Joodse literatuur (4): de Romeinse tijd

Maquette van de tempelcomplex in Jeruzalem (Israel Museum, Jeruzalem)

Het vierde deel van dit chronologisch overzicht van de joodse literatuur (waarvan het eerste deel hier was te lezen), is eigenlijk ook het lastigste. Al vóór de komst van de Romeinen in 63 v.Chr. was het jodendom versnipperd geraakt. Er waren verschillende canons van religieuze literatuur, waarin recente innovaties zijn gedocumenteerd als messianisme en apocalyptiek. Na de regering van koning Herodes (40-5/4 v.Chr.) meende menigeen dat de tijd was aangebroken waarop de messias Israël zou herstellen. Tot de kandidaten behoorde ook Jezus van Nazaret, de stichter van een nieuwe joodse stroming.

De verwoesting van de tempel in 70 na Chr. betekende het einde van het pluriforme Tempeljodendom. Hierop volgde de harde incassering van de Fiscus Judaicus. Het jodendom viel door deze gebeurtenissen uiteen in twee groeperingen: enerzijds diverse groepen die meenden dat het aloude jodendom zijn voleinding had bereikt met Jezus van Nazaret en die zijn terugkeer verwachtten, anderzijds de groepen die het onderricht in de Wet centraal stelden en werkten aan de voltooiing daarvan. Beide groeperingen, die we nu kennen als christendom en rabbijns jodendom, wortelen dus in het Tempeljodendom.

Eigenlijk zou dit vierde blogje dus ook het Nieuwe Testament moeten bevatten en de vroege rabbijnse literatuur (zoals de Mishna). Ik heb die achterwege gelaten en beperk me tot joodse literatuur die noch christelijk noch rabbijns is.

Het eerste deel was hier.

Habakukcommentaar (1QpHab) Na
63 v.Chr.
Oorlogsrol (1QM) Na 63
3 Makkabeeën Eerste eeuw
Boek der Gelijkenissen (1 Henoch 37-71) Eerste eeuw
Psalmen van Salomo c.45
40-5 v.Chr. Herodes de Grote
6 na Chr. Romeinse annexatie
Hemelvaart van Mozes c.25
2 Henoch (Slavisch) c.25?
Wijsheid c.40
70 Verwoesting van de Tempel
4 Ezra Na 70
Flavius Josephus 75-100
4 Makkabeeën c.100
2 Baruch (Syrisch) 100-117
3 Baruch (Grieks) c.150

[Straks is er een leesrooster]

Deel dit: