De verering van de heilige Valentinus (Valentijn in het Nederlands) is sinds 1969 in de rooms-katholieke kerk niet langer voorgeschreven, omdat we volgens deskundigen eigenlijk te weinig van hem weten om een serieuze biografie over hem te kunnen schrijven. Maar (en dat vind ik nou typisch rooms-katholiek) hij wordt nog wel erkend als zijnde een “Heilige van de Kerk”. Hoe het ook zij: voor velen is zijn naamdag (14 februari) nog steeds een belangrijk ijkpunt in het liefdesleven.

Van tweeën één?

Wat denken we te weten van Valentinus? Allereerst dat er twee christelijke martelaren zijn geweest die naar deze destijds gangbare naam luisterden. De ene Valentinus was als priester en als arts actief in Rome, de andere zou bisschop zijn geweest van Terni (zo’n 100 km noordelijk van Rome).

Ze komen overeen voor wat betreft hun einde: beide zouden zijn gedood vanwege hun christelijke geloof, ergens in de derde kwart van de derde eeuw na Chr. In 2010 heeft er overigens een religieus-historische conferentie in Terni plaatsgevonden, waarin werd “vastgesteld” dat beide Valentijnen toch één en dezelfde persoon zouden zijn geweest. Helemaal zeker zullen we dit natuurlijk nooit weten.

Waar ligt de heilige begraven?

De “Romeinse” Valentinus werd na zijn dood begraven langs de Via Flaminia (de belangrijke noordelijke uitvalsweg van de stad Rome), ergens op de tweede mijl van deze oude, in de stad nog kaarsrechte weg. Tegenwoordig is dit de Romeinse wijk Pinciano, en de Catacombe van Valentinus bevindt zich op de plek waar de huidige Viale Maresciallo Pilsudski aftakt van de Flaminia. Paus Julius I (overleden in 352, tevens één van de eerste pausen die een geloof aanhingen dat niet meer werd vervolgd, na het keizerschap van Constantijn de Grote) zou boven dat graf een kerk hebben laten bouwen. Van die eerste kerk/basiliek is overigens weinig meer over. Er zijn in de catacombe wel wat muurschilderingen te zien, met vroeg-christelijke voorstellingen.

Een enkele legende bleef over

Over het leven van de Romeinse (of misschien wel de enige) Valentinus is erg weinig bekend. Hij zou tijdens zijn gevangenschap voor zijn marteldood een brief hebben geschreven aan de blinde dochter van zijn cipier, na haar het licht in de ogen weer teruggegeven te hebben. Die brief zou zijn ondertekend met “van je Valentinus”, wat natuurlijk een mooi gebaar genoemd kan worden voor een priester of misschien wel een bisschop. Een andere legende vermeldt het “feit” dat Valentinus gestraft zou zijn omdat hij in het geheim huwelijken sloot, om daarmee te voorkomen dat de inmiddels gehuwde man voor het leger opgeroepen zou kunnen worden. Dit laatste veronderstelt dat legerdienst niet alleen maar slechts door ongehuwde mannen zou kunnen worden vervuld, maar ook dat een door christenen ingezegend huwelijk als geldig werd ervaren.

De heilige “opgedeeld” in stukken en brokken

Net als bij Sebastianus, waarover al op 21 januari geschreven is, werd ook het lichaam van Valentinus niet intact gelaten. Valentinus’ schedel zou naar elders zijn vervoerd en in de Santa Maria in Cosmedin in Rome zijn beland; andere resten (of misschien wel zijn hele lichaam, of in ieder geval wat er dan van restte) zouden zijn begraven in de Romeinse Santa Prassede (in de buurt van Santa Maria Maggiore), maar… een schouderblad verhuisde naar Praag en een kokertje met bloed van de heilige zou zich bevinden in een kerk in Dublin. Zelfs de Verenigde Staten bezitten onderdelen van Valentinus, in de vorm van een wassen beeld met enkele fragmenten van Valentinus in een kerk te Florissant (Missouri). Wat je noemt: “scattered remains”.

Wereldwijd is de cultus ontstaan dat je op de veertiende februari geheime briefjes, bloemen of geschenken kunt verwachten, als er iemand verliefd op je is zonder dat hij of zij dat rechtstreeks wil zeggen. Valentijnsdag is zo langzamerhand ook in Nederland ingeburgerd. Minder bekend is dat deze heilige ook kan worden aangeroepen in het geval van een epileptische aanval. En een andere bijzonderheid: Valentinus wordt ook wel beschouwd als de heilige voor de imkers. De zoete liefde in concreto vervat…

[Een gastbijdrage van Han Borg. Dank je wel Han!]

Het ziet er niet best uit voor Libanon. Als u meer wil weten over dat geteisterde land, lees dan mijn boek. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

Nikolaas van Myra
december 6, 2016

Woestijnvader
september 17, 2013

Dikke gladiatoren (1): Het onderzoek
april 9, 2024