In de reeks faits divers deze keer: driemaal de Oudheid van Israël / Palestina.
Tweemaal hetzelfde
Uiteraard beginnen we deze aflevering van de faits divers met wat er deze week weer verkeerd is in de Israëlische oudheidkunde. Nou, dat er een antieke horoscoop zou zijn ontsluierd (unveiled), zodat we een glimp opvangen van de mysterieuze sekte uit de woestijn van Juda. Deze oude tekst documenteert een wereldbeeld waarin iemands geboortedatum niet alleen iets vertelt over je toekomst, maar ook over je lichamelijke eigenschappen alsmede de balans van licht en duisternis in je geest.
Nou, hier wordt wat ontsluierd zeg! Het is gewoon de tekst die bekendstaat als 4Q186, waarvan drie fragmenten bekend zijn. Hier is wat de auteur heeft te melden over het sterrenbeeld Stier:
Zijn dijen zijn lang en slank, de tenen van zijn voeten zijn slank en lang. Hij is van het tweede firmament. Zijn geest maakt voor zes delen deel uit van het huis van het Licht en voor drie delen van de Groeve der duisternis. En dit is het teken waaronder hij wordt geboren: de tijd van de Stier. Hij zal behoeftig zijn. En dit is zijn dier: de stier.
De liefhebber van deze astrologisch-fysiognomische tekst kan de volledige vertaling gewoon vinden in A. van der Woude e.a., De rollen van de Dode Zee. Daarin zult u ook lezen dat de ontsluiering eerste uitgave dateert uit 1964, dus zestig jaar geleden, en dat er een nieuwe uitgave is uit 1997. Kortom, het behoort tot de teksten die al waren gepubliceerd vóór het embargo werd opgeheven.
Enfin, u kent het gezegde dat oudheidkundigen nooit eenmaal nieuws naar buiten brengen als ze ook tweemaal naar aandacht kunnen hengelen. Laten we het er verder maar niet meer over hebben, dat is te veel eer.
Palestina
Ik kreeg diverse vragen over de situatie in Palestina. Nou kom ik inderdaad weleens in het Midden Oosten, maar ik weet inmiddels eigenlijk alleen maar voldoende om te weten dat ik er niet voldoende van weet. Verwacht van mij geen oordeel over Hamas of Israël. Los daarvan: oudheidkundigen weten iets over de Oudheid, maar de twintigste eeuw is een ander vak. U moet bij anderen zijn.
Maar er is wel iets anders wat ik zeggen wil. Namelijk dat het me steeds weer opvalt dat Israël en de Palestijnen hier in West-Europa kunnen rekenen op heel veel betrokkenheid. Bewijzen kan ik het niet, maar het lijkt me een erfenis van het christendom – en dus van de Oudheid. Christenen (en joden en moslims) zijn altijd geïnteresseerd geweest in wat ooit het Heilig Land heette en hebben die belangstelling doorgegeven aan de seculiere wereld. Dat we doorgaans sympathie voelen voor de underdog, lijkt me eveneens een aspect van de joods-christelijk-islamitische traditie. Het is in elk geval nogal anders dan de Grieks-Romeinse opvattingen.
Weliswaar deel ik deze belangstelling voor dat uithoekje van de oude wereld, maar ik wil er toch op wijzen dat er meer onderdrukte bevolkingsgroepen zijn (Oeigoeren, Koerden…) en dat meer staten gewelddadig zijn aangevallen (zoals Armenië). Ik moet eraan denken dat de Bos-Atlas ooit de landkaart van Israël en Palestijnse Gebieden wilde schrappen, maar daarvan terugkwam omdat de samenstellers eindeloos veel klachten kregen. We zijn opvallend gefascineerd door Israël en Palestina.
Palestina (bis)
De vraag waarom de naam Juda/Judea er niet meer is, kan ik als oudheidkundige wel beantwoorden. Het gebied rond Jeruzalem heette in de IJzertijd Juda, en even verderop lag het koninkrijk Israël. In later eeuwen bleef Juda of Judea gehandhaafd als “externe” naam voor het land van de Joden, terwijl men zich “intern” aanduidde als Israël. Voorbeeld: in het Lijdensverhaal noemt de Romein Pilatus Jezus “koning van de Joden”,noot en noemen de Joden hem “messias van Israël”.noot
De naam Palestina had betrekking op de kuststrook, waar ooit de Filistijnen hebben gewoond. Na de Bar Kochba-opstand begon keizer Hadrianus de provincie Judea aan te duiden als Palestina. Die naam is in gebruik gebleven in de Ottomaanse tijd. De bewoners konden islamitisch, joods of christelijk zijn. De nieuwe staat die in 1948 ontstond, nam de oeroude Joodse zelfaanduiding aan.
PS
U kent misschien het beroemde (en welbeschouwd kitscherige) gedichtje van Sapfo:
De maan is ondergegaan
met de Plejaden: midder-
nacht, de tijd verstrijkt.
Ik slaap alleen.
Vannacht is het zover.
Persoonlijk ben ik mijn belangstelling voor een groot deel kwijt. Want de oorlog die nu in Gaza aan de gang is verschilt niet wezenlijk van de conflicten/oorlogen (het kan me bv. totaal niet schelen hoe ik dit moet noemen) van 40, 50 jaar geleden. Het is net een Perpetuum Mobile.
Faits divers: Er is een grote tentoonstelling over de Bronstijd in Bern.
‘ik weet inmiddels eigenlijk alleen maar voldoende om te weten dat ik er niet voldoende van weet. ‘ Wat een verademing zou het zijn als we dat wat vaker zouden horen. En niet alleen in dit verband.
Ik ben eigenlijk nogal onthutst om het gemak waarmee de miljoenen bondscoaches die we in Nederland traditioneel hebben, enkele jaren geleden ineens virologen bleken te zijn, vervolgens stikstofdeskundigen, daarna Oost-Europa-kenners en inmiddels Midden-Oosten-specialisten.
De aandacht is er niet alleen vanuit Nederland of (West) Europa, ook in het midden oosten zijn mensen gefascineerd door de problemen in dit gebied, en (zo heb ik recent geleerd) mensen in Indonesië en Maleisië kijken hier specifiek naar. Waarschijnlijk ook in de rest van de wereld. Het probleem met dit probleem is dat het de inconsequentie van westerse landen en vooral de VS ten opzichte van mensenrechten en internationaal recht zo pijnlijk blootlegt. Wat je er ook van mag vinden, voor de behandeling van de Oeigoeren en de Koerden worden respectievelijk China en Turkije anders aangesproken dan Israël. Overigens is ook dat betrekkelijk. Er zijn ook geen wapenboycots voor China of Turkije of Saoudi Arabië. Maar Israël wordt wel gezien als door het Westen geschapen, en wellicht daarom dat Israël wereldwijd als het voorbeeld gezien voor ‘de westerse hypocrisie”. Hoe dan ook, het is in ieder geval een goed voorbeeld dat het heel moeilijk blijkt om consequenties te verbinden aan schendingen van internationaal recht en mensenrechten. Dat is het natuurlijk praktisch gezien hoe dan ook al, los van de politieke discussie.
“Weliswaar deel ik deze belangstelling voor dat uithoekje van de oude wereld, maar ik wil er toch op wijzen dat er meer onderdrukte bevolkingsgroepen zijn ”
Eens. Aandacht voor onrecht is altijd goed, maar niemand demonstreert tegen Rusland (ook al niet in 2014) of voor het arme Haïti waar 30% van de bevolking ondervoed raakt. Afghanistan is al helemaal uit het nieuws verdwenen. Soms is die ‘belangstelling’ gewoon mode, verder helemaal niets.