In het vorige stukje gaf ik aan dat er allerlei geruchten gingen over de moord op koning Filippos II van Macedonië. Niet iedereen was overtuigd door de officiële lezing dat twee broers van Alexandros van Lynkestis achter de moord zaten. Zo benadrukt filosoof Aristoteles, die goed geïnformeerd was over het Macedonische hof, in zijn Politika dat Pausanias had gehandeld uit persoonlijke motieven.

Erkenning door het leger

Een extra loyaliteitsbetuiging van de Macedoniërs moest de legitimiteit van de heerschappij van Alexander de Grote benadrukken. Daarom belegde Antipatros na de begrafenis een legervergadering, waarbij de manschappen Alexander erkenden als koning. Deze bijeenkomst zou bepalend zijn voor Alexanders verdere carrière. De acclamatie door de manschappen gaf hem wat hij nodig had, maar schiep ook verplichtingen. Hij dankte zijn positie aan de manschappen en zou bijvoorbeeld nooit een veldslag kunnen aangaan als zijn soldaten het daar niet mee eens waren. Hij kon ze niet zomaar bevelen geven maar zou ze ook moeten overtuigen, bijvoorbeeld door te delen in de gevaren. De enige acceptabele stijl van leidinggeven was een theatrale: Alexander moest zich presenteren als een homerische held die de mannen voor ging in de strijd. Dit vormt de kern van de mythe van de jonge wereldveroveraar.

Alexander was echter niet alleen jegens zijn manschappen verplichtingen aangegaan, hij stond ook in het krijt bij Antipatros, die hem door de moeilijke eerste dagen had geloodst, en bij Parmenion, die had ingestemd met de moord Attalos. De twee mannen hadden ooit trouw beloofd aan de kroonprins, hadden hun woord gestand gedaan en hadden recht op een beloning. Zo kwam het dat toen Alexander zich in 334 v.Chr. in de Perzische Oorlog stortte, hij Antipatros benoemde tot onderkoning in Macedonië. Hij – ik bedoel Antipatros – was tijdens Alexanders afwezigheid verantwoordelijk voor het thuisland en moest de Griekse stadstaten in het gareel houden. Parmenion kreeg de hoogste militaire rang na Alexander. Tijdens de veldslagen in Azië zou hij de linkervleugel commanderen en tijdens de eerste jaren van de expeditie bezetten zijn verwanten een half dozijn sleutelposities.

De Grieken

Verder had Alexander verplichtingen jegens de Griekse steden, die hij zou leiden in de oorlog die zijn vader was begonnen tegen Perzië. Eenmaal meester van Macedonië, moest Alexander zich dus bezighouden met het gebied bezuiden de Olympos, waar het steeds onrustiger werd omdat menigeen hoopte na de dood van Filippos verlost te zijn van de Macedonische overheersing. In Athene kwam de redenaar Demosthenes feestelijk uitgedost naar de volksvergadering om de moordenaar van Filippos te prijzen. Ook opende hij onderhandelingen met Perzië.

Voor Alexander was het zaak te tonen dat de Macedoniërs nog oppermachtig waren. Daarom trok hij in de winter van 336/335 naar het zuiden. De Grieken boden weerstand in het Tempe-ravijn (de kloof die de toegang vormt tot Griekenland), maar Alexander kon zijn tegenstanders in de rug aanvallen door een weg door het gebergte te laten uithouwen. Het was de eerste van de overwinningen die Alexander als generaal zou boeken en ze betekende het einde van het Griekse verzet. Ongehinderd trok Alexander verder naar Korinthe. Zijn biograaf Arrianus schrijft:

Daar riep Alexander alle Grieken van de Peloponnesos bijeen en verlangde van hen het opperbevel bij de veldtocht tegen de Perzen, dat zij vroeger aan Filippos hadden verleend. Allen willigden zijn verzoek in, behalve de Spartanen. Die antwoordden dat het hun traditie was zelf het bevel te voeren over anderen, niet om anderen te gehoorzamen. Ook de Atheners deden enige pogingen zich te verzetten, maar de schrik sloeg ze om het hart toen Alexander naderde en ze verleenden hem nog grotere eerbewijzen dan ze Filippos hadden gegeven.noot Arrianus, Anabasis 1.1.2-3; vert. Simone Mooij.

Na Filippos was nu ook Alexander hegemon, leider, van de Korinthische Bond.De oorlog tegen de Perzen zou in principe kunnen beginnen.

Aristoteles

Misschien was het in deze winter dat hij een cadeau kreeg van Aristoteles: het aan “de voortreffelijkste van alle hegemones” opgedragen boekje De kosmos, waarvan nog niet zo lang geleden is vastgesteld dat het werkelijk is geschreven door Aristoteles. Hierin spoorde de geleerde de vorst aan goede relaties te onderhouden met filosofen, die hem goede raad zouden kunnen geven. Inderdaad nam Alexander later wijsgeren mee naar Azië.

Niet veel later stichtte Aristoteles een eigen school in Athene, wat opmerkelijk is omdat hij daar als niet-burger geen onroerend goed mocht bezitten. Maar de Atheense volksvergadering maakte een uitzondering voor de oud-docent van de Macedonische vorst. Ze was immers toch bezig Alexander grotere eerbewijzen te verlenen dan ze aan Filippos had gegeven.