Kwakgeschiedenis: de “vrede” van keizer Augustus

 

Reconstructie van de Augustus van Prima Porta (Allard Pierson-museum, Amsterdam)

Is het beleid van keizer Augustus na twee millennia nog relevant? Ik zou zelf niet onmiddellijk op dat idee zijn gekomen. Wie aan de oude geschiedenis actualiteit wil toekennen, moet óf een continuïteit van toen tot nu aanwijzen, óf een vergelijking maken. Beide benaderingen zijn al in de negentiende eeuw geproblematiseerd door de toen opkomende sociale wetenschappen. Wat in elk geval niet mag, is voorbeelden aanwijzen: er zijn nu eenmaal meer verschillen dan overeenkomsten tussen een rijke postindustriële samenleving en een agrarische samenleving zonder mogelijkheid voldoende welvaart te genereren om, bijvoorbeeld, te industrialiseren of een efficiënt bestuursapparaat op te bouwen.

Ik zou hierover niet zijn begonnen als Eva Ludemann, journaliste voor De Pers, gisteren geen artikel zou hebben geschreven over keizer Augustus. “Uit de geschiedenis moeten we lessen trekken,” begint ze – maar dat kan helemaal niet, zie eerste alinea. Vervolgens gaat ze in op de behoefte die het geteisterde Europa zou hebben aan een sterke man (dit was nieuw voor mij) en adviseert ze een voorbeeld te nemen aan Augustus, wiens regering ze prijst in de meest exuberante termen.

Lees verder “Kwakgeschiedenis: de “vrede” van keizer Augustus” →

Britse en Nederlandse historische journalistiek

De foto hiernaast heb ik gehaald uit dit artikel over de opgravingen bij Göbekli Tepe. Dat is een bekende archeologische vindplaats, waar een tienduizend jaar oud heiligdom is opgegraven. Lees het onderschrift en laat het even op je inwerken.

…

Knap hè, dat ze dit soort reliëfs al konden maken voordat de mensen zelfs maar “language and other basic skills” meester waren.

Hoe krijgt iemand zoiets uit de pen? En waarom schrijft de journalist archeologisch reclamegekwaak over dat Göbekli Tepe “has been considered a potential site for the Garden of Eden”?

Lees verder “Britse en Nederlandse historische journalistiek” →

Kwakgeschiedenis: de BBC

Een tijdje geleden publiceerde Het Parool het bericht dat zou zijn vastgesteld dat het Laatste Avondmaal eigenlijk op woensdag zou hebben plaatsgevonden. Dat idee was al weerlegd voor het was gepubliceerd. Het nieuws was echter de wereld in geholpen door de BBC, die bij Het Parool – en niet alleen daar – een reputatie heeft van betrouwbaarheid.

Ten onrechte. Althans, als het gaat om oude geschiedenis. Dan is Aunt Beeb een bron van trieste desinformatie. Neem dit bericht, waarin wordt uitgelegd dat de Schotse autoriteiten de plaats van het slagveld van Mons Graupius niet op de lijst van archeologisch erfgoed willen plaatsen omdat deze niet goed bekend zou zijn. Dat is nodeloos sceptisch (het is vrijwel zeker Bennachie) maar vooruit.

Lees verder “Kwakgeschiedenis: de BBC” →

Kwakgeschiedenis: Colin Humphreys

Het laatste avondmaal: een van de Goudse glazen

Niemand zal graag naar een amateurtandarts gaan en geen politicus zal geld uitgeven aan een groep amateurs die nucleair onderzoek wil doen. Maar als het gaat om oude geschiedenis, denkt iedereen dat amateurs zinvol werk kunnen doen. Ik ontken niet dat de oude geschiedenis profijt heeft gehad van betrekkelijke buitenstaanders als Winckelmann, Gibbon en Schliemann, maar dat waren mensen die zich volledig vertrouwd hadden gemaakt met de wetenschappelijke methode. Als vuistregel kunnen we aannemen dat de meeste amateurhistorici niet gekwalificeerd zijn.

Een voorbeeld is de Britse arts Colin Humphreys, die onlangs beweerde dat het Laatste Avondmaal plaatsvond op een woensdag en niet, zoals meestal wordt aangenomen, op (Witte) Donderdag. Het Parool schreef erover. Er ligt inderdaad een probleem, namelijk dat het Johannesevangelie in tegenspraak is met de evangeliën van Marcus, Mattheüs en Lukas. Terwijl dit laatste drietal het Laatste Avondmaal presenteert als het Pesachmaal, presenteert Johannes het als een gewone maaltijd en schrijft hij dat Pesach een dag later plaatsvond. De vier zijn het er wel over eens dat Jezus werd gearresteerd op donderdagavond en stierf op vrijdag.

Lees verder “Kwakgeschiedenis: Colin Humphreys” →