We moeten het weer eens hebben over Spanje, een land waarvoor ik mijn oude liefde begin te hervinden (en waarheen ik volgend jaar een reis organiseer). Meer in het bijzonder wil ik het hebben over bovenstaande stèle uit de Late Bronstijd, die ik fotografeerde in het mooie archeologische museum in Madrid, en die ooit stond in Magacela bij Badajóz.

Zulke stenen monumenten zijn overal in Europa gevonden, en zijn eeuwenlang vervaardigd. Ik heb weleens geblogd over een soortgelijke stèle uit Ategua. Die markeert vrijwel zeker het graf van een krijger, en het is natuurlijk aantrekkelijk ook bovenstaand, obeliskvormig monumentje zo te interpreteren. We zien duidelijk een mens met een speer in de hand en aan zijn voeten een rond schild. Op zijn hoofd lijkt hij een helm te hebben met twee hoorns, een type dat we in elk geval uit het oostelijk bekken van de Middellandse Zee kennen uit de Zeevolkentijd (kijk maar).

Krijgersgraf?

Laten we dus maar aannemen dat het gaat om afbeeldingen van krijgers en dat het voorouders betreft die werden vereerd als helden. Voor heroïsche voorouderverering is in de oude mediterrane wereld voldoende bewijs om deze praktijk te extrapoleren naar het Iberische Schiereiland. Maar markeert zo’n krijgersstèle ook een krijgersgraf?

Wegwijzer?

Het punt is: je zou dan ook een urn of een begraving verwachten. En die ontbreekt nogal eens. De vindplaatsen zijn ook niet bij belangrijke nederzettingen. In tegendeel, deze stèles stonden verspreid over het platteland, op belangrijke punten langs de aloude routes, de zogeheten cañadas, waarlangs men tot ver in de vorige eeuw kuddes verweidde.

Waren deze stenen monumentjes dan wegwijzers voor herders? Het kan, maar waarom zet je er dan een krijger op? Een andere mogelijkheid is dat het gaat om wegwijzers voor mensen die op zoek waren naar metaalmijnen. Zulke plaatsingen zijn gedocumenteerd voor de Vroege Bronstijd (lees maar), maar de stèle hierboven is anderhalf millennium jonger.

Wachter?

En tot slot is het mogelijk dat we te maken hebben met een samenleving waarin de dorpen redelijk geïsoleerd waren, van elkaar gescheiden door grote stukken onontgonnen land, dat de boeren niet beheersten, maar waar ze met hun kuddes wel doorheen moesten. Hield de afgebeelde krijger de wacht en bewaakte hij de mensenwereld tegen de bedreigende natuur?

Zoals zo vaak weten we het niet. En dat maakt zo’n stèle natuurlijk gewoon verrassend en dus wel zo leuk.

[Dit was het 526e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]