De Europese canon (36-40)

Oscar Montelius (©Stockholms Stadsmuseum)

Met dit negende blogje in mijn reeks over de Europese canon bereiken we de tweede helft van de “lange negentiende eeuw”: Europa als wereldmacht én het einde daarvan.

De vooruitgangsgedachte

Periode: Tweede helft negentiende eeuw

De vooruitgangsgedachte is een thema waarover ik al meer heb geblogd. De filosofen van de Verlichting waren er zeker van dat de mensheid erop vooruitging. Ook geleerden als Turgot en De Condorcet waren daarvan overtuigd, maar ze deden weinig meer dan het presenteren van een hypothese. Die baseerden ze op de klassieke teksten en op de beste etnografische data van hun tijd, maar het idee dat de mensheid van primitieve aaseter via wildeman en barbaar was opgeklommen tot beschaafd mens, was welbeschouwd niets meer dan beredeneerd giswerk.

Het empirische bewijs kwam echter in de tweede helft van de negentiende eeuw, toen de eerste wetenschappelijke archeologen voldoende overzicht hadden van het diepe verleden om te kunnen vaststellen dat er een evolutie was geweest van Steentijd via Bronstijd naar IJzertijd. De samenleving, zo betoogde Oscar Montelius, was complexer geworden en welvarender. De twintigste eeuw toonde mogelijkheden en ethische keuzes die voordien ondenkbaar zouden zijn geweest.

Lees verder “De Europese canon (36-40)”

Fietsstad Amsterdam

Het zijn niet alleen de toeristen die het historische centrum van Amsterdam onbegaanbaar maken. Iets minder erg, maar daarom nog niet verwaarloosbaar, zijn de werkzaamheden aan de bruggen en kades. De verklaring voor het groot onderhoud is vrij simpel: decennialang zijn vrachtauto’s toegelaten in de binnenstad en dus zijn de straten langs de grachten inmiddels verzakt en op andere manieren kapot.

Het zal niemand verbazen die de eerste hoofdstukken leest van Fietsstad Amsterdam. Hoe Amsterdam de fietshoofdstad van de wereld werd van Fred Feddes en Marjolein de Lange. Jarenlang definieerde het stadsbestuur de toegankelijkheid van de binnenstad als bereikbaarheid voor het autoverkeer. Midden jaren zestig droomde men openlijk van een zesbaansweg op de plaats van de huidige Singelgracht. Voor fietsers was geen ruimte. Die waren te watervlug, te ongrijpbaar voor de planologen. Daarom heeft de IJtunnel geen fietspaden en is er nog altijd geen snelle fietsverbinding tussen de twee oevers van het IJ. Wat Feddes en De Lange niet noemen is dat de rijksoverheid jarenlang het automobilisme stimuleerde door zoveel mogelijk dienstplichtigen een rijbewijs te laten halen.

Lees verder “Fietsstad Amsterdam”

Bij ons in het dorp (1)

bbt

Voilà, u bent in Amsterdam en u wil vanaf de Eerste Constantijn Huygensstraat de Bosboom Toussaintstraat in fietsen. Ooit was dat gemakkelijk. Je fietste en sloeg linksaf. Toen werd er een grote flat gebouwd waarin een parkeergarage moest komen die van twee zijden kon worden binnengereden. En dus moest het hele verkeer op de schop.

Een fietser gaat nu dus linksaf – de foto hierboven is genomen vanaf de vluchtheuvel – tot hij aan de overkant is. Daar moet hij dan rechtsaf. Gewoon doorrijden, de Bosboom Toussaintstraat in, is verboden. Hij rijdt een eindje aan de linkerzijde van de Constantijn Huygensstraat, draait daar (helemaal rechts achteraan op de foto) 135° naar links en komt dan pas waar hij moet wezen.

Lees verder “Bij ons in het dorp (1)”

Aan het werk

werk

Deze foto maakte ik afgelopen vrijdag. De Amsterdamse Raadhuisstraat ligt opgebroken. Voor niet-Amsterdammers: dit is een van de drukste straten alhier.

Amsterdammers mopperen graag – dat is hier een verworven burgerrecht – maar in dit geval is daar geen reden toe. Wij snappen best dat straten moeten worden onderhouden. Je kunt bovendien om deze opgebroken weg heen rijden over de Herengracht, door de onooglijke Gasthuismolensteeg en over het Singel. Zeker voor auto’s is dat erg ingewikkeld maar met wat goede wil valt het uiteindelijk wel te doen. Hierover mopperen we niet. We begrijpen het.

Lees verder “Aan het werk”

Naar Noord

1: Singel/Nieuwendijk
1: Singel/Nieuwendijk op een zeldzaam, verkeersvrij moment

Ik moest onlangs zijn in Amsterdam-Noord. Ik houd van die wijk; ik ben bijvoorbeeld lid van de Vriendenvereniging van het lokale museum. De waarheid gebiedt echter te zeggen dat het een betere plek is om te zijn dan om naartoe te gaan, want je moet altijd het IJ over met een pontje. Ik heb de indruk dat het elke keer weer drukker is dan de vorige keer en ik weet in elk geval zeker dat het langzamerhand topsport is om, als je uit de stad komt, de veerpont überhaupt te bereiken.

1.

Ergens aan het Singel slaat bij mij de stress toe. Ter hoogte van de Nieuwendijk (landkaart) moet je naar een fietspad dat aan de linkerzijde van de weg begint, en daarop moet je meteen scherp naar rechts. Zie foto 1. De aanwezigheid van zwermen toeristen maakt het er niet eenvoudiger op: je moet én de straat oversteken, wat wordt bemoeilijkt doordat de automobilisten achter je niet verwachten dat je uitzwenkt naar links, én al die wandelaars in de gaten houden. Je moet domweg meer dingen tegelijk doen dan je geest kan verwerken.

Lees verder “Naar Noord”