Ik heb weleens geblogd over de klimaatcrisis die bekendstaat als het 4,2 ka BP event: een periode van droogte die in Egypte het einde van het Oude Rijk markeert en in Mesopotamië het einde van het Rijk van Akkad. In Irak was er een periode zonder centraal gezag, tot de Derde Dynastie van Ur het tweestromenland opnieuw verenigde. Uit die tussentijd kennen we één koning vrij goed: Gudea, heerser van de Sumerische stadstaat Lagash. Het is ietwat verwarrend dat de voornaamste nederzetting in zijn koninkrijkje de tempelstad Girsu was. Beide steden liggen in het oosten van Sumerië.
We moeten de regering van Gudea plaatsen tussen 2144 en 2124 v.Chr.noot Het lijkt een bloeiperiode te zijn geweest. Er zijn in Lagash, Girsu en elders duizenden inscripties gevonden, waaronder de langst-bekende Sumerische tekst, een cilinder uit Girsu.
Ook zijn er allerlei beelden bekend van koning Gudea. Het bovenstaande hoofd van zo’n beeld, gemaakt van dioriet, behoort tot de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.
Uit de teksten weten we dat Gudea in zijn zesde regeringsjaar, 2139 v.Chr., dwars door Elam oprukte naar Anšan, een stad die iets ten westen van het huidige Shiraz ligt. Voor deze militaire expeditie moeten Gudea’s mannen zo’n 600 kilometer hebben gemarcheerd, en daarna nog eens 600 kilometer terug. Met buit beladen, dat wel. Heel ongebruikelijk was zo’n veldtocht niet. Eerdere vorsten uit het zuiden van Mesopotamië waren met hun leger naar de Middellandse Zee opgerukt.
De meeste teksten van Gudea gaan echter over de in Mesopotamië onvermijdelijke irrigatiewerkzaamheden en de al even onvermijdelijke constructie van tempels, die in Girsu ook zijn teruggevonden. De teksten vermelden dat de bouwmaterialen kwamen uit alle windstreken, die een voor een worden opgesomd: ceders van de Libanon, koper uit de Sinaï, en zo voort en zo verder. Zulke opsommingen zijn een typisch Mesopotamisch motief, dat doorgaans niet meer wil zeggen dan dat men via-via handel dreef met deze gebieden. In een van zijn teksten claimt Gudea echter dat mensen helemaal uit “Meluhha” naar hem zijn gekomen – en dat is vrijwel zeker India. Een direct contact!
Maar toch: al met al een heel gewone koning. Toevallig iemand waarover we veel teksten hebben en wiens portret vaak is gereproduceerd, maar niet een vorst die heel bijzondere dingen deed of zich heel bijzonder presenteerde. Iemand die zijn public relations piekfijn op orde had, dat is alles. Of zijn regering werkelijk een bloeiperiode was, valt aan de hand van het veelvoud aan vondsten simpelweg niet te zeggen: dat iets of iemand goed is gedocumenteerd, wil niet zeggen dat het ook belangrijk is geweest. Maar die kop in Leiden, die is mooi.
[Dit was het 488e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]
Zelfde tijdvak
Het oude Egypte van John Romermei 11, 2017
Bronstijdstad Maridecember 12, 2023
De oud-oosterse godsdienstenfebruari 3, 2022
“wil niet zeggen dat het ook belangrijk is geweest”
Het lijkt mij handig dat Gudea een doorsnee koning was. Dan was hij waarschijnlijk representatief voor zijn tijd en omgeving.
Wat een prachtige blog vandaag over Gudea, stadsvorst van Lagash en welk een mooi filmpje over Girsu met altijd inspirerende JL. Gisteren was er een boeiende documentaire op National Geographic over de kanalensystemen in zuidelijk Irak (Uruk en Eridu), die met behulp van drones zichtbaar konden worden gemaakt in ‘Noah’s great flood’ op:
https://www.natgeotv.com/nl/programmas/natgeo/lost-treasures-of-the-bible
Dit portaal biedt professionele en actuele informatie over de spectaculaire ontdekkingen die in het verleden en sinds kort opnieuw in Girsu zijn gedaan: https://www.britishmuseum.org/research/projects/girsu-project.
Gudea van Lagasj speelt de hoofdrol in het nieuwste boek dat het Girsu-project heeft voortgebracht: https://www.eisenbrauns.org/books/titles/978-1-64602-264-9.html; hst. 1 van dit prachtboek is gratis & niet achter een betaalmuur, voor de rest moet je wel diep in de buidel tasten.
Dank je wel.
P.S.
Meluhha: de experts menen tegenwoordig bijna unisono dat het toponiem verwijst naar de Indusvallei, dus het huidige Pakistan, al ontbreekt nog altijd een sluitend bewijs. Een leerrijk artikel over o.m. de handelsbetrekkingen tussen Sumer en Meluhha is hier te vinden: https://www.academia.edu/1228519/Guabba_the_Meluhhan_village_in_Mesopotamia.