Tag: waarheid

waarheid

Alles van waarde is kwetsbaar (3)

On door Jona LenderinginArcheologie, Cultuur, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Klassieken, Romeinse Keizerrijk, Wetenschapscommunicatie4 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Journalisten zijn niet vertrouwd met de Oudheid. Bij de NU.nl vinden ze alles wat oud is hetzelfde. Dit plaatje zit er dertien eeuwen naast, alsof je een afbeelding van Karel Martel gebruikt voor  Mark Rutte.

Zoals ik gisteren aangaf is de culturele sector verward. Wat willen we ook alweer, wat is daarvoor nodig? Ik gaf gisteren aan dat het draait om een goede opbouw: je moet mensen niet alleen belangstellend maken, je moet ze ook informatie bieden die de gegroeide belangstelling rechtvaardigt. Anders roep je vooral teleurstelling op. Helaas gaat dit in mijn vakgebied, de bestudering van de Oudheid, nogal eens mis.

Wat is de situatie?

De structuur die we behoren te hebben om de oude wereld uit te leggen, ontbreekt. Het weinige dat er aan verdieping is, is moeilijk te vinden. Evenmin is er een tweede lijn. Wat er wél is, is de allereerste fase, waarin we aandacht proberen te vragen. Helaas gebeurt dat ook op weinig verrassende wijze. Dat kan ik vrij gemakkelijk nakijken, want ik stel elke maand een digitale nieuwsbrief samen waarin ik alles (nou ja, veel) samenbreng van wat er in de voorafgaande maand online is geweest. Dat is eigenlijk steeds hetzelfde:

Lees verder “Alles van waarde is kwetsbaar (3)” →

Alles van waarde is kwetsbaar (1)

On door Jona LenderinginArcheologie, Cultuur, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Klassieken, Methodologie en theorie, Wetenschapscommunicatie13 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
In de war

Het is de dag na één april ofwel de Dag van de Factcheck. Dat klinkt lachwekkend maar het is eigenlijk nogal triest dat het belang van trouw aan de feiten onder de aandacht gebracht moet worden. Gelukkig hoef ik u, wereldwijze lezer, niet te vertellen dát we zijn beland in een feitenvrije wereld, dus een jeremiade over die constatering bespaar ik u (en mezelf). Ik heb er echter wel een eigen kijk op. Zoals de trouwe lezers van mijn blog weten, ben ik van mening dat mijn vak kapot gaat aan diverse soorten slechte informatie. Daarover jeremieer ik wel vaker, en ik zou het erbij kunnen laten zitten, maar omwille van de Dag van de Factcheck bespaar ik u (en mezelf) dat stukje niet.

Ik heb vrijwel dagelijks te maken met mensen die niet langer accepteren wat de culturele sector hun aan moois heeft te bieden. U mag voor “culturele sector” ook “de geesteswetenschappen” lezen, of iets invullen als “de klassieken” of “de erfgoedsector” of “de letteren” of “het verleden” of “de humaniora”; waar het me om gaat is dat veel mensen het niet langer geloven. Stalkers heb ik op dit moment niet – degene die me rond elke negende van de maand bij mijn zakelijke contacten zwart maakte houdt zich althans rustig – en ik zit in een fase waarin de discussies constructief zijn, maar dat is ook weleens anders. De scepsis baart me zorgen, want ik beschouw cultuur, de geesteswetenschappen, de klassieken, de erfgoedsector, de letteren, het verleden en de humaniora als waardevol.

Lees verder “Alles van waarde is kwetsbaar (1)” →

Wat is waarheid?

On door Jona LenderinginArcheologie, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Klassieken, Methodologie en theorie, Wetenschap12 reacties
Gevelsteen in Elburg

Het argument valt in deze verkiezingstijd weer te horen: dit of dat is wetenschappelijk vastgesteld. “Onderzoek wijst uit…”, zeggen ze dan, en daarna horen we dat het klimaat verandert, dat allochtonen oververtegenwoordigd zijn in de criminaliteitscijfers of dat kleinere schoolklassen gezonder zijn. De implicatie van dit type argument is dat als de wetenschap eenmaal een uitspraak heeft gedaan, het dus waar is. Dat is ook de aanname achter websites als de StellingChecker en de NieuwsCheckers, die controleren of politici zich wel baseren op de juiste aannames.

De stelling “wat wetenschappelijk is, is waar” zal een factcheck echter niet overleven. Wetenschap is een manier om de waarheid te benaderen. Niet meer, niet minder. De crux is dat we allerlei gecontroleerd verworven data – of dat nu astronomische waarnemingen zijn of laboratoriumuitslagen of oud-Griekse bronnen – ordenen via gecontroleerde stappen om vervolgens op gecontroleerde wijze te komen tot conclusies. Die controles noemen we “methode” en een wetenschappelijk conclusie is alleen waar volgens een bepaalde methode.

Lees verder “Wat is waarheid?” →

De waarheid

On door Jona LenderinginGeschiedenis, Methodologie en theorie, Politiek9 reacties
(Jacobikerk, Utrecht)

De Volkskrant had dit weekend een aardig stuk van Kees Kraaijeveld, waarin hij erop wees dat tot de waarden die we als Nederlanders delen ook waarheidsliefde behoort en dat we die uit het oog zijn verloren. Hij voegde allerlei voorbeelden toe van leugens die voor politiek gewin werden gespuid, voorbeelden die ik hier niet zal herhalen omdat u ze al kent. Miko Flohr sneed maandag hetzelfde thema aan: hij was het zo zoetjesaan zat dat de discussie over de multiculturele samenleving – de facto een discussie over de plaats van de islam in Nederland – grotendeels bestond uit aantijgingen en het omver schieten van stromannen.

De trouwe lezers van deze kleine blog zullen weten dat de verspreiding van desinformatie me grote zorgen baart. Ik heb in de nawoorden van Spijkers op laag water (hier) en Israël verdeeld (hier) over de problemen geschreven, ging er in de laatste hoofdstukken van De klad in de klassieken op in, heb erover geblogd (voorbeeld), recenseer die rommel (zoals, zoals, zoals, zoals) en heb twee weken geleden nog gesproken over de vraag hoe we de limes immuniseren tegen kwakhistorici. We moeten het namelijk niet laten bij de constatering dát discussies – of het nu gaat om politiek of de oude wereld – worden verpest door schijnargumenten. We moeten de discussies repareren.

Lees verder “De waarheid” →