Zigeunermeisje met brug

Mozaïek in Nijmegen
Mozaïek in Nijmegen

Het kolossale mozaïek hierboven is te zien bij de Waalbrug in Nijmegen. Het is niet zomaar gemaakt van steentjes, maar van blokken basalt die zijn beschilderd door de leerlingen van het Citadelcollege uit Lent. Ze deden dat met kunstenaar Diederik Grootjans, die dit mozaïek maakte toen vorig jaar werd gevierd dat Nederland en Turkije vierhonderd jaar diplomatieke betrekkingen hadden. Het kunstwerk is niet minder dan twintig meter breed en tien meter hoog.

zeugma_mosaic02
Het Zigeunermeisje uit Zeugma

De tweede foto toont het origineel. Het is te zien in het fenomenale mozaïekmuseum in Gazi Antep in zuidoost-Turkije maar is iets oostelijker gevonden op een plaats die in de Oudheid werd aangeduid als Zeugma, “brug”. Zoals Nijmegen en Lent tegenover elkaar liggen aan de Waal, zo lagen bij Zeugma de steden Seleucia en Apamea aan weerszijden van de Eufraat. In beide grenssteden waren Romeinse legioenen gelegerd.

Het gezicht staat bekend als het “zigeunermeisje”. Het is in 1998 gevonden in het Huis van de Maenaden in Seleucia en moet tussen 180 en 256 n.Chr. zijn gemaakt. Het portret is terecht beroemd, maar dat komt ook doordat je steeds dit fragment krijgt te zien. Daardoor kijk je meteen in die ogen en heb je contact met iemand uit het verre verleden. Er is veel meer van het mozaïek over, maar als je die delen eveneens zou zien, valt de directe ervaring weg. Je gaat dan vragen stellen: wat stelt dit plaatje voor, in welke artistieke traditie staat het, waarom heeft iemand het laten maken?

Minder blijkt meer: door alleen dit te tonen, maak je even echt contact met de Romeinse Oudheid, terwijl je intellect in de weg komt zitten als er meer zou zijn getoond.

[De oorspronkelijke foto van het mozaïek is inmiddels vervangen door een nieuwe, gemaakt door Paul van der Heijden – dank! Dit was de tweeënendertigste aflevering in mijn reeks museumstukken; een overzicht is hier.]

5 gedachtes over “Zigeunermeisje met brug

  1. Paul van der Heijden

    Leuk stukje weer, mooie parallel. Je had ook wel mijn foto’s kunnen gebruiken hoor. Geldt in het algemeen: je mag altijd overal mijn foto’s gebruiken, gratis en voor niks. Zo, dat is pas een disclaimer. Hartelijke groet. Paul

  2. Klaas

    Beste Jona, je schreef: “Er is veel meer van het mozaïek over,…” dat maakt natuurlijk nieuwsgierig. Heb je daar ook een foto van (een snelle Google actie leverde mij nog niets op).

    1. Nee, ik heb die foto wel gemaakt maar hij was bewogen en ik heb die weggegooid. Het gaat vooral om de rand van het mozaïek. De centrale compositie is niet goed te reconstrueren, zodat het gezicht wat op zichzelf staat en het voor de hand kwam te liggen alleen het gezicht te tonen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s