Delayed Sleep Phase Syndrome

Telefoon. Een ondernemer moet twee kozijnen in mijn huis vervangen. We hebben wat moeite een datum te prikken, maar vinden uiteindelijk een geschikt moment en maken een afspraak. Pas dan komt het nare nieuws: hij zal al om half acht ’s morgens beginnen.

U vraagt zich af waarom dit voor mij naar nieuws is. Ouders met schoolgaande kinderen staan tenslotte ook om zeven uur naast hun bed. Mijn probleem is dat mijn biologische klok anders werkt dan de uwe. Dat heet het Delayed Sleep Phase Syndrome.

Ik schrijf met opzet niet dat “ik lijd aan DSPS”. Dat zou de indruk wekken dat het een gruwelijke ziekte is, maar ik slaap verder uitstekend. Ik val alleen extreem laat in slaap en kan ook niet vroeg opstaan. Simpel gezegd: ik worstel me door de dag heen en krijg ineens, om een uur of negen ’s avonds, mijn heldere fase. Omdat ik een deel van mijn werk thuis doe, kan ik dan heel productief zijn.

DSPS is heftiger dan de constatering dat er ochtend- en avondmensen zijn: daarvoor is het toch wel iets te extreem. Het is een biologische aandoening, met een genetische oorzaak. (Het is dus niet zo dat je problemen in de ochtend worden veroorzaakt doordat je ’s avonds laat naar bed gaat, een misverstand dat ik met enige nadruk wil corrigeren.) Het hoeft echter ook geen drama te zijn. Ik ben bijvoorbeeld thuis gaan werken. Dat is één van de praktische maatregelen waardoor ik het kan hanteren.

Verder vermijd ik afspraken in de ochtend. Als ik uitga met vrienden, is het liever in de middag dan in de avond, en gelukkig woon ik in een stad waar je ook ’s middags naar de bioscoop kunt, en hebben mijn vrienden ook wel eens vrije middagen. Verder maakt mijn apotheker melatoninepillen voor me met een ongebruikelijke hoge dosis, waarmee ik mijn ritme ongeveer een uur naar voren heb kunnen halen. De zorgverzekeraar betaalt het me niet terug, maar ik heb het ervoor over, al begin ik de laatste tijd te twijfelen aan de effectiviteit.

Er valt dus alleszins met een Delayed Sleep Phase Syndrome te leven, maar normaal kantoorwerk is voor mij niet weggelegd, en al mijn pogingen een reguliere baan te hebben, zijn vroeg of laat gestrand. Ik voelde me altijd wat onhandig tegenover mijn collega’s, omdat ik ons werk langzamer en slordiger deed dan zij, en dan ineens ’s avonds, in mijn eigen tijd, wél zeeën van energie bleek te hebben.

Het aantal mensen met DSPS is niet goed bekend. Er zijn studies die het houden op één op de zeshonderd mensen, maar er zijn ook studies die het houden op één op de veertien. Ik ben wel eens mensen tegengekomen die er ook last van hebben, en net als ik de zaterdagochtend nodig hadden om de slaap in te halen die ze door de week tekort waren gekomen omdat ze laat in slaap vielen en vroeg uit de veren moesten. Een Iraniër die net als ik een cafeïneverslaving had opgelopen, grapte dat hij in feite in een andere tijdzone leefde en dus “chronisch een Engelsman was, geboren in het lichaam van een Iraniër”.

Er zijn belangenorganisaties, zoals B-Society, die ervoor ijveren dat de samenleving meer ruimte geeft aan afwijkende slaapritmes. Daarvoor is inderdaad veel te zeggen, en dan heb ik het niet alleen over DSPS, maar ook over gewone avondmensen. Door mensen hun eigen werktijden te laten inrichten en ’s avonds te laten werken, kunnen bedrijven langer bereikbaar zijn en kunnen ongelukken in de ochtendspits worden vermeden. Enkele aspecten staan hier beschreven.

Zoals gezegd is Delayed Sleep Phase Syndrome genetisch bepaald. Het is geen modeziekte. Dat mensen ’s morgens niet kunnen opstaan, komt niet doordat mensen laat naar bed zijn gegaan. Er valt best mee om te gaan. Maar als een bouwvakker om half acht bij je aanbelt, is dat wel een catastrofe. Dit keer kan ik de sleutels een dag eerder afgeven en neem ik een kamer in een hotel. Het is een oplossing, maar het blijft behelpen.

7 gedachtes over “Delayed Sleep Phase Syndrome

  1. Sara

    Hallo, ik ben Sara en ik houd mijn profielwerkstuk over ‘slapen’ en in het bijzonder over het Delayed Sleep Phase Syndrom. Mijn vraag aan u is of u meer informatie heeft over dit syndroom. Er is nog heel weinig over bekend, maar misschien dat u als patiënt zijnde meer informatie tot uw beschikking heeft. Alvast bedankt, ik zie uw antwoord graag tegemoet, met vriendelijke groet, Sara.

    1. Mo

      Ik heb precies het zelfde probleem, binnenkort heb ik een afspraak bij een Internist. Geen flauw idee hoe zij het gaan behandelen. Ik hoop dat er een oplossing is want het kan zo niet langer door gaan, nog even en dan ben ik waarschijnlijk mijn baan kwijt.

  2. Via via deze blog tegengekomen. Feest der herkenning. Ik heb een jaar geleden door een neuroloog van het slaapcentrum in Twente de diagnose DSPS gekregen. Een zegening om te weten waarom ik toch altijd zo moe was maar lichamelijk verder niets mankeerde. Ik begon al bang te worden voor MS of zo maar het bleek ‘slechts’ en chronische jetlag 😉 Ik slik nu melatonine, 5mg is voldoende een gezonder ritme aan te wennen. Thuiswerken of andere tijden hanteren is voor mij helaas geen optie aangezien ik juf ben op een basisschool. Wat dat betreft geen slimme carrière keuze geweest haha. Maar goed, ik heb baat bij de pillen en merk nu zo veel verschil! Ik was labiel, heb depressies gekend, altijd moe, vatbaar voor griep, altijd aan het kwakkelen, En dat is nu dus bijna geheel over! Als ik dit toch eens een paar jaar eerder had geweten..
    Al met al denk ik dat DSPS een ondergewaardeerd probleem is voor meer mensen. Fijn om dit te lezen. Zelf probeer ik mensen er ook meer bekend mee te maken, er moeten meer mensen mee kampen!

    1. Het bizarre is dat die diagnose ook voor mij iets van een opluchting was. Ineens vielen alle puzzelstukjes op hun plek, ineens begreep ik waarom ik altijd overdag moe was. Het feit dat het een naam had, was alsof het toegestaan was te zijn zoals ik ben.

      En het nam ook het schuldgevoel weg: dat je overdag minder hard werkt dan je collega’s, terwijl je in je vrije tijd ’s avonds wel iets kunt – ik me daar zó rot om gevoeld. En dan ineens weet je dat het iets biologisch is, waaraan weinig valt te doen. Niet dat ik daarmee ineens wel de meest productieve medewerker was van het team, maar het nam wel een aanleiding tot depressie weg.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s