Algiers, november 1942 (3)

On november 8, 2026november 8, 2026 door Jur de JonginAlgerije, Frankrijk, Geschiedenis, Marokko1 reactie

Tijdvak: 1925 na Chr. - 1950 na Chr.

1925-1950 na Chr.

Herinneringsplaat bij de kamer in hotel Al Djezair waar generaal Eisenhower in 1942 en 1943 verbleef.

[Laatste van drie blogjes van Jur de Jong over Algiers tijdens Operatie Torch. Het eerste deel was hier.]

Op 9 november mocht Algiers dan betrekkelijk eenvoudig in Geallieerde handen gevallen zijn, bij Oran en Casablanca was de strijd lang niet zo soepel verlopen. De Vichy-Fransen boden serieus verzet en het kostte de Geallieerden dagen en honderden verliezen om de steden te omsingelen. Op 10 november kondigde François Darlan echter vanuit Algiers aan dat alle Fransen in Marokko en Algerije hun wapens neer zouden leggen, waarmee de strijd met een sisser afliep. Helemaal breken met het Frankrijk deed Darlan (nog) niet, maar hij verschool zich achter ‘omstandigheden die het maarschalk Pétain onmogelijk maakten om onafhankelijke beslissingen te nemen’.

De Geallieerden konden nu hun grip op Noord-Afrika consolideren. In Egypte was de Britse generaal Bernard Montgomery er net op dat moment bij El Alamein in geslaagd om het Afrikakorps van Rommel te dwingen zich terug te trekken. Montgomery belaagde de Duitsers en Italianen in een lange achtervolging naar het westen. De Geallieerden wilden nu vanuit Algerije optrekken naar het oosten en Rommel in de rug aanvallen.

Lees verder “Algiers, november 1942 (3)” →

Algiers, november 1942 (2)

On november 8, 2026november 8, 2026 door Jur de JonginAlgerije, Frankrijk, Geschiedenis1 reactie

Tijdvak: 1925 na Chr. - 1950 na Chr.

1925-1950 na Chr.

De oude vuurtoren van de haven van Algiers vanuit het westen. Links van de vuurtoren een deel van het oude fort en rechts het gebouw van de voormalige Franse admiraliteit, dat op 8 november 1942 enige uren in handen van Franse verzetsstrijders was.

[Tweede van drie blogjes van Jur de Jong over Algiers tijdens Operatie Torch. Het eerste deel was hier.]

Naar aanleiding van de afspraken die kort tevoren waren gemaakt in Cherchell, hadden de Franse verzetsstrijders in Algiers zich voorbereid om een tiental strategische punten in de stad te bezetten wanneer de geallieerde landingen zouden plaatsvinden. Het ging vooral om commandoposten van de Franse marine, leger en luchtmacht en radio- en telefooncentrales, zodat de lokale Franse bevelhebbers in de eerst uren van de landingen geen centrale coördinatie konden uitoefenen. De daaruit voortkomende chaos zou de Geallieerden een voordeel geven in de meest kwetsbare fase van de landingen. Pas vlak voor de daadwerkelijk landingen kregen het Franse verzet bevestiging van de datum waarop de invasie zou plaatsvinden. Daardoor was er weinig tijd voor praktische voorbereiding.

Pas op 7 november kregen de meeste verzetsstrijders bericht dat ze die nacht in actie moesten komen. Nadat een deel van hen op het laatste moment natte voeten kreeg, bleven er ongeveer vierhonderd over die de klus moesten klaren. Het was een gemengd gezelschap van groepjes linkse, monarchistische en joodse jongeren. In Vichy-Frankrijk waren de joden hun Franse staatsburgerschap kwijtgeraakt, wat hen een sterke drijfveer gaf om de Geallieerden te helpen. Ze kregen oude geweren en pistolen uitgereikt en verspreidden zich rond middernacht met de wagens van twee bevriende taxibedrijven over de stad.

Lees verder “Algiers, november 1942 (2)” →

Algiers, november 1942 (1)

On november 8, 2026november 8, 2026 door Jur de JonginAlgerije, Frankrijk, Geschiedenis1 reactie

Tijdvak: 1925 na Chr. - 1950 na Chr.

1925-1950 na Chr.

Vanuit Noordwest-Europa gezien kan het als een verrassing komen dat Algiers een belangrijke rol speelde in de Tweede Wereldoorlog. Maar een jaar lang was de stad een centrum van de actieve strijd tegen de Duitsers en Italianen. Dat begon op 8 november 1942, toen de Amerikaanse en Britse troepen landden op verschillende stranden aan weerszijden van de stad.

Deze landingen waren de meest oostelijke aanvallen van de Geallieerden op Frans Noord-Afrika die dag, onder de codenaam Operatie Torch. Aan de Atlantische kust gingen Amerikanen bij Casablanca aan land, en in het westen van Algerije bij Oran. Frankrijk behoorde op dat moment nog niet tot de Geallieerden, maar was formeel neutraal. De Franse regering van maarschalk Philippe Pétain had bij de overgave aan de Duitsers in juni 1940 beloofd om haar koloniën te verdedigen tegen alle aanvallen, in ruil waarvoor deze én de vloot onder Franse controle bleven.

Lees verder “Algiers, november 1942 (1)” →

2x Charles de Gaulle

On september 12, 2026september 13, 2026 door Jona LenderinginCultuur, Frankrijk, Geschiedenis7 reacties

Tijdvak: 1925 na Chr. - 1950 na Chr.

1925-1950 na Chr.

Het is absurd als een voormalige staatssecretaris van Defensie en gewezen brigadegeneraal van een verslagen leger zich aandient in de hoofdstad van een bevriende natie, en daar aankondigt in zijn eentje de strijd te willen voortzetten tegen een onoverwinnelijk lijkende vijand. Het wordt nog absurder als hij zijn doelen ook haalt. Dat is het verhaal van Charles de Gaulle tussen 1940 en 1944 en het verhaal van de twee Franse speelfilms die momenteel in de Nederlandse bioscopen zijn te zien.

Laten we eerlijk zijn: ze tuimelen weleens over het randje van het pathetische. Als tegen het einde van deel II de poëzie het overneemt, denk ik alleen maar “ik wou dat we snel door kunnen naar de volgende scène”. Gelukkig zijn de pathetische scènes kort en staat er veel tegenover. Er is duidelijk geld geïnvesteerd om iets moois te maken, en dat is ook gelukt. En een verhaal over een man die in z’n eentje de wereld bestormt én wint, is natuurlijk niet stuk te krijgen.

Lees verder “2x Charles de Gaulle” →

Jacques-Paul Migne

On augustus 31, 2026augustus 30, 2026 door Jona LenderinginChristendom, Frankrijk, Geschiedenis4 reacties

Tijdvak: 1825 na Chr. - 1875 na Chr.

1825-1850 na Chr.1850-1875 na Chr.

Mignes roofdruk van een door de mauristen gemaakte Origenes-uitgave

U heeft vermoedelijk allemaal gelezen hoe de AI-bedrijven momenteel op grote schaal het internet scrapen om aan informatie te komen om hun modellen te voeden. Die activiteit is niet alleen een schending van allerlei auteursrechten, maar is inmiddels ook vrij zinloos, aangezien veel online-content door AI wordt geschreven. Vandaar dat inmiddels oude boeken worden opgekocht, ingescand en gelezen. Daar spreekt men nu schande van, hoewel het al jaren gebeurt met digitaliseringsprojecten als Google Books.

En feitelijk is het allemaal een beetje herhaling van zetten. We hebben het in de negentiende eeuw al eens meegemaakt. Oudheidkundigen zitten nog steeds met de gevolgen, die zowel positief als negatief zijn. Ik bedoel het levenswerk van de Franse geestelijke Jacques-Paul Migne (1800-1875), de grondlegger van de Ateliers Catholiques, waar hij gedurende dertig jaar elke tien dagen een boek publiceerde. “De Migne” is voor oudheidkundigen een begrip. Maar eerst iets over Mignes leven en werken.

Lees verder “Jacques-Paul Migne” →

De Romeinse Provence (2)

On juni 10, 2026juli 28, 2026 door Jona LenderinginArcheologie, Frankrijk, Geschiedenis, Post-Romeins, Romeinse Republiek1 reactie

[Tweede deel van een blogje over Gallia Narbonensis, ofwel de Provence in de Romeinse tijd. Het eerste deel was hier.]

Keizertijd

Een geschiedenis van Gallia Narbonensis in de Keizertijd is een standaardverhaal. Het Romeinse Rijk, gevestigd met Blut und Eisen, garandeerde rust. Gallia Narbonensis behoorde in deze wereld tot de “binnencirkel” van de Romeinse provincies, wat inhield dat zo’n provincie meer belastingen betaalde dan de Romeinse overheid investeerde. Het was een wingewest. In de buitencirkel, waar de kostbare grenslegers waren gestationeerd, was dat andersom: daar gaf de overheid meer uit dan het aan belastingen binnen haalde.

Lees verder “De Romeinse Provence (2)” →

De Romeinse Provence (1)

On juni 9, 2026juli 28, 2026 door Jona LenderinginArcheologie, Frankrijk, Geschiedenis, Kelten (La Tène), Romeinse Republiek6 reacties

Tijdvak: 225 v.Chr. - 25 v.Chr.

0225-0200 v.Chr.0200-0175 v.Chr.0175-0150 v.Chr.0150-0125 v.Chr.0125-0100 v.Chr.0100-0075 v.Chr.0075-0050 v.Chr.0050-0025 v.Chr.

Ik noem dit blogje “De Romeinse Provence”, opdat u meteen weet dat het gaat over het Mediterrane zuidoosten van Frankrijk. De Romeinen hebben het gebied in de loop der eeuwen aangeduid met verschillende namen, te beginnen met Gallia Transalpina, “het Gallië aan de andere kant van de Alpen”. Het andere Gallië, vanuit Rome bezien aan “deze kant” van de bergketen, was de Povlakte, die vanouds werd bewoond door Kelten.

Gallia Transalpina

In de vroegste tijden hadden de Romeinen hartelijke contacten met de Griekse havenstad Marseille, en toen de Romeinen ontdekten dat de mensen in het achterland van Marseille dezelfde Gallische taal spraken als de bewoners van de Povlakte, was de naam Gallia Transalpina al snel bedacht. De Galliërs woonden in heuvelforten als Ensérune en Le Cailar, waarover ik al eens blogde.

Lees verder “De Romeinse Provence (1)” →

Het ontstaan van Marseille (2)

On juni 4, 2026juni 4, 2026 door Jona LenderinginFrankrijk, Geschiedenis, Kelten (La Tène), Oude Griekenland1 reactie

Tijdvak: 600 v.Chr. - 550 v.Chr.

0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.

Keltische prinses (of prins) uit de zesde eeuw v.Chr. (Musée de la romanité, Nîmes)

Gisteren blogde ik over de door Justinus en Aristoteles overgeleverde sage over het ontstaan van Marseille. Samengevat: rond 575 v.Chr. arriveerde een groep Grieken die in het gebied van de Segobrigiërs een stad wilde stichten. Toevallig stond koning Nannos op het punt zijn dochter, die Gyptis of Petta wordt genoemd, uit te huwelijken. Zij moest uit de aanwezige huwelijkskandidaten haar echtgenoot kiezen door hem een beker met water te overhandigen, en koos toen een van de zojuist aangekomen Grieken, die Protis of Euxenos heette.

Veel van deze namen zijn ronduit verdacht. De mannelijke stadsstichter heette Euxenos, wat zoiets betekent als “gastvrij”. Zijn alternatieve naam, Protis, betekent “eerste”, maar lijkt te zijn afgeleid van de naam van de latere aristocraten van Marseille, de Protiaden.

Lees verder “Het ontstaan van Marseille (2)” →

Het ontstaan van Marseille (1)

On juni 3, 2026juni 4, 2026 door Jona LenderinginFrankrijk, Geschiedenis, Kelten (La Tène), Klassieken, Oude Griekenland2 reacties

Tijdvak: 600 v.Chr. - 550 v.Chr.

0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.

In de eerste eeuw v.Chr. ontstonden enkele supergrote geschiedwerken. De Romeinse Geschiedenis van Quintus Valerius Antias telde ongeveer 80 boeken; de Wereldgeschiedenis van Nikolaos van Damascus was 144 boeken lang; Titus Livius’ Geschiedenis van Rome sinds de stichting van de stad bestond uit 142 boekrollen. Met 44 rollen was Pompeius Trogus’ geschiedwerk aan de korte kant, in tegenstelling tot de nogal opvallende titel: Geschiedenis van Filippos, het ontstaan van de hele wereld en de steden op aarde. Al deze werken zijn grotendeels verloren, maar gelukkig zijn er in de Oudheid al uittreksels gemaakt. Zo beschikken we wel over Justinus’ Epitome, een uittreksel uit de Geschiedenis van Pompeius Trogus.

De Epitome bevat een schat aan informatie, want Trogus had belangstelling voor de hele wereld. We zouden over de vroege geschiedenis van de Parthen een stuk minder hebben geweten als ook Justinus’ uittreksel verloren zou zijn gegaan. En we zouden het volgende pareltje niet hebben bezeten.

Lees verder “Het ontstaan van Marseille (1)” →

Paus Leo I en Attila de Hun (2)

On april 11, 2026november 12, 2026 door Jona LenderinginCentraal-Europa, Frankrijk, Geschiedenis, Romeinse Keizerrijk

Tijdvak: 425 na Chr. - 475 na Chr.

0425-0450 na Chr.0450-0475 na Chr.

[Tweede van drie blogjes over de non-confrontatie tussen paus Leo I en Attila de Hun. Het eerste deel was hier.]

Honoria

Het Romeinse Rijk had twee regeringen: een oostelijke in Constantinopel en een westelijke in Ravenna. In 449 regeerde in die stad Valentinianus III. Zijn zus Honoria was de dertig al gepasseerd en nog ongetrouwd. Dat had een zekere logica, want een zwager zou Valentinianus’ troon kunnen bedreigen. De oplossing was dat Honoria werd uitgehuwelijkt aan een heer die weliswaar van stand en van onbesproken gedrag was, maar politiek gevaarloos: Bassus Herculanus, “vermoedelijk een ouder iemand”, in de woorden van Adrian Goldsworthy, “en vast en zeker een doodsaaie man”.

Dat was niet naar Honoria’s zin en ze besloot zelf op zoek te gaan naar een man: Attila. Haar moeder, Galla Placidia, had ook een “barbaarse” echtgenoot gehad, dus een novum was dit niet. Honoria’s huwelijksaanzoek kwam precies op het moment waarop Attila overwoog zijn beleid aan te passen, en hij zal hebben gedacht dat als de grens tussen Romeins en Huns dan toch moest vervagen, een huwelijk met iemand uit het keizerlijk huis wel de allermakkelijkste manier was. Bescheiden vroeg hij bij wijze van bruidsschat om de helft van de gebieden waarover zijn aanstaande zwager de scepter zwaaide.

Lees verder “Paus Leo I en Attila de Hun (2)” →