diens tips en aanwijzingen op. En soms ben jij zelf degene die wat ontdekt. Soms iets kleins, soms iets groters. Het is een leuke hobby die veel brengt.

Parasol

Het gebeurt wel eens dat iedereen opeens met het zelfde nieuwe dingetje loopt. Zo dook een paar jaar terug opeens een vierkant parasolletje op bij de (laat-)Romeinse dames. Aanvankelijk was ik er wat huiverig voor: is het geen re-enactorism? Soms bedenkt iemand wat, als oplossing voor een probleem, en die oplossing hoeft niet per se historisch kloppend te zijn voor de periode. Maar binnen de kortste keren neemt iedereen het over en wordt het “gewoon”. Vervolgens krijg je mensen die denken dat het klopt, want “die en die hebben het ook”.

Maar één van de personen die ik ermee zag lopen, ken ik toevallig als iemand die altijd haar bronnen checkt en iets pas overneemt, wanneer zij zelf heeft gezien dat het past en klopt. Omdat een parasol nu eenmaal erg praktisch is tijdens zomerse evenementen, durfde ik het nu ook wel aan. Uiteraard legde ik mijn oor links en rechts te luisteren en hoewel ik de exacte bron vooralsnog niet boven kreeg, maakte ik toch zelf vast een exemplaar.

Een collega van mijn partner wilde de stok wel draaien op zijn draaibank, dwarsspanten scoorde ik bij de bouwmarkt en mijn schoonmoeder had nog wel wat restjes stof, waaronder zijde. Een vriendin rekende me de afmetingen van de lap stof voor, en hoe lang de stokjes moesten zijn. Het duurde even voor het klaar was, maar toen liep ook ik met een parasolletje. Toch knaagde het aan me dat ik nog steeds geen bron had gevonden.

Nu sta ik ook voor de klas met gastlessen over de Romeinse Limes (en geef ook kindercolleges voor musea). Op zoek naar beeldmateriaal voor een presentatie belandde ik op de webshop van Ars Asta, van een dame die van been Romeinse replica’s maakt. Geheel onverwacht zag ik opeens het bewuste parasolletje op mijn scherm. Gelukkig vermeldt een goede re-enactment-winkel dateringen en bronnen. En jawel: bij het parasolletje stond dat de stok gebaseerd was op een vondst uit een kindergraf in Keulen. Opeens had ik een aanknopingspunt! Al snel vond ik ook uit bij welke opgraving dit kindergraf was blootgelegd; ik vond literatuur, verwijzingen naar soortgelijke vondsten; discussie over oude denkbeelden rondom de vondst (er werd lang gedacht dat de opgegraven stok iets met spinnen te maken moest hebben gehad)… Al met al belandde ik natuurlijk in een enorm rabbit hole.

Een parasol op een Romeins grafmonument in Split

Inmiddels heb ik afbeeldingen op grafstenen, drie soortgelijke vondsten en een aantal goede artikelen. Ik weet dat ik het model zowel bij Corbvlo kan gebruiken, als bij Fectio. Er zijn afbeeldingen uit het oude Egypte, ruim vóór het begin van de jaartelling en vondsten van stokken uit de derde eeuw na het begin van de jaartelling.

Wanneer ik nu, tijdens een evenement, loop te flaneren, en iemand mij aanspreekt op mijn parasolletje (“Ja maar hádden de Romeinen dat dan al?”) kan ik weer wat leuks vertellen en heeft er die dag weer iemand iets nieuws geleerd!