Op 14 juli 2011 plaatste ik het eerste stukje op deze blog. Anders gezegd: vandaag bestaat de Mainzer Beobachter vijftien jaar. Dit is het 7400e stukje en u schreef meer dan 60.000 reacties. Tot voor kort waren er ongeveer 4000 bezoekers per dag, maar sinds Google automatisch antwoorden genereert, is dat ingezakt tot ongeveer 3000. Om de vijftiende verjaardag te vieren, plaats ik vandaag vijftien blogjes over vijftien voorwerpen uit de vijftien Nederlandstalige provincies. (De slimmerik die opmerkt dat dat meer zijn, mag concluderen dat ik het historische onrecht ongedaan maak dat Vlaanderen en Holland ooit zijn gesplitst.) Vijftien blogjes dus, van de Prehistorie tot de Merovingische tijd.
De Swifterbantcultuur
Deze reeks kan niet anders dan beginnen in de Prehistorie, en uit het rijke aanbod selecteer ik de Swifterbantcultuur, die is ontdekt toen Oostelijk Flevoland in de jaren vijftig droogviel. Aan de noordrand van de polder bleek een oud krekenlandschap te liggen – door slimme aanplant opnieuw herkenbaar – waarin ooit mensen hadden gewoond met een eigen, in de naoorlogse jaren nog nergens gedocumenteerde archeologische cultuur. Inmiddels kennen archeologen wel meer vindplaatsen en is bekend dat de Swifterbantcultuur heeft bestaan tussen ongeveer 5600 en 3400 v.Chr.
Aanvankelijk leefden de Swifterbanters van visserij, jacht en het verzamelen van vruchten, wortels en wat dies meer zij. Men zwierf van kamp naar kamp. Uiteraard leefden ze niet alleen in de delta van wat nu de Overijsselse Vecht is. Er zijn vondsten bekend uit Duitsland, maar het meest spectaculair is dat bij de aanleg van de Betuweroute het skelet werd gevonden van een ongeveer vijftig jaar oude Swifterbantse vrouw die rond 5600 v.Chr. moet zijn overleden. “Trijntje”, zoals ze is genoemd, heeft gewoond aan de benedenloop van de Merwede. Deze ontdekking schoof het begin van de Swifterbantcultuur drie eeuwen dieper het verleden in.
Min of meer tegelijk bestond op de lössgronden in Haspengouw en Nederlands Zuid-Limburg de Bandkeramiekcultuur. Dit waren boeren, en het staat vast dat ze contact hadden met de Swifterbanters in het rivierenland. Het idee dat jagers en verzamelaars altijd werden overvleugeld door landbouwers, is al heel lang geleden weerlegd, als het überhaupt ooit de communis opinio is geweest. De Bandkeramiekers en Swifterbanters zijn een mooi voorbeeld: de laatsten namen de levenswijze van de eersten niet over.
Althans, eeuwenlang niet. Rond het midden van het vijfde millennium ontstond er in het noorden toch wat veeteelt (runderen en varkens), later ook wat akkerbouw (tarwe en gerst). Toen ontstonden ook permanent bewoonde dorpjes, maar de Swifterbanters zijn nooit allemaal sedentair geweest. Dat geldt eveneens voor de cultuur die volgde op de Swifterbantcultuur: ook de mensen van de Trechterbeker-cultuur (de “hunebedbouwers”) moeten ook seizoenmigratie hebben gekend, zoals eigenlijk alle samenlevingen.
[Ik zal eerlijk zijn, deze blog kost geld. Dat is ook niet erg, want ik beleef plezier aan het maken ervan. Maar als u een financiële bijdrage wil leveren, dan kan het hier. Dit was overigens het 534e voorwerp in de reeks museumstukken.]
Zelfde tijdvak
Waarom oorlog?november 12, 2025
Proto-Indo-Europees in de Breestraatapril 26, 2024
Karanovomei 4, 2026
Mijn felicitaties (en donatie).
Van harte! En wat een gulle traktatie. Vijftien keer een fijn stuk op één dag! Dank en dank. En natuurlijk Hiep Hiep Hoera!!! (Op naar de volgende vijftien denk ik stiekem. Maar het moet voor jou wel leuk blijven natuurlijk. Hele klus, zo’n dagelijkse blog vol zinnige informatie. Letterlijk dagwerk).
Prachtig lustrum, kan alleen maar gissen hoeveel werk het moet zijn geweest maar make no mistake, helemaal de moeite waard nergens zoveel interessante informatie, discussie etc gevonden als hier in mainzbekijker.
Nee maar, van harte Jona! Je noeste inspanningen zorgen er in ieder geval voor dat ik vrijwel iedere dag met een goed humeur begin. Dat dat iets later vaak gelijk weer bederft t.g.v. allerhande infantinale trumperigheden doet daar niets aan af.
Mijn omgeving waardeert jou al evenzeer, doordat ik de onzin die in mijn kop rondwaart fijn in mijn reacties hier kwijt kan. Daarmee bespaar ik mijn fysiek nabije medemens een boel ongein. Neem nou alleen al deze reactie! Of wat dacht je van deze imaginaire Telegraafkop: LELYSTAD OUDSTE STAD VAN NEDERLAND***
Raar bedrag gedoneerd zodat ik afschrijvingen gelijk herken, maar dit tussen 2 ( )
*** Sinds lang pas ik de subtitel van de film Dr. Strangelove (How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb) toe bij alles wat me angst en/of ergernis bezorgt: internaliseren en dan net zolang de spot mee drijven tot angst/ ergernis wijken of i.i.g. het humeur niet meer aantasten.
Ook gefeliciteerd met jouw kristallen jubileum. En natuurlijk ook gedoneerd
Nu al weer vandaag een mooie reeks blogs.
Proficiat.
Gefeliciteerd.
AI pakt Blogs als deze onterecht, dat ís het historische onrecht.
Mijn stelling is: voor ‘Holland’ (Nederland) en ‘Vlaanderen’ (‘België’) is de definitieve scheiding uiteindelijk beter geweest. Zo kunnen ze toch beter met elkaar overweg…
Hartelijk dank Jonas, voor alle stukken die je bijna dagelijks geschreven hebt. Ik kijk er iedere dag naar uit. Alleen de serie over Julius Cesar heb ik maar een beetje doorgeflodderd omdat ik de lijn niet vast kon houden. Dat wijt ik niet aan jou maar aan mijn leeftijd. Kun je daar geen boek van maken?
Brabant heeft het grootste historische onrecht van alle ondergaan: gesplitst in 4 provincies en een hoofdstedelijk deel, verdeeld over twee landen en binnen België over drie gewesten. Dan zwijg ik verder zedig over de beide Flandriae Reddendae in Noord-Frankrijk en ten zuiden van de Westerschelde.
Van harte!!!
“het historische onrecht [..] dat Vlaanderen en Holland ooit zijn gesplitst.”
Ondertussen waren Vlaanderen en Holland de grootste concurrenten van elkaar – de reden dat we in Zeeland zoveel vliedbergen kennen is dat de Zeeuwen zich bij de meestbiedende aansloten.. Eigenlijk zou Zeeland niet moeten bestaan en bij één van beide kemphanen moeten horen. 😉