Papyri in Berlijn

Fragment uit Homeros' Ilias.
Fragment uit Homeros’ Ilias (Grieks)

De oude wereld kende een geletterde elite. In het derde en tweede millennium, de Bronstijd, was deze nog zeer klein, maar na de uitvinding van het alfabet, dat maar twee dozijn tekens nodig heeft om informatie over te dragen, kon het aantal geletterden groeien. Misschien kon wel 10% van de mensen lezen en schrijven.

De geletterdheid was echter een andere dan die van ons. Wij hebben geleerd om te gaan met enorme hoeveelheden informatie. We lezen liever niet dat een zonsondergang allerlei romantische gevoelens losmaakt, want dat is al honderd keer gedaan. Liever lezen we dat de avond tegen de hemel is uitgespreid “like a patient etherized upon a table”.

Lees verder “Papyri in Berlijn”

Oud aardewerk

naqada_ii_3700-3200_vessel_neues_museum
Kopertijdaardewerk (“Naqada II”) uit Egypte, nu in het Neues Museum in Berlijn.

Het plaatje komt u vermoedelijk bekend voor, want het pronkte al bij mijn stukje over het immer fascinerende Chalcolithicum de immer facinerende Kopertijd. Dat is een echt interessante tijd, waarin de grondslagen zijn gelegd voor wat ik even “de beschaving” zal noemen: de levenswijze die gedomineerd wordt door steden, staten, opvallend monumentale gebouwen, beginnende metaalbewerking (eerst koper, daarna ook tin, samen brons), intensiverende interregionale handel, maatschappelijke stratificatie, koningen en uiteindelijk het schrift, dat aanvankelijk alleen werd gebruikt voor de paleis- en tempeladministratie, maar al snel ook voor literaire doelen.

Rond 3000 v.Chr. kunnen we teksten lezen en zijn we van de prehistorie overgegaan naar het volle licht van de geschiedenis. Het proces staat wel bekend als de “Rise of Civilization”, en we zullen er niet over discussiëren of deze beschaafde levenswijze wel zo beschaafd is.

Lees verder “Oud aardewerk”