Hoe Alexander de Grote koning werd (1)

Het theater van Aigai, waar Alexander de Grote koning werd

Een tijdje geleden blogde ik over koning Filippos II van Macedonië, de vader van Alexander de Grote. In oktober 356 v.Chr. werd hij in het theater van Aigai vermoord door een zekere Pausanias. Dat was vrijwel zeker om persoonlijke redenen, al valt niet helemaal uit te sluiten dat een Perzische agent Pausanias had aangespoord. Immers, de voorhoede van het leger waarmee Filippos Perzië wilde aanvallen, was al in Azië. Ze werd gecommandeerd door de generaals Parmenion en Attalos. De Perzische koning had dus een motief. De informatie die we over de moord hebben, suggereert bovendien dat er meer samenzweerders waren.

Feit is in elk geval: Filippos was dood. Het is zinvol eens te kijken hoe het verder ging. Onder welke omstandigheden werd Alexander koning?

De verwarring van het moment

De twintigjarige kroonprins gold weliswaar als troonopvolger, maar het was onzeker of hij ook als koning zou worden erkend. Iedereen wist dat bijvoorbeeld de zojuist genoemde generaal Attalos de hoop had uitgesproken op een andere troonopvolger en het was eveneens publiek geheim dat er in het voorgaande jaar harde woorden waren gevallen tussen Filippos en zijn zoon. Om die reden gingen er geruchten dat Alexander zijn vader uit de weg had laten ruimen. De kroonprins lijkt op de dag van de moord niet goed raad te hebben geweten met de crisis, wat natuurlijk niet zo vreemd is als je net hebt gezien hoe je vader voor je ogen is doodgestoken.

Alexanders koningschap werd die dag veiliggesteld door Alexandros van Lynkestis, de schoonzoon van een invloedrijke hoveling genaamd Antipatros. Alexandros had de tegenwoordigheid van geest om de kroonprins direct in het theater uit te roepen tot koning, zodat alle aanwezigen – en daartoe behoorde een groot deel van de Macedonische adel – hun instemming konden betuigen. Daarmee was Alexanders heerschappij een voldongen feit.

Meteen hierna brachten Antipatros en andere getrouwen de nieuwe vorst naar het nabijgelegen paleis, waar ze zich bewapenden. Per slot van rekening waren er in Aigai ook familieleden van Attalos, die niet al te gelukkig waren met de machtswisseling en konden overgaan tot geweld. Voorts viel gevaar te duchten van een neef van Alexander, Amyntas. Deze zou aanspraak op de troon maken als geloof zou worden gehecht aan het gerucht dat Alexander achter de aanslag zat. Bovendien was niet uit te sluiten dat er nog samenzweerders rondliepen, die het gemunt konden hebben op het leven van alle leden van de koninklijke familie. Waakzaamheid was dus geboden.

Executies

Het was nog ochtend toen ijlboden vertrokken naar de Macedonische garnizoenen in de Griekse steden. Ze moesten melden dat Alexander de macht had overgenomen en erop toezien dat de soldaten een eed van trouw aflegden. Ook reisden diplomaten naar het nabijgelegen koninkrijk Epirus, waar de in ongenade gevallen koningin Olympias verbleef. Nu haar zoon koning was, kon ze terugkeren.

De belangrijkste gezant was echter een zekere Hekataios. Hij haastte zich naar het expeditieleger in Azië, waar hij overlegde met generaal Parmenion. Samen deden zij wat nodig was en per kerende post vernam de nieuwe koning van Macedonië dat zijn vijand Attalos niet langer leefde. Korte tijd later waren ook Alexanders neef Amyntas en Filippos’ laatste echtgenote om het leven gebracht.

De uitvaart

Inmiddels had in Aigai de begrafenis van de oude koning plaatsgevonden. De plechtigheid bood Alexander de gelegenheid te onderstrepen dat hij stevig in het zadel zat. Bovendien kon hij met demonstratieve rouw zijn liefde voor zijn vader etaleren en de verdachtmaking pareren dat hij zelf betrokken was geweest bij de moord.

Tijdens de uitvaart vloeide nog meer bloed. Twee mannen werden geëxecuteerd op verdenking van betrokkenheid bij de aanslag op Filippos. Zij waren oudere broers van de Alexandros die Alexander in het theater had uitgeroepen tot koning. Of het tweetal echt iets met de moord van doen had is onzeker, maar Alexander kon zich niet permitteren dat geruchten over zijn betrokkenheid bleven circuleren. Dus moesten er koppen rollen. Alleen Alexandros van Lynkestis ontsprong de dans. Hij had in Antipatros een beschermheer met wie de nieuwe vorst zich geen conflict kon veroorloven. De Lynkestiër was veilig. Voorlopig.

[wordt vervolgd]