Nee: hij was bepaald geen fan van het Nederlandse koningshuis. Eillert Meeter (geboren op 1 maart 1818 in Oude Pekela) werd zich al op jonge leeftijd bewust van zijn republikeinse gevoelens. Ook zou je hem gerust een communist avant la lettre mogen noemen: al op tweeëntwintigjarige leeftijd begon hij met het publiceren van een blad, de Tolk der Vrijheid, waarin hij opkwam voor het tragische lot van dagloners, arbeiders en kleine boeren.
Groningen
In datzelfde jaar bezocht Meeter de Groninger Meikermis, en samen met zijn kompanen hieven ze, gezeten in de wafelkraam van “Dove Saar”, de glazen op “Zijne Verheven Nulliteit Willen Kaaskop”, oftewel koning Willem I. In totaal werden er na dit incident zesentwintig mensen gevangengenomen, maar in augustus volgde vrijlating, omdat niet bewezen kon worden dat deze uitgelaten bende zich schuldig had gemaakt aan revolutionaire samenspanning.
Meeter schreef nog tijdens zijn gevangenschap een toneelstuk over de onverzettelijke held Rabenhaupt: de in 1672 door de bevolking van Groningen ingehuurde generaal, die zich onsterfelijk had gemaakt door de bisschop van Münster (“Bommen Berend”) op de achtentwintigste augustus van dat jaar met de staart tussen de benen de aftocht te laten maken na een verwoestend beleg van enkele maanden. Het stuk van Meeter werd op 28 augustus 1840 met grote instemming opgevoerd in de Groninger schouwburg.
Parijs
De in dat jaar aangetreden koning Willem II kreeg het nogal te stellen met deze journalist Meeter. Ook al was Meeter tijdelijk naar het buitenland (eerst België, daarna Parijs) gevlucht vanwege een nog steeds dreigende gevangenisstraf, hij bleef wel uitgever van blaadjes als de Tolk der Vrijheid en later in die jaren veertig ook van De Onafhankelijke en De Ooijevaar.
Van zijn uitgeversactiviteiten en van zijn journalisteninkomen kon Meeter nauwelijks rondkomen, maar hij had nog wel andere inkomstenbronnen. In Parijs vervoegde hij zich bij de Nederlandse gezant Robbert Fagel. Waarschijnlijk is daar ook een langdurige afpersingsperiode begonnen. Meeter wist te veel over Willem II en diens grillige liefdesleven, en kon daarmee de nieuwe koning chanteren. Met name ’s konings voorliefde voor jongemannen was daarbij een dankbaar onderwerp: iets waar in de negentiende eeuw nog buitengewoon zwaar aan getild werd.
Uiteindelijk werd Meeter door het Hof verzocht zich in het buitenland te vestigen, waar hij zijn jaargeld uit de koninklijke kas bleef houden, mits hij zou stoppen met zijn roddels. Tot het overlijden van Willem II in 1849 bleef deze koning hem in zijn onderhoud voorzien, en kennelijk zo naar genoegen van Meeter dat die laatste alsnog een prijzende biografie van de ongelukkige koning uit zijn pen liet vloeien.
Engeland
Met het aantreden van Koning Gorilla (Willem III) hield het jaargeld op, en moest Meeter op zoek naar andere bronnen. Opnieuw begon hij met een blad, waarin revolutionaire taal de boventoon voerde: De Star der Hoop, maar net als zijn vorige bladen was ook dit geschrift geen lang leven beschoren. Meeter week uiteindelijk uit naar Engeland, waar hij tot zijn dood in 1862 als vertaler en scheepsbevrachter werkte.
Zijn in Engeland uitgegeven memoires (Holland, Its Institutions, Its Press, Kings and Prisons) werden pas in 1966 (!) in het Nederlands vertaald, waarschijnlijk omdat met name de roddels over Willem II als te brisant werden ervaren. Dat die roddels achteraf ook nog waar bleken te zijn, maakt het verhaal van de Pekelder journalist Eillert Meeter en zijn publicaties alleen maar extra interessant.
[Geïnspireerd door de blog van Saskia Sluiter, gisteren, over het Victorielied van Pieter ’t Hoen, schreef Han Borg meteen dit blogje over een andere anti-orangist. Dank je wel Han!]
Tambora
7.000.000.000, deel 5
Eise Eisinga
Hoe het ene blogje het ander uitlokt… dit is waarom ik elke dag weer naar de MB kom.
Wat boeiend: beide stukken, die van Saskia Sluiter en die van Han Borg, over een periode die ook in de biografie van Eise Eisinga uitvoerig aan bod kwam.
Weer meer opgestoken van een tijd waarvan ik me niet kan herinneren dat die in mijn middelbare school (maar christelijk, dus orangist !) noch in mijn universitaire studie Nederlands waarvan geschiedenis een verplicht bijvak was) echt aan bod gekomen is. (Voor de periode vanaf 1500 had ik Prof. de Winter als hoogleraar, waarschijnlijk ook niet zo patriots-gezind)
Nogmaals, iemand zou er eens een film over moeten maken. 0f een miniserie.
Opkomen voor het tragische lot van dagloners, arbeiders en kleine boeren – dat is toch sociaal-democrstie, niet meteen communisme….🙄
Nou: gezien de geboorteplaats van deze Eillert Meeter (Oude Pekela) was in ieder geval mijn eerste associatie die met Fré Meis (CPN) en ook met de latere NCPN. Maar je hebt gelijk hor: de sociaal-democratie had ik ook kunnen noemen.
“Prijzende biografie” is er zelfs mee in tegenspraak.
Wel een bijzonder figuur, uiteraard.
Een tikje merkwaardig dat u, geschiedkundige, Oude Pekela meteen met communisme associeert. Zelfs in 1949, het hoogtepunt van de CPN, behaalde die partij een kwart van de stemmen. In Beerta was dat bijna de helft en in Finsterwolde was het meer dan dat. Oldambt (WInschoten en omgeving) heeft zelfs nu nog drie communistische raadsleden, Pekela geen. En Fré Meis zat nooit in de Pekelder raad – wel in WInschoten en in Stad.
Desalniettemin:
http://www.prachtigpekela.nl/nieuws/21494/Bloemen-voor-wijlen-stakingsleider-Fré-Meis-uit-Oude-Pekela.html
Vergeten te schrijven: erg leuk stuk. Ik ben dol op dit soort kleurrijke figren.
Sjongejonge, wat zijn sommige lui toch weer snel op hun teentjes getrapt. Laten we niet vergeten dat er toen Eillert Meeter 22 was, in 1840 dus, helemaal nog geen communisme of socialisme was. Dus dat zijn allemaal etiketjes die we er later opplakken. De MB leert ons toch juist dat we dat vooral niet moeten doen? 😉
De term ‘socialisme’ werd geïntroduceerd in 1832, ‘communisme’ al in 1793, beiden in het Frankrijk
sociaal-democratie
Rhetorische vraag.
Is het niet vreemd, dat er geen goed nederlands woord bestaat voor het, voor niet-klassiek geschoolden weinigzeggende, griekse woord demo-cratie?
‘Volksregering’ is een term uit de achttiende eeuw die in het Nederlands gebruikt werd.
Toen als Volksregeering gespeld uiteraard
Volksvertegenwoordiging…