Het wilde in 52 v.Chr. niet vlotten met de Romeinse belegering van Avaricum, het huidige Bourges, en Julius Caesar kon zijn frustratie niet onderdrukken. Het kwam allemaal door die verdraaide stadswal. In zijn Gallische Oorlog geeft hij een beschrijving van de muren die hem weerhielden van het innemen van de hoofdstad van de Bituriges. Hier is de vertaling van Vincent Hunink.
Over de volle lengte van wat de muur wordt, legt men loodrecht balken op de bodem, telkens met een tussenruimte van twee voet. Deze worden aan de stadszijde verbonden en bedekt met een hoop aarde. De genoemde tussenruimten worden aan de naar buiten gerichte kant volgestopt met grote keien. Als de balken dan goed vastzitten, wordt er nog een laag bovenop gelegd. Men houdt daarbij een even grote tussenruimte aan, maar zorgt dat de balken elkaar niet raken: elke balk ligt weer op dezelfde afstand van de vorige, maar rust telkens op de keien eronder en wordt stevig vastgeklemd. Zo wordt dan verder het hele werk in elkaar gezet, tot de muur de juiste hoogte heeft.
Door die afwisseling van balken en keien, die allebei in rechte lijnen zitten, biedt zo’n werk een gevarieerde aanblik en is het niet lelijk. Bovendien is het praktisch en bijzonder geschikt voor de verdediging van steden, doordat de stenen beschermen tegen brand en het hout tegen een stormram. Het houtwerk is namelijk meestal aan de stadszijde nog verbonden door dwarsbalken uit één stuk van veertig voet, waardoor het niet doorgebroken of losgewrikt kan worden.noot
Archeologen hebben op diverse plaatsen zo’n Murus Gallicus teruggevonden en we weten daardoor dat Caesars beschrijving accuraat is. In Manching, de hoofdstad van de Vindelici, is vastgesteld dat het ruim zeven kilometer lange netwerk van balken en stenen zeker vier meter hoog moet zijn geweest, dat de aarden wal aan de binnenkant twaalf meter diep was, en dat de onderste balken met metalen spijkers aan elkaar waren geslagen. Men heeft uitgerekend dat 7000 kubieke meter kalksteen nodig was voor de buitenzijde, en dat de vulling bestond uit 90.000 kubieke meter steen en ruim 100.000 kubieke meter aarde. Het totaal gewicht van de spijkers was twee ton.
Op diverse plekken kan de hedendaagse toerist ook een gereconstrueerde Murus Gallicus zien. In Oerlinghausen was bovenop de muur nog een palissade geplaatst. Waarop dat is gebaseerd, weet ik niet; het lijkt me moeilijk de bovenbouw te reconstrueren van iets waarvan je alleen fundamenten opgraaft.
Overigens nam Caesar Bourges in, hoe sterk de muren ook waren.
Zelfde tijdvak
Zoon van de Allerhoogstedecember 21, 2025
De zeeslag bij Aktionseptember 2, 2023
Namen en nummersmaart 21, 2020
Ik ben het met Julius eens: ik vind de muur beslist niet lelijk. Waar ik het dan weer niet mee eens ben is het Engelse en Nederlandse Wiki artikel over de Gallische muur:
“The example at the sea promontory fort of Le Camp d’Artus, at Huelgoat, was excavated and reported by Mortimer Wheeler.”
Iets wat het Nederlands artikel braaf vertaalt. Ik ben bij het Camp d’Artus bij Huelgoat geweest en in tegenstelling tot de rest van Bretagne ligt het totaal niet in de buurt van de zee. Ik ben bang dat ze twee Gallische muren of twee Camps d’Artus door elkaar halen.
Als ik de beschrijving lees en de twee afbeeldingen zie, snap ik niet dat de twee getoonde muren onmiskenbaar verschillend van constructie zijn. Let op de positie van de balken ten opzichte van de balken in de rij erboven en in de rij eronder. De eerste foto komt m.i. het meest met de beschrijving overeen.
Wie de Mont Beuvrays beklimt, de berg waarop het oppidum Bibracte ligt, kan niet anders dan onder de indruk zijn. Een deel van de murus Gallicus van de toegangspoort is gereconstrueerd en het is volkomen duideijk dat Bibracte een stad was die je niet zomaar even in kon nemen.
Vanaf de Beuvrays heb je een schitterend uitzicht over de Morvan. In september 2022 heb ik er twee dagen rondgesjokt, gewapend met Ceasars ‘De bello Gallico’ (vertaling van Vincent Hunink). Het is een fascinerend besef te lopen op een plek waar Caesar en Vercingétorix – als vrij man en als gevangene – rondliepen en waar Caesar na het beleg van Alesia zijn beroemde boek schreef.
Op de archeologische sites wordt actief onderzoek gedaan. Er zijn ingenieuse dakconstructies overheen geplaatst om ze te beschermen tegen de weersinvloeden. De geschiedenis van Bibracte wordt aan hand van de archeologische opgravingen in het museum heel goed uitgelegd. En dat geldt ook voor de bouw van de murus Gallicus zoals ze eertijds Bibracte omringden.