Naar het Colosseum

Twee gladiatoren, zoals ze streden in het Colosseum (Römisch-Germanische Zentralmuseum, Mainz)

Ik heb in het verleden weleens over Augustinus geblogd. Vandaag nog maar eens een stukje, maar nu laat ik de laatantieke auteur zelf aan het woord. Het is een van de beroemdste passages uit de Belijdenissen, het verhaal over de wijze waarop Alypius een amfitheater in Rome bezoekt, vrijwel zeker het Colosseum. Alypius was overigens een jeugdvriend van Augustinus. De twee mannen zijn hun leven lang met elkaar in contact gebleven, ook toen de een bisschop was in Hippo en de ander in Thagaste.

De vertaling van Belijdenissen 6.8.13 is van Wim Sleddens O.S.A. Lees verder “Naar het Colosseum”

Gladiator

Zo zag een gladiator eruit.

Gladiatorenspelen vormden een vast onderdeel van de Romeinse samenleving en elke grote stad had een amfitheater. Daar vochten gladiatoren tegen elkaar of tegen wilde dieren. Ook in Romeinse Nijmegen is een amfitheater gevonden, en daarnaast ook een gedeelte van een gladiatorenhelm, een van de weinige buiten Italië.

Iedere gladiator specialiseerde zich in een vechtstijl en bij iedere stijl hoorden eigen soorten wapens. De naamloze gladiator op de foto hierboven was een murmillo. Hij vocht met een kort zwaard en droeg een armstuk en een grote helm. Aan de onderkant van de helmrand staat een inscriptie van het Vijftiende Legioen Primigenia. De gladiator die hem droeg vocht dus voor het vermaak van de soldaten uit het Vijftiende Legioen, dat tussen 45 en 70 na Chr. in Xanten gelegerd was.

Lees verder “Gladiator”

Commodus

Commodus als Hercules Romanus (Capitolijnse Musea, Rome)

Het standbeeld hierboven stelt de halfgod Hercules voor: u herkent hem aan zijn knots, de leeuwenhuid en de appels in zijn hand, die verwijzen naar een van zijn Twaalf Werken, het halen van de mythologische appels van de Hesperiden. Deze Hercules, die te zien is in de Capitolijnse Musea in Rome, stelt echter ook de Romeinse keizer Commodus voor, die vandaag 1821 jaar geleden werd vermoord.

Het zal weinigen hebben verrast. Met zijn autocratische gedrag had hij de Senaat gebruuskeerd en het hielp ook al niet dat hij zich, om zijn populariteit te herwinnen, aandiende als “de Romeinse Hercules” en als gladiator optrad in het Colosseum. De moord was zorgvuldig voorbereid: toen Commodus op 31 december 192 werd gedood, zaten op alle sleutelposities aanhangers van de oude generaal Pertinax, zodat de troonswisseling soepel verliep.

Lees verder “Commodus”

Het Houten Zwaard

houtenzwaard

Een tijdje geleden blogde ik over Het Houten Zwaard, het filmproject waarmee Phalera Filmworks aan schoolkinderen wil laten zien hoe het leven er in de Romeinse tijd aan toeging. De speelfilm duurt ongeveer een kwartier en vertelt hoe, in de nasleep van de Bataafse opstand, een jonge man wordt gevangengenomen, verkocht als slaaf en opgeleid tot gladiator. De voice-over legt de toeschouwers de hoofdlijnen uit. De gladiator weet zijn vrijheid te herwinnen en krijgt uiteindelijk – nou ja, dat moet u zelf maar zien.

Want u moet het dus gaan zien. Het is gewoon echt heel goed gemaakt, met scènes die in een miljoenenproductie niet zouden misstaan. Ik weet zeker dat kinderen geboeid zullen kijken; het gaat ten slotte om hun eigen land, wat over het algemeen de beste manier is om mensen te bereiken. (Historische educatie, les één: investeer in regionale musea, focus op alledaagse dingen en onthoud je van politiek getinte projecten als het Nationaal Historisch Museum.) Ik maakte me wel even wat zorgen over het gewelddadige thema, omdat ik van ten minste één achtjarige weet dat hij de schedel op de omslagen van een van mijn boeken nogal eng vond, maar scenaristen Marc Sanders en Wim van Broekhoven zijn oude rotten in het vak. Het bloedvergieten in de mooi gechoreografeerde gevechten is minimaal.

Lees verder “Het Houten Zwaard”