Zarathuštra

Een moderne afbeelding van Zarathuštra

Ik liet u gisteren achter in een Centraal-Azië dat in de Andronovo-tijd een culturele eenheid was geworden: handel in tin en koper, nomaden, grote steden, grafheuvelbegravingen en Indo-Europees-sprekend. In deze wereld moet Zarathuštra hebben geleefd, de legendarische grondlegger van het zoroastrisme (afgeleid van “Zoroaster”, de Griekse verbastering van de naam van de profeet).

Legendarisch – maar niet helemaal. We kennen Zarathuštra niet alleen uit latere vertellingen, maar ook uit de vrijwel zeker door hem gecomponeerde Gatha’s, “liederen”, die werden en worden gereciteerd tijdens de rituelen. Ze vormen het oudste deel van het heilige boek van de zoroastriërs, de Avesta. Lang is gedacht dat de Gatha’s waren geschreven in de vroege zesde eeuw v.Chr., maar inmiddels weten we zó veel meer van de ontwikkeling van de taal dat we de compositie kunnen plaatsen in de tweede helft van het tweede millennium v.Chr.. De beschreven materiële cultuur komt bovendien goed overeen met wat archeologen over de Late Bronstijd hebben vastgesteld.

Lees verder “Zarathuštra”

Erotion

children_louvre
Spelende kinderen (Louvre)

Het bewerken van steen is niet eenvoudig, en daarom bevatten Romeinse inscripties allerlei afkortingen. Makkelijk voor de steenhouwer, en een mooie bezuiniging voor de opdrachtgever. Eén van die afkortingen, alleen gevonden in grafschriften, is STTL, sit tibi terra levis, “moge de aarde licht voor je zijn”.

Ik weet het niet zeker, maar ik denk dat “aarde” hier moet worden opgevat als een verwijzing naar het hiernamaals: “moge het verblijf in de Onderwereld je niet te zwaar vallen”. (Deze stijlfiguur heet metonymie.) De Romeinse dichter Martialis gebruikt de woorden echter letterlijk in het grafschrift voor Erotion, een meisje dat vermoedelijk de dochter was van twee van Martialis’ slaven.

Lees verder “Erotion”

Grafschrift te Grootebroek

Een zeventiende-eeuwse aanspreker

De Oude Kerk van Grooteboek heeft een toren die zo’n drie meter uit het lood staat, en een prachtig interieur. Onder de kansel zag ik een mooie oude grafsteen met het volgende grafschrift van een voorname heer, wiens naam ik ontcijferde als M. Meinders Cools:

Al die hier op my treden,
Die spieglen sich aan my.
Al leg ick hier beneden,
Ick heb geweest als gy.
Dat gy nu syt, was ick voordien;
Dat ick nu ben, sult gy oyt wesen.

Lees verder “Grafschrift te Grootebroek”