Tag: kwakgeschiedenis

kwakgeschiedenis

Opnieuw: de mythische Jezus

On door Jona LenderinginBijbel, Christendom, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Jodendom, Pseudowetenschap, Religie, Wetenschapscommunicatie16 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
cof
Iemand die mijn frustratie herkent (tekening Peter de Smet)

Misschien had ik een ander vak moeten kiezen. Ik leg beroepshalve mensen dingen uit over de oude wereld. Mijn frustratie: als er in de media iets vreemds staat over de Grieken, Romeinen, Babyloniërs en wat dies meer zij, moet ik er steeds weer vragen over beantwoorden. Gistermorgen was het weer raak: zes mailtjes over het interview in de papieren Trouw met dominee Edward van der Kaaij, die denkt dat Jezus niet heeft bestaan.

Toevallig ben ik zijn boek De ongemakkelijke waarheid van het christendom. De echte Jezus onthuld aan het lezen. Noch daarvan, noch van het interview word je vrolijk. Het wemelt van de feitelijke onjuistheden. Volgens Van der Kaaij ontstaat religie uit een archetype over de op- en ondergaande zon: een idee dat honderd jaar over de uiterste houdbaarheidsdatum is. Dat Jezus een mythische figuur is die vervolgens niet meer zo werd herkend en daarom als historisch persoon werd beschouwd, blijkt volgens de dominee uit de geringe aandacht die Paulus besteedt aan Jezus’ aardse bestaan, waarbij hij eraan voorbijgaat dat Paulus schrijft aan mensen die de biografie van Jezus (voor zover überhaupt relevant voor een gelovige) al mondeling hadden vernomen.

Lees verder “Opnieuw: de mythische Jezus” →

Oudheidkundige prietpraat

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Irak, Jodendom, Oudheid, Wetenschapscommunicatie2 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Naar het schijnt is dit een van de betreffende kleitabletten.

Zouden we toch deze week bijna hebben moeten laten voorbijgaan zonder oudheidkundige prietpraat… maar gelukkig, ook deze week is de overdrijving weer eens niet geschuwd. Een collectie kleitabletten die licht werpt op de Babylonische Ballingschap der Joden wordt getypeerd “la maggiore scoperta filologica dopo i manoscritti di Qumran”.

Kom op zeg. Het terugvinden van de Archimedescodex-C, de ontdekking van Achaimenidische documenten in Afghanistan, de Vindolanda-tabletten, de Faëthon van Euripides, het Evangelie van Judas: allemaal teksten die bekend zijn bij degenen die de kranten een béétje bijhouden. Diezelfde krantenlezers werden vandaag weer eens bevestigd in hun vooroordeel dat oudheidkundigen maar wat roepen.

Lees verder “Oudheidkundige prietpraat” →

Het obscurantisme van Ronald van Raak

On door Jona LenderinginChristendom, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Jodendom, Politiek, Verbijstering28 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Jezus als wijsheidsleraar (Mazzolino, Gemaeldegaleri Berlijn)
Jezus als wijsheidsleraar (Mazzolino, Gemaeldegaleri Berlijn)

Ronald van Raak is lid van de Tweede Kamer voor de Socialistische Partij. Hij is ook columnist voor ThePostOnline. Daar schreef hij een column over Jezus, die hij presenteert als “de grote gelijkmaker”.

Waar staat Christus voor? Zijn boodschap lijkt eenvoudig: ‘Behandel anderen steeds zoals je zou willen dat ze jullie behandelen.’ … Jezus was een profeet, maar ook een revolutionair, één van de eersten die streed voor de gelijkwaardigheid van alle mensen.

Om de waarheid te zeggen: ik ben het zo langzamerhand zat dat, als het gaat over de Oudheid, iedereen het beter denkt te weten dan degenen wier vak het is. Dat verwijt treft niet alleen Van Raak, en gaat niet alleen over Jezus van Nazaret, maar is algemener. Maar toevallig loopt Van Raak over een terrein dat ik ken.

Lees verder “Het obscurantisme van Ronald van Raak” →

Gewetensvraag

On door Jona LenderinginBijbel, Midden-Oosten, Oud Armenië, Turkije23 reacties
De verkeerde berg is wel erg mooi.
De verkeerde Ararat is wel erg mooi.

Ik zit met een bescheiden gewetensvraag, dus lieve lezers van deze kleine blog, help mij. Zo af en toe is er weer iemand die op zoek gaat naar de Ark van Noach, die zou moeten liggen op een berg in het oosten van Turkije die tegenwoordig “Ararat” wordt genoemd. Die zoektocht is vrij stompzinnig en dan bedoel ik niet wat een seculiere lezer denkt: dat die ark nooit heeft gevaren.

Me even verplaatsend in iemand die het gelijk van de Bijbel wil bewijzen: léés die Bijbel dan. Er staat uitdrukkelijk dat de ark rustte “op de bergen van Ararat”, en het woord “Ararat” is een verwijzing naar een koninkrijk dat ooit in het oosten van Turkije lag en bekender is onder de naam Urartu. De “berg Ararat” danken we aan westerse reizigers als Marco Polo, die een onjuiste bijbelvertaling bij zich hadden. Joden, oosterse christenen en moslims wijzen een andere plaats aan, vlakbij Cizre in zuidoost-Turkije, en het aardige is dat die plek ook wordt genoemd in Babylonische teksten. Bij Cizre is blijkbaar iets te zien – de bronnen noemen bitumen en pek – en het is een verdedigbare vraag wat nou de aandacht van de Babyloniërs, joden, oosterse christenen en moslims heeft getrokken. Meer over deze materie hier.

Lees verder “Gewetensvraag” →

Een kameel voor Van Jole

On door Jona LenderinginArcheologie, Bijbel, Geschiedenis, Wetenschapscommunicatie3 reacties
Tijdvak: 1000 v.Chr. - 900 v.Chr.
1000-0950 v.Chr.0950-0900 v.Chr.
Dit is geen kameel maar een dromedaris. Pasgeboren dromedarisjes kunnen meteen lopen, zoals deze kleine eenbulter in een karavaanserail in Iran.

Internetjournalist Francesco van Jole twittert vanmorgen dat het ongelooflijk is dat de Bijbel voortdurend kamelen noemt terwijl dat dier nog niet bestond. Hij linkt naar dit artikel en geeft met een emoticon aan dat hij erbij moet lachen, maar een tweet zijnde een tweet kan ik niet bepalen of hij lacht omdat hij verbaasd is, omdat hij het herkent als non-nieuws of omdat hij het wel erg kort door de bocht samenvat.

Voor de goede orde: het dier bestond natuurlijk. Het was alleen nog niet gedomesticeerd. Verder: dat weten we al een kleine eeuw. En de verbazing zou ergens anders om moeten gaan – en betreft een veel serieuzere kwestie. Vandaar deze uitgebreide reactie.

Lees verder “Een kameel voor Van Jole” →

Kwakgeschiedenis: chronologisch gegoochel

On door GastauteurinArcheologie, Geschiedenis, Kreta en Mykene, Oude Griekenland, Pseudowetenschap4 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Protogeometrisch aardewerk uit Euboia

Recentelijk verscheen dit online artikel, getiteld ‘Towards an absolute chronology for the Aegean Iron Age: new radiocarbon dates from Lefkandi, Kalapodi and Corinth’, geschreven door maar liefst acht personen, namelijk: Michael B. Toffolo, Alexander Fantalkin, Irene S. Lemos, Rainer C.S. Felsch, Wolf-Dietrich Niemeier, Guy D.R. Sanders, Israel Finkelstein en Elisabetta Boaretto.

De titel van het artikel suggereert dat we hier met iets nieuws te maken hebben: er zijn koolstofdateringen gegeven aan monsters uit drie sites in Griekenland, die ons in staat zullen stellen om een absolute chronologie te bepalen voor de Egeïsche IJzertijd. Het is echter niet nieuw: er wordt al jaren gesold met de absolute chronologie van het Egeïsche gebied in de periode vóór ca. 700 v.Chr. De titel suggereert dat we nu waarden hebben die niet te betwisten zijn, maar ook dat is onzin. Er verschijnen namelijk zeer regelmatig artikelen over C14-dateringen voor het Egeïsche gebied, die doorgaans nogal uiteenlopende resultaten geven.

Lees verder “Kwakgeschiedenis: chronologisch gegoochel” →

Kwakgeschiedenis: Nehalennia

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Klassieken, Lage Landen, Musea, Museumstuk, Pseudowetenschap, Verbijstering22 reacties
Tijdvak: 25 v.Chr. - 25 na Chr.
0025-0001 v.Chr.0001-0025 na Chr.
Bontgekleurd standbeeld

Primaporta is een voorstadje van Rome. In de Oudheid waren er luxe villa’s, waarvan er een toebehoorde aan keizerin Livia, die daar een mooi standbeeld van haar echtgenoot liet oprichten: keizer Augustus. De “Augustus van Primaporta” is een van de beroemdste beelden uit de Oudheid. De vorst is afgebeeld als een mythologische held – blootsvoets – en heeft naast zich een kleine Amor op een dolfijn, die de toeschouwer eraan herinnert dat de keizer afstamt van de godin van de liefde, Venus. De opgeheven arm suggereert dat de keizer een toespraak houdt, vermoedelijk in een militaire situatie: hij draagt een harnas.

Hieronder is te zien hoe op het harnas staat afgebeeld dat een man in een broek, komend van rechts, een legioenstandaard overhandigt aan een Romeinse veldheer, die voor de gelegenheid een hond heeft meegenomen. De figuren eromheen zijn mythologisch: bovenaan de hemelgod, onderaan Moeder Aarde met een hoorn des overvloeds, de maangodin linksboven (op een vierspan), de dageraad rechtsboven, links en rechts treurende barbaren en rechts- en linksonder een hert en een griffioen met daarop de goden Diana en Apollo, met wie Augustus zich speciaal identificeerde.

Lees verder “Kwakgeschiedenis: Nehalennia” →

De archeologische nieuwsmachine

On door Jona LenderinginBijbel, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Israël, Midden-Oosten, Romeinse Keizerrijk, Wetenschapscommunicatie11 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
De legioenbasis van VI Ferrata, gezien vanaf Megiddo

Toen keizer Augustus stierf, had het Romeinse Rijk vijfentwintig legioenen. Dat aantal zou nog wat groeien: dertig ten tijde van Trajanus, drieeëndertig ten tijde van Septimius Severus, en daarna nog meer, zij het dat deze eenheden steeds kleiner werden. Over het algemeen bleven legioenen op dezelfde plaats: in Bonn en Xanten lagen eeuwenlang het Eerste Minervia en het Dertigste Ulpia Victrix. Legioenbases zijn daardoor zeldzaam, maar ze documenteren eeuwen geschiedenis.

Daarom was het groot nieuws toen de Israëlische Archeologische Dienst onlangs bekend maakte de basis van het Zesde Legioen Ferrata te hebben gevonden, niet ver van Megiddo. Een leuke vondst, die het zoveelste hoofdstuk toevoegt aan de toch al interessante militaire geschiedenis van de plaats: Megiddo speelde een rol in de campagnes van Toetmozes III, de koningen van Israël bouwden er een garnizoenstad, koning Josia ontmoette hier farao Necho, en in de recentere geschiedenis is hier gevochten door Napoleon en generaal Allenby. En nu is er dus ook bewijs dat de Romeinen hier een legerbasis hadden.

Lees verder “De archeologische nieuwsmachine” →

Parodie op de archeologie

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Italië, Klassieken, Oud Italië, Pseudowetenschap, Wetenschap, Wetenschapscommunicatie3 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Maquette van een IJzertijddorpje op de Palatijn (Antiquarium v/d Palatijn, Rome)

Mogelijk heeft u het bericht ook gelezen: door nieuw wetenschappelijk onderzoek is vastgesteld dat het Pantheon bedoeld is geweest als zonnewijzer. Misschien was u verbaasd. Het staat immers in elke reisgids. Mocht u zo’n boek niet bij de hand hebben, kijk dan in uw exemplaar van De ontdekking van de hemel (blz.712-713) of klik hier. Het door alle media overgenomen persbericht bevatte geen enkel nieuws, en iedere toerist kan dat weten.

Op soortgelijke wijze kunnen de honderden Nederlanders die jaarlijks het Turkse Hierapolis bezoeken, weten dat de apostel Filippos daar ligt begraven, op een heuveltje naast het theater. Toch werd onlangs aangekondigd dat het pas is ontdekt. Onzin dus, en elke toerist kan het weten. Kort dáárvoor was een classica in het nieuws die Homeros’ ideeën over oorlog vergeleek met die uit onze tijd. U hoeft De gammacanon niet gelezen te hebben om te weten dat aristocratische duels niets gemeen hebben met postindustriële massavernietigingswapens en cyber warfare. Als de oudheidkunde in het nieuws komt, is het kwalitatief zelden goed nieuws.

Lees verder “Parodie op de archeologie” →

Professor M. en de OPTA

On door Jona LenderinginGeschiedenis, Pseudowetenschap3 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Plato (Capitolijnse Musea, Rome)

De grens tussen echte professoren en kwakhistorici is vloeiend. Neem de brandspiegel waarmee Archimedes Romeinse schepen in brand zou hebben gestoken. Het staat niet in onze bronnen vermeld en de spiegel zou groter moeten zijn dan de spiegels die met de modernste technieken zijn gemaakt voor ’s werelds grootste sterrenwachten. Kortom, het kan niet, en je zou zeggen dat een echte academicus het Byzantijns verzinsel dus accepteert als een Byzantijns verzinsel. Maar nee, er is een professor die beweert dat Archimedes een stoomkanon bouwde. Inderdaad, er staat niets in de bronnen dat het tegenspreekt. Er staat immers überhaupt niets in de bronnen.

Maar het kan altijd absurder. In Delft woont professor M. Hij staat niet in de hooglerarenlijst van de Technische Universiteit, dus het zal wel een emeritus zijn. En hij heeft Atlantis ontdekt. In Aden.

Lees verder “Professor M. en de OPTA” →