Tag: legende

legende

Cunera van Rhenen

On door Jona LenderinginArcheologie, Christendom, Geschiedenis, Lage Landen, Musea, Post-Romeins, Toerisme6 reacties
Tijdvak: 325 na Chr. - 350 na Chr.
0325-0350 na Chr.
De inhoud van het graf van een man en een vrouw uit Rhenen (Rijksmuseum van Oudheden, Leiden)

Sinds afgelopen vrijdag toont Museum het Catharijneconvent in Utrecht de doek waarmee de heilige Cunera uit Rhenen zou zijn gewurgd. Haar legende kennen we uit een Middelnederlands gedicht, en is heel erg interessant.

De legende

Na wat verhalen over haar geboorte in Brittannië en enkele voorspellingen van haar latere heiligheid, trekt Cunera in een jaar 337 met de heilige Ursula naar Rome, waar paus Cyriacus hen ontvangt. Op de terugreis langs de Rijn belanden ze in Keulen, dat zich net in deze tijd moet verdedigen tegen een leger van barbaren. Ursula en haar gevolg – elfduizend maagden, volgens de traditie – sterven de marteldood, maar Cunera weet te ontkomen en wordt opgevangen door de koning van het land van de Beneden-Rijn, Radboud.

Lees verder “Cunera van Rhenen” →

Het legendarische Thebaans Legioen

On door Jona LenderinginChristendom, Frankrijk, Geschiedenis, Politiek, Romeinse Keizerrijk, Zwitserland8 reacties
Tijdvak: 275 na Chr. - 300 na Chr.
0275-0300 na Chr.
Onderdeel van de helm van een christelijke soldaat (Archeologisch Museum, Zagreb)

Donald O’Reilly’s The Lost Legion Rediscovered is een curieus boek. De auteur, een gepensioneerde geschiedenisleraar, probeert de avonturen te reconstrueren van het Thebaans legioen, een eenheid uit het Romeinse leger die in 383 wordt genoemd door bisschop Eucherius van Lyon. Deze vertelt over christelijke soldaten die hadden geweigerd een bevel op te volgen dat ze immoreel achtten. Ze zouden daarom bij het huidige St Maurice-en-Valais in Zwitserland zijn gedood.

De “smoking gun” in Eucherius’ betoog is dat dit zou zijn gebeurd ten tijde van Maximianus, en dat deze de rang had van caesar. Dit zou voldoende moeten zijn om het verhaal terzijde te schuiven, aangezien Maximianus regeerde van 285 tot 305 en de (hogere) rang had van augustus. Eucherius heeft het over een gebeurtenis van een eeuw daarvoor en lijkt zich te vergissen. O’Reilly ziet dat anders – en ik denk dat hij op dit punt gelijk kan hebben: als Eucherius het had verzonnen, zou hij zijn schurk wel hebben voorzien van de rang waaronder hij bekend is geworden. Dat hij Maximianus desondanks aanduidt als caesar, een titel die deze heerser alleen in de winter van 285/286 heeft gedragen, opent de mogelijkheid dat Eucherius contemporaine bron heeft benut.

Lees verder “Het legendarische Thebaans Legioen” →

Een Byzantijnse legende over Nikolaas van Myra

On door Jona LenderinginByzantijnse Rijk, Christendom, Cultuur, Geschiedenis4 reacties
Tijdvak: 325 na Chr. - 350 na Chr.
0325-0350 na Chr.
Bicci di Lorenzo: Nikolaas van Myra helpt een schip in een storm

Er was een einde gekomen aan het aardse bestaan van Nikolaas, de heilige bisschop van het havenstadje Myra in het zuidwesten van Turkije. Zijn ziel steeg nu op ten hemel, waar hij voor eeuwig de glorie Gods zou aanschouwen. Hij was niet de enige heilige die ontsliep op 6 december. Het is lang geleden dat deze legende mij is verteld, dus ik weet het niet helemaal zeker, maar volgens mij overleed die dag ook Sint-Kassianos.

Terwijl de twee heilige zielen zo ten hemel voeren, hoorde Nikolaas ineens de angstige kreten en gebeden van enkele zeelieden in nood. Hij bedacht zich geen moment! De patroon der zeevarenden onderbrak zijn hemelvaart, dook in zee, redde een matroos van de verdrinkingsdood, bracht de storm tot bedaren en geleidde het schip naar een veilige rede. Pas toen hij had vastgesteld dat iedereen veilig was, begon hij andermaal aan zijn hemelvaart.

Lees verder “Een Byzantijnse legende over Nikolaas van Myra” →

De echte Nikolaas van Myra (1)

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Geschiedenis, Romeinse Keizerrijk1 reactie
Tijdvak: 300 na Chr. - 350 na Chr.
0300-0325 na Chr.0325-0350 na Chr.
Nicolaas van Myra
Nikolaas van Myra in Amsterdam

Het hoort bij het najaar zoals regen, vallende bladeren en vertraagde treinen: het bericht in de krant dat deze of gene gereformeerde burgemeester heeft geweigerd Sinterklaas ofwel Nikolaas van Myra te ontvangen. De seculiere pers maakt zich er vrolijk over, maar zo’n burgemeester heeft wel een béétje gelijk: er is een theorie dat de festiviteiten gedeeltelijk teruggeen op de heidense cultus voor Wodan. Gedeeltelijk, want het feest heeft vooral christelijke wortels. Daarover nu meer.

Niet dat er heel veel bekend is over de echte Nikolaas van Myra. Zijn betekenis ligt meer in wat er in de Middeleeuwen mee is gedaan. Over de historische persoon weten we alleen zeker dat hij in de vierde eeuw bisschop was in de havenstad Myra in het zuidwesten van het huidige Turkije, dat hij op een zesde december van een onbekend jaar een einde is overleden, en dat zijn stoffelijke resten in 1087 zijn overgebracht naar Bari, een stadje in de hak van Italië dat lange tijd door de koning van Spanje werd bestuurd – zodat de goedheiligman, al dan niet per stoomboot, elk jaar uit Spanje weer aankomt.

Lees verder “De echte Nikolaas van Myra (1)” →