Consuls en suffeten

De hoogste magistraten in de Romeinse Republiek waren de twee consuls. Hun naam is weleens in verband gebracht met een werkwoord dat zoiets betekent als “samen dansen”, wat dan een verwijzing zou zijn naar een krijgsdans. Misschien is het waar, misschien is het niet waar, en in elk geval is het niet de oudste aanduiding. Ze heetten oorspronkelijk iudices, “rechters”.

Hun ambt is ontstaan, of gegroeid, in de verwarde jaren rond 506 v.Chr. (510 volgens de onjuiste Varroniaanse chronologie). We hebben een verslag in het geschiedwerk van Titus Livius, die vertelt dat koning Tarquinius Superbus in opspraak raakte door een seksschandaal waarbij zijn zoon was betrokken, en dat de Romeinen de koninklijke familie verdreven. Een van de leiders van de opstand was Lucius Junius Brutus, die eerst een andere leider van de opstand uitschakelde, daarmee feitelijk de alleenheerschappij vestigde, en korte tijd later sneuvelde. Op dat moment lijken de Romeinen te hebben gekozen voor twee iudices die één jaar zouden regeren.

Het grappige is dat we een parallel kennen uit een andere stad en dat we zelfs weten dat Rome precies in dat verwarde jaar contact had met die stad. Die stad is Karthago, waarmee Rome een verdrag sloot in het eerste jaar van wat een republiek zou worden. In Karthago was, na het afschaffen van de monarchie die in zo veel Fenicische steden en koloniën bestond, de macht in handen gekomen van zogeheten suffeten, wat “rechters” betekent. Als u Bijbelvast bent, zou u de term kunnen kennen uit de joodse Bijbel, want er is een Bijbelboek dat Rechters ofwel Richteren of wel Shoftim ofwel שופטים heet.

Ik zou kunnen concluderen dat de Romeinse consul de Karthaagse suffeet imiteerden, en het zou inderdaad kunnen. De suffeten waren zeker met z’n tweeën, net zoals de Romeinse consuls, en dienden één jaar. Maar er is een alternatief, want we weten dat in Midden-Italië colleges van opnieuw twee magistraten, zogeheten meddices, bestonden bij de Sabijnen en de Samnieten. Het bewijs is overigens wat aan de late kant en het is denkbaar dat deze volken uit het Italische bergland Rome volgden.

Zelf zou ik dus willen aannemen dat Rome Karthago kopieerde en dat de Sabijnen en Samnieten Rome kopieerden. Maar bewijsbaar is het allemaal niet. Wat daarentegen wel vaststaat is dat “de” Romeinse cultuur niet bestond. Rome leende. Rome leende uit. Waar culturen naast elkaar bestaan, kopiëren ze elkaar.