Kerstmis is pas compleet met een kerststal. En ik dacht: ik doe er eens een venndiagram bij. De peuter uit het evangelie van Matteüs aan de ene kant, de baby uit het evangelie van Lukas aan de andere kant, en verder het kerststalletje, dat aan de twee bijbelse verhalen niet alleen een drietal gekroonde hoofden maar ook een dierentuin toevoegt. Welke diepere bedoeling de uitvinder van het stalletje, Franciscus van Assisi, met die uitbreiding heeft gehad, weet ik niet.
Ik blogde verschillende keren over kerstmis. Om te beginnen over het verhaal van Matteüs: over magiërs, over de kerstster, over het aantal wijzen uit het oosten, over koning Herodes en over diens zoon Herodes Archelaos. Ook Lukas heb ik behandeld: de volkstelling, het gastenverblijf, de herders en de lichtmetafoor. Verder zijn er nog wat kerstgerelateerde misverstanden op deze pagina.
Geniet van de komende dagen! Op deze blog vindt u de komende tijd vijf stukken over de Romeinse Stoa. Het eerste gaat om 11:00 online.
En o ja: de mooiste kerststallen zijn die uit Napels en de grootste Napolitaanse kerststal is in de kerk van SS Cosma e Damiano naast het Forum Romanum in Rome. De Napolitanen voegen niet alleen dieren en koningen toe, maar de halve wereld.
Zelfde tijdvak
Velleius Paterculus (4)maart 4, 2016
Factcheck: de bibliotheek van Alexandriëfebruari 13, 2018
Titus Livius (4): inhoudjuni 26, 2025
Een kerststal kan een overdadig statisch diorama zijn, leuk om naar te kijken. Als ze meer is dan versiering en ook geloof uitdrukt, kan ze ook dynamisch en sober zijn.
In het ouderlijk huis stonden Jozef en Maria verwachtingsvol rond een lege kribbe, waar wij op kerstavond “Kinneke Jezus” in mochten leggen.
Wanneer we nu de kerstboom zetten met onze kinderen, zijn het enkel Maria en Jozef, de os en de ezel, die de stal bevolken. Een herder houdt zich wat verder nietsvermoedend op met zijn schapen. Een engel zweeft in de buurt, wachtend op zijn moment. Drie Koningen zijn onderweg van de andere kant van de kamer, een kaars in een stervormige houder als reisbegeleider.
Pas vanavond komt er een Kind in de stal en onmiddellijk volgt kraambezoek van het groezelige, wollige en gevleugelde soort dat geen modern ziekenhuis zou toelaten. Het duurt tot 6 januari voor de Wijzen zich bij het gezelschap voegen.
Stal en figuurtjes zijn eenvoudig, in blank hout. Het is goed dat ze contrasteren met de overdaad aan cadeaus en overvloed aan eten, “’t hemelse hof in een arme stal”, zoals het mooie “Susa Nina” zingt. Zeg dat de paus het gezegd heeft, al maakt dat vast nog minder indruk op atheïsten en protestanten dan op katholieken.
https://www.kerknet.be/bisschoppenconferentie/blog/de-oorsprong-van-de-kerststal-paus-franciscus-catechese
Zalig kerstfeest voor u en de uwen!
Toen er in Nederland nog volkstellingen werden gehouden ging dat per adres. Met andere woorden er was een duidelijk kader. Maar Lucas 2:3 schrijft: “En zij gingen allen om beschreven te worden, een iegenlijk naar zijne eigene stad.” Dat klinkt zo ingewikkeld dat je je bijna niet kunt geloven dat het zo is gegaan. Maar over Romeinse volkstellingen zullen wel geen bronnen zijn. In ieder geval legt Lucas daarmee uit hoe Josef en Maria in Bethlehem verzeild raakten.
Ik groet u allen zeer en wens u prettige feestdagen toe.
Kerstavond.
25 jaar geleden ontmoetten we weer pater Ed Huberts, nu in Babaso, op de Afram Plains in Ghana. Hij danst in z’n gewone kloffie met de kinderen, op de muziek van z’n mondharmonica. Daar doet ie het voor!
’s Avonds tijdens de Kerst-mis is het een drukte van belang, kinderen rennen in en uit, moeders met baby aan de borst, oud en jong komen kijken en meedoen in het halfdonker van de kleine kerk. Pater Ed, nu in fraai gewaad, zwaait met de wierook. Er wordt geweldig gezongen. Dan moeten ook de witten, medewerkers en gasten, aan de bak. Ze zingen Vader Jacob, het wordt enthousiast ontvangen.
Het hoogtepunt nadert, het Kerstspel. De zeer jonge Jozef en Maria komen binnen, ze gaan zitten en maken schuchter contact. Een groot doek wordt opgehesen. Niks te zien maar wel veel beweging achter het doek en gegiechel. De mensen wachten met spanning af… en daar is hij! baby Jezus wordt hoog boven het doek aan den volke getoond, luid gejuich. Het doek verdwijnt en een schaap en jonge koningen komen erbij.
Later die avond hebben wij met pater Ed en de anderen alle wereldproblemen opgelost. Net in bed worden we wakker gezongen door de kinderen. Ze houden niet op met zingen en trommelen voordat je uit bed komt en een cadeau geeft of geld.
Vrolijk Kerstfeest!
Ik las dat de ‘uitvinding van de kerststal door Franciscus samenging met een ‘verinnerlijking van het geloof en is de kerststal een hulpmiddel hierbij, om meer ‘hinein zu fühlen’… Dit zou bvb een eeuw later in onze contreien navolging vinden met de Devotio Moderna en fIguren zoals Geert Grote en later nog Thomas van Kampen en de imitatio christi… Waarom daarvoor iets moest worden verzonnen is een andere vraag… Wellicht heeft hij als in een soap avant la lettre wat personages willen toevoegen, kennende de condition humaine, en wat dieren, net zoals mensen zich vandaag nog steeds graag laten verleden tot kattenfilmpjes… Dit gezegd zijnde ben ik blij dat -in de coda van het jaar- dromedaris en kameel nog eens in een blogje zijn geslopen… 🤗
Feitelijk worden twee verhalen in elkaar geschoven, die weinig met elkaar te maken hebben: het een gaat over een baby (Lukas) en het ander over een kleuter (paidion, geen brefios: Matteüs). De overeenkomst is dat Jezus in Betlehem is.
Os en ezel zouden teruggaan op een vers uit Jesaja (1:3). Voor de kerkvaders zou de os de Kerk uit het jodendom voorstellen. De ezel zou dan de Kerk uit het heidendom voorstellen.
Klopt.