Een tijdje geleden plaatste ik hier een reeks blogjes over het ontstaan van het Kalifaat. Die gebeurtenis vormt het slotakkoord van de Oudheid: de demografische neergang van de zesde eeuw, de groeiende samenwerking tussen de Arabischsprekenden, de doorbraak van het monotheïsme en soortgelijke laatantieke processen kwamen samen en het resultaat was een nieuwe samenleving. In die nieuwe samenleving ontwikkelde zich de islam, waarover ik ook al blogde.
De bliksemsnelle groei van een wereldrijk en de geboorte een wereldgodsdienst vormen interessante thema’s; het zijn onderwerpen waar wetenschappelijk beweging in zit; en ik denk er al langer over daar eens een boek aan te wijden. Het probleem is natuurlijk dat mijn kennis van het Arabisch en een hele reeks andere relevante talen beperkt is. Gelukkig ken ik aardige arabisten en islamologen.
De materie is al door andere auteurs behandeld. Ik heb weleens geblogd over Hugh Kennedy’s The Great Arab Conquests. Er zijn meer van zulke boeken, maar die gaan vooral over veroveraars, dus over degenen die de ruimte schiepen waarin de islam kon ontstaan. Ze behandelen zelden ook de schriftgeleerden, die feitelijk vorm gaven aan het nieuwe geloof. Door deze nadruk op de militaire expansie, blijft de islam in veel publicaties eigenlijk impliciet, alsof ze van begin af aan onveranderd in dezelfde vorm aanwezig was en dus onbehandeld kan blijven. Wie zo schrijft neemt echter een islamitisch idee over: aangezien Mohammed het zegel der profeten is geweest, kan het Arabische monotheïsme alleen kant-en-klaar zijn geopenbaard.
Dat is goedgeloviger dan zelfs de meest goedgelovige islamitische geleerde beweert. Die formuleert: niet alle geloofswaarheden zijn meteen herkend. Ze zijn er altijd geweest, en dankzij analogie (qiyas), consensus (ijma’) en gezond verstand halen gelovigen steeds meer uit het aanbod. De westerse geleerde formuleert: de islam is gedurende enkele eeuwen gegroeid. Het zijn twee manieren om hetzelfde te zeggen. En over die ontwikkeling zou ik dus eens een boek willen schrijven.
Niet dat de veroveringen zullen ontbreken. Toen ik onlangs blogde over de Arabische expansie naar de Maghreb en Iberië, merkte ik hoe boeiend die zijn. En de veroveringen zijn hoe dan ook de voorwaarde voor het ontstaan van de islam. Maar het moet dus vooral gaan over zaken als het ontstaan van de Koran, de optekening van de tradities (hadith), de schriftgeleerden en de wijze waarop de onderdanen van de kalief (islamitisch of anders) zich verhielden tot de nieuwe ideeën.
Aan Israël verdeeld heb ik af en aan gewerkt van 1995 tot 2014. Dit zou weleens een vergelijkbaar project kunnen zijn. Als ik tijd van leven heb, voltooi ik mijn islamboek dus in 2044, zo rond mijn tachtigste verjaardag. Iets zegt me dat het anders zal lopen, maar ik ben inmiddels begonnen me in te lezen. En ik neem de vrijheid om in de blogjes die ik aan het onderwerp zal wijden, elke stommiteit te begaan die een mens lerenderwijs maken mag.
Zelfde tijdvak
De constructie van Mohammedoktober 16, 2022
Factcheck: de bibliotheek van Alexandriëfebruari 13, 2018
Het ontstaan van het Kalifaat (2)mei 16, 2024
Ik zie enorm uit naar het resultaat!
Je zoekt de problemen wel op. 😉
Een wetenschapper die geen problemen opzoekt is geen wetenschapper.
Ik ben geen wetenschapper. Ik doe geen onderzoek. Ik schrijf over wetenschap en dat is iets anders, zoals een sportjournalist geen sporter is.
Dit is een echt belangrijk punt. Ik krijg een staart van wetenschappers die denken dat ik een van hen ben. Nog gisteren werd ik lastig gevallen door iemand die veronderstelde dat ik literatuur kon noemen over een thema, alsof ik toegang zou hebben tot achter de betaalmuren. En ik heb grote problemen ondervonden (een SLAPP) toen een onderzoeksschool, waar ik dus geen lid van ben, meende mijn werk te mogen beoordelen. Journalisten hebben eigen gedragscodes en daar gaat de universiteit niet over, net zo min als voetballers kunnen dreigen met sancties tegen sportjournalisten.
Okee; niettemin hoop ik dat je ook deze keer wetenschappelijke problemen opzoekt.
Je leest je in alvorens te gaan schrijven. Dat is onderzoek doen.
Ik sta al in de startblokken voor de schema’s, tijdlijnen en landkaarten. 😁
Ik heb het altijd interessant gevonden hoe de grondhouding van de Islam (de wetten waren er altijd, alleen ons begrip ervan ontwikkelt zich) overeenkomt met dat van de moderne wetenschap. Het is een gedeeld verlangen naar een tijdloze waarheid waaraan het lekker vasthouden is.
Ik heb ooit een column in De Ingenieur geschreven, waarin God telkens nieuwe raadsels in zijn schepping inbouwde om de natuurkundigen bezig te houden. Best wel wat verontwaardigde reacties gehad.
“de wetten waren er altijd, alleen ons begrip ervan ontwikkelt zich”
Hierover bestaat iig onder natuurkundigen geen consensus. Om te beginnen schrijven religies wetten voor. Natuurkundige wetten beschrijven.
Da’s een goeie! En het is ook meteen de reden dat ik de hier besproken religie zo oninteressant vind. Alles is gebaseerd op de uitspraken van één profeet. Hoewel de vraag hoe de denkbeelden van die ene profeet tot een religie hebben geleid, dan misschien weer wel interessant zou zijn.
Alles gebaseerd op de uitspraken van één persoon? Welnee. Er is veel op gebaseerd, maar bij lange na niet alles. Alle huidige stromingen, rechtsscholen en religieuze voorgangers zijn tot op de huidige dag bezig met onderzoek en ontwikkelingen, gebaseerd op eeuwen van nieuwe uitspraken. Juist omdat die ene persoon niet alles gezegd heeft.
Zeggen dat de Islam alleen op Mohammed gebaseerd is is zeggen dat Jodendom en Christendom alleen op de tien geboden zijn gebaseerd.
En het is ook meteen de reden dat ik [..] hier besproken religie zo oninteressant vind. Het gaat bijna altijd om persoonlijke mening vs persoonlijke mening.
Christian Jongeneel: misschien wel terecht?
Ach Jona, doe het asjeblieft zo vlug mogelijk. Volgend jaar word ik 80 en dan is 2044 wel waarschijnlijk te ver weg.