Normaalverdeling

Het is niet mogelijk in Nederland de HAVO of het VWO te verlaten zonder een keer het bovenstaande plaatje te hebben gezien. Ik vermoed dat dit ook geldt voor het VMBO maar dat weet ik niet zeker. Het staat voor de normaalverdeling en het geeft een kans aan. Als je het bijvoorbeeld hebt over een koolstofdatering, dan heeft die de vorm van een getal plus of min een ander getal, en dat betekent dan dat er tweederde kans is dat het onderzochte voorwerp zich bevindt in dat interval. In het plaatje: tussen -1σ en +1σ. Verder is er een kans van pakweg 95% dat het zich bevindt tussen -2σ en +2σ en van bijna 99,9% dat het zich bevindt tussen -3σ en +3σ.

Als je werkt met diverse metingen en die combineert, kan het plaatje wat ingewikkelder zijn, en een koolstofdatering wordt vaak geijkt aan de hand van de jaarringencurve, maar over het algemeen is wel duidelijk hoe ’t ’m in elkaar steekt. Er is bijvoorbeeld 68% kans dat het textiel van de Lijkwade van Turijn is vervaardigd tussen 1273 en 1288 en een dikke 95% kans dat het weefsel stamt uit 1262 en 1384. Waar het om gaat: het heet dan wel een koolstof-datering, maar wat je krijgt is een waarschijnlijkheid op een datering.

Lees verder “Normaalverdeling”

Een inconsistente chronologie (1)

Wandschildering van twee antelopen, gevonden op Santorini (Nationaal Archeologisch Museum, Athene)

Santorini ofwel Sint-Irene is een klein eiland in de Egeïsche Zee. In de Oudheid heette het Thera. De bovenstaande muurschildering komt er vandaan; het is het broertje van deze. Ze zijn gevonden onder een enorme laag vulkanisch gesteente, uitgestoten toen de plaatselijke vulkaan uitbarstte, ergens in het tweede kwart van het tweede millennium v.Chr. Deze “Minoïsche uitbarsting” moet een enorme explosie zijn geweest, alleen vergelijkbaar met de Tambora-uitbarsting in 1815. Het uitgestoten puinsteen lijkt te zijn gevonden tot in de delta van de Nijl, er lijkt een donker laagje in de jaarringen uit deze tijd en er lijkt zó veel stof in de atmosfeer te zijn geweest dat de Venus-waarnemingen in Babylonië erdoor werden beïnvloed.

Dat maakt het een van de ijkpunten van de Bronstijd-chronologie, maar ik gebruikte in de vorige zin niet zonder reden driemaal het woord “lijkt”. We weten het allemaal nét niet zeker genoeg. Dus is er alle reden om te onderzoeken wanneer die vulkaan nu precies explodeerde, maar dat is zo gemakkelijk nog niet. De aardewerkdatering rond 1500 v.Chr. klopt zeker niet.

Lees verder “Een inconsistente chronologie (1)”

Een oud Marcusfragment?

Voorbeeld van een mummie-kartonnage. Deze werd vanmorgen aangeboden op eBay.
Voorbeeld van een mummie-kartonnage. Deze werd vanmorgen aangeboden op eBay.

Een jaar of twee geleden kondigde de Amerikaanse geleerde Craig Evans, hoogleraar nieuwtestamentische studies, aan dat hij een fragment van het evangelie van Marcus had gevonden dat dateerde uit het laatste kwart van de eerste eeuw na Chr. Dat was bepaald een sensatie, want dit evangelie wordt gedateerd tussen 65 en 75. Een tekst uit het laatste kwart van de eerste eeuw staat dus zeer dicht bij het manuscript van de auteur.

De vondst werd op een bijzondere wijze bekend gemaakt: met een filmpje waarin een vriendelijke heer uitlegt hoe hij een mummie-kartonnage (zeg maar het papier-maché-gedeelte van een mummie) heeft losgeweekt en de Griekse teksten had bemachtigd. “Dat mogen we doen,” zo voegde hij toe, “want dit is ons eigendom.” Hier vindt u meer van dat fraais.

Lees verder “Een oud Marcusfragment?”