Ik ben momenteel in Larnaka, het antieke Kition, op Cyprus; ik schrijf dit op mijn hotelkamer. Vanmiddag was ik in het Pierides-museum, dat de oudheidkundige collectie toont van een rijke Cypriotische familie. Het is een fijne plek om een uurtje door te brengen. Werkelijke topstukken staan er niet, maar het museum hypet de vondsten tenminste niet en biedt een gewoon gedegen overzicht van wat er in de Oudheid zoal op Cyprus is vervaardigd.

Zoals het bovenstaande beeld. Zesendertig centimeter hoog. Het dateert uit het Chalcolithicum, dus zeg maar de aanlooptijd naar de Bronstijd, ofwel het vierde millennium v.Chr. Even oud als de Naqada-cultuur in Egypte, de Uruk-cultuur in Mesopotamië en de Yamnaya-cultuur op de Pontische vlakte. Dit beeld is uniek: een man op een krukje, de knieën opgetrokken, ellenbogen op de knieën ter ondersteuning van het hoofd. Wijdopen mond. En het is een vaas.

Maar wel een rare vaas, want water dat je bovenaan door de mond erin giet, straalt er onderaan weer uit door een uitsteeksel dat geen navel is. Kortom, wat is dit?

Het is Prehistorie. We hebben geen teksten die ons helpen. En omdat dit een uniek stuk is, is er ook geen parallelvoorbeeld. De Eerste Hoofdwet van de Archeologie helpt natuurlijk: als je niet weet wat het is, zal het wel religieus zijn. Ik las op het bordje met uitleg dat het gezicht grote spanning vertoont – alsof dit toch wat ruwe keramiek zó gedetailleerd is dat individuele emoties te herkennen zouden zijn.

An interpretation claims that he was engaged in some kind of “Primal Scream”, perhaps calling on the almighty for assistance. Another idea is that this might have been a tribal act connected with fertility.

Mijn reisgenoot Harry van den Bouwhuijsen (tevens auteur van een surrealistische rovelle) en ik stonden erbij en keken ernaar. We hadden allebei dezelfde gedachte: dit is echt te ver gezocht. Dit is gewoon een vaas met een gat erin, zodat je het beeldje kon laten plassen. Misschien leuk voor kleuters of als drinkspelletje.

Ik denk weleens dat het een kunsthistorische beroepsdeformatie is dat alles dient te worden geïnterpreteerd. Maar soms is iets gewoon wat het lijkt. Dan hoef je er geen vruchtbaarheidsrituelen bij te verzinnen. Ik weet het niet 101% zeker, maar als je het mij vraagt is een plaspop gewoon een plaspop.

Maar als u in Larnaka bent, verzuim dan niet het Pierides-museum te bezoeken. Het is echt de moeite waard.

[Dit was het 466e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

De Anatolische beschavingen (1)
mei 25, 2013

Hunebedden van de dag: D46 en D47 (Emmen)
januari 29, 2022

Hunebed van de dag: D14 (Eexterhalte)
oktober 19, 2021