In het vorige blogje vertelde ik hoe Alexander de Grote de capitulatie van de Perzische hoofdstad Sousa in ontvangst nam. Het paleis lag op een plateau dat hoog uitstak boven het hete maar vruchtbare rivierdal. De Perzen hadden op dat plateau – door de wind bewaaid en iets koeler dan het rivierdal – een immens terras aangelegd, dat met dertien hectare groter was dan dat van bijvoorbeeld Persepolis. Het paleis zelf had een omvang van vier hectare, de twintig meter hoge troonzaal niet meegerekend.
De luxe was groter dan de Macedoniërs ooit hadden gezien. Verbaasd dronken ze uit bekers van glas, aten ze van marmeren borden en openden ze deuren met klinken van lapis lazuli. Het moet hebben geleken op de beschrijving uit het Bijbelboek Ester:
Draperieën van fijn linnen, wit en blauwpurper van kleur, waren aan albasten zuilen bevestigd met roodpurperen koorden van byssus en zilveren ringen; op een mozaïekvloer van porfier, albast, parelmoer en gekleurde stenen stonden rustbanken van goud en zilver. Er werd wijn geschonken in gouden bekers, die allemaal verschillend waren, en er was koninklijke wijn in overvloed, zoals men dat bij een koning mag verwachten.noot
Een Perzische inscriptie uit Sousa, die bekendstaat als DSf, geeft enerzijds een idee van het aanzien van het paleis en lijkt anderzijds bedoeld om te tonen hoe uitgestrekt en eensgezind het Perzische imperium was:
Het graven en storten van het fundament en het vormen van de tichels is gedaan door Babyloniërs. Het hier bewerkte cederhout is aangevoerd vanaf het gebergte dat de Libanon heet. Syriërs brachten het naar Babylon, Kariërs en Grieken brachten het naar Sousa. Het teakhout kwam uit Gandara en Kerman. Het hier bewerkte goud kwam uit Lydië en Baktrië. De hier bewerkte lapis lazuli en kornalijn kwamen uit Sogdië. De hier bewerkte blauwe en groene turkoois kwamen uit Chorasmië. Het hier bewerkte zilver en ebbenhout kwamen uit Egypte. De hier als decoratie op de muur aangebrachte verf kwam uit het land der Grieken. Het hier bewerkte ivoor kwam uit Nubië, India en Arachosië. De hier bewerkte stenen pilaren kwamen uit een Elamitische stad die Abiraduš heet. De steenhouwers kwamen uit het land der Grieken en uit Lydië. De goudsmeden kwamen uit Medië en Egypte. De baksteenbakkers kwamen uit Babylonië. De decorateurs kwamen uit Medië en Egypte.
Alexander bleef lang genoeg in het paleis van Sousa om sportwedstrijden gade te slaan en de satraap opnieuw te benoemen, met, zoals inmiddels gebruikelijk, Macedoniërs aan het hoofd van de plaatselijke legereenheden. Verder was zijn belangrijkste activiteit in Elam de reorganisatie van zijn leger, dat op dat moment meer soldaten telde dan ooit daarvoor. Doordat veel Macedoniërs waren gesneuveld bij Gaugamela, anderen waren achtergelaten om garnizoensdienst te doen, en er 15.000 man versterkingen waren gearriveerd, was de samenstelling van het Macedonische leger in twee maanden sterk veranderd.
De commandostructuur werd aangepast. Tal van eenheden werden in tweeën gesplitst, zodat het aantal officieren verdubbelde. De nieuwe commandanten kregen hun positie alleen als ze blijk van moed hadden gegeven. Een andere wijziging betrof de samenstelling van de eenheden. Tot dan toe waren mensen uit hetzelfde deel van Macedonië bij elkaar ingedeeld, maar daaraan kwam nu een einde. Feitelijk brak Alexander de traditionele stamstructuren open, verstevigde hij zijn greep op het leger en verkleinde hij de invloed van de oude Macedonische aristocraten.
Het is misschien geen toeval dat een in Sousa gesitueerde anekdote Alexander met enige nadruk portretteert als koning:
Toen Alexander op de troon ging zitten, bleek die te hoog te zijn voor zijn lengte. Een van zijn pages zag dat zijn voeten niet bij de voetenbank konden. Hij pakte het tafeltje van Darius op en zette het onder zijn bungelende voeten. Het paste precies. De koning waardeerde het alerte optreden van de jongen, maar een van de eunuchen die naast de troon stonden barstte in tranen uit, tot in zijn ziel getroffen door de omslag van het lot. Alexander merkte het en vroeg hem: “Wat voor ergs is er gebeurd dat je bij het zien ervan moet huilen?”
De eunuch antwoordde: “Nu ben ik uw bediende, maar eerst was ik de bediende van Darius. Het is mijn aard om van mijn meesters te houden en daarom deed het mij verdriet te zien dat een tafeltje waaraan hij erg was gehecht nu zo’n eerloze bestemming heeft gekregen.”
Door dat antwoord begreep de koning de omvang van de omwenteling in het Perzische Rijk.noot
Niet veel later vertrok de koning van Azië naar het centrum van het Perzische imperium, de landstreek Persis. Ondanks de haast waarmee hij verderging, lijkt Alexander Sousa een prettige stad te hebben gevonden. Hij liet er de krijgsgevangen dochters van Darius achter in hun oude huis, waar ze een Macedonische opvoeding kregen en werden voorbereid op het onvermijdelijke dynastieke huwelijk met de nieuwe eigenaar van het paleis. Toen Alexander ruim zes jaar later terugkeerde in Sousa, was het om te trouwen. Maar dat blogje staat vooralsnog in de planning voor 2029 of daaromtrent.
[Een overzicht van alle blogjes over Alexander de Grote is hier.]
Zelfde tijdvak
Het Mausoleum van Halikarnassosjuni 2, 2023
Op weg naar Issos (1)november 5, 2022
De Chauken (2)maart 18, 2023
Schitterend verhaal/ anecdote over voetenbankje. Kennelijk was Alexander de Grote fysiek een heel kleine man/ in elk geval qua beenlengte.
Of Darius was een lange vent. Ook mogelijk, toch?
Kortom: als Christopher Nolan de avonturen van Alexander gaat verfilmen, is Tom Cruise de ideale acteur om Alexander te spelen, zeker m.b.t. de voetenbankscene.
Onzin. Tom Cruise is alleen goed om Tom Cruise te spelen.
En hou eens op met dat ‘Alexander was klein – zie mijn commentaar hier boven.
Ik acht het zelfs mogelijk dat de hovelingen – die zoals uit het citaat bleek geen enkel respect voor Alexander hadden – met opzet een te laag voetenbankje voor de troon hadden gezet. Om de nieuwe koning belachelijk te maken. Of met Tom Cruise te kunnen vergelijken.
“Doordat veel Macedoniërs waren gesneuveld bij Gaugamela, anderen waren achtergelaten om garnizoensdienst te doen, en er 15.000 man versterkingen waren gearriveerd, was de samenstelling van het Macedonische leger in twee maanden sterk veranderd.”
Hoe droeg de versterking van 15.000 man bij aan de veranderde samenstelling?