[Dit is het laatste van vier door Hans Overduin geschreven blogjes over de Notre-Dame van Parijs. Het eerste was hier.]

Zelfmoord

Een gebouw met twee bijna zeventig meter hoge torens is een voor de hand liggende plaats om zelfmoord te plegen. Zo gaat het verhaal dat in 1882 een jonge vrouw zich bij een beheerder van de kathedraal vervoegde met het verzoek een van de torens te mogen beklimmen. De man weigerde in eerste instantie omdat de vrouw geen begeleider had. Ze vond echter een oudere vrouw die bereid was met haar mee te gaan, en eenmaal boven wipte de jonge vrouw over het randje om een onontkoombare dood tegemoet te vallen. Haar geest wordt nog regelmatig gezien op het dak of op de torens.

Een historische zelfmoord is die van Antonieta Rivas Mercado, een Mexicaanse schrijfster, feministe en kunstkenner die zichzelf in 1931 door het hoofd schoot op het hoogaltaar. Ze was verliefd geworden op de politicus José Vasconcelos en was hem gevolgd naar Parijs. De affaire was nogal uitzichtloos aangezien hij getrouwd was en weinig bereidwilligheid toonde te scheiden van zijn echtgenote. Toen Antonieta die feiten onder ogen zag, beroofde ze zichzelf van het leven met het pistool van Vasconcelos. Opnieuw was de Notre Dame een geest rijker.

Complottheorieën

Resteren de complottheorieën die recent zijn ontstaan na de verwoestende brand van 15 april 2019. In een stad als Parijs, met een recente geschiedenis van moslimaanslagen, moest de islamitische bevolkingsgroep het bijna als vanzelfsprekend ontgelden. Op het moment van de Parijse brand woedde ook een brandje in de Al-Aqsa-moskee in Jeruzalem, één van de heiligste plaatsen van de islam. De vlammen waren weliswaar snel geblust, maar het is niet beneden complotdenkers om aan te nemen dat het vuur in de Notre-Dame was aangestoken om de aandacht van de brandende Al-Aqsa af te leiden. De gedachte daarachter was dat de Israëlische premier Bibi Netanyahu plannen zou hebben de afgebrande moskee te vervangen door een nieuwe joodse tempel.

In andere theorieën geldt de brandende Notre-Dame als westers of christelijk symbool, en is de brand een metafoor voor de ondergang van het avondland. Zo dacht bijvoorbeeld de Vlaamse politicus Dries Van Langenhove (Vlaams Belang). Volgens onderzoeker Jaron Harambam van de Universiteit van Amsterdam, die onder meer onderzoek doet naar complottheorieën, is dat niet verrassend, juist omdat de oude kathedraal zoveel symboolwaarde heeft. Harambam:

Binnen extreem- en populistisch rechts is het idee van “de grote overname” een belangrijk thema, dus dat moslims samen met de elite Europa overnemen. Zo’n brand wordt dan geframed in een verhaal met een grotere betekenis.

Maar gelukkig: de Notre-Dame van Parijs is alweer grotendeels gerestaureerd. Het monument is immers eeuwig. Wellicht niet als materieel gebouw, dan toch in ieder geval als geestelijk bouwwerk.

[Dit stuk van Hans Overduin verscheen oorspronkelijk op de nieuwssite Sargasso.]