[Laatste van vier blogjes van Han Borg over de academische collecties van de Rijksuniversiteit Groningen. Het eerste was hier.]

Met de brand (op 30 augustus 1906) van het tweede Academiegebouw van de Rijksuniversiteit Groningen (dat sinds 1850 op de plaats van twee vroegere conventen verrees) ging onder meer de complete verzameling zoölogie verloren: een neushoorn, een giraf en vele andere dieren gingen in het verwoestende vuur ten onder, mede omdat veel artefacten werden bewaard op sterk water, dat door de hitte ontplofte en het vuur zich razendsnel liet verspreiden. Dankzij de inspanningen van de president-curator van de RUG, burgers en studenten konden gelukkig de oude archiefstukken, de portretten van vroegere hoogleraren en studentenvaandels uit 1666 en 1830 gered worden, maar veel ging helaas ook verloren.

In het in 1909 geopende derde Academiegebouw werd vervolgens in 1949 een grote zolderruimte ingeruimd voor wél bewaarde zaken die vanaf 1934 te zien waren geweest in een historisch pand aan het Lopende Diep (het “Corps de Garde”), en die collectie bleef daar tot het nieuwe Universiteitsmuseum Groningen in 1987 geopend werd in het gebouw van de vroegere Universiteitsbibliotheek.

Dit Universiteitsmuseum kreeg tot taak het conserveren, beschrijven en vooral het openstellen van de universitaire collecties die op diverse plaatsen binnen de RUG waren opgebouwd. Eén van die collecties bleef helaas onzichtbaar: de enorme verzameling mineralen, grondmonsters, gesteenten en fossielen raakte verspreid, met name nadat het Mineralogisch-Geologische Instituut in de jaren tachtig van de vorige eeuw werd opgeheven. Het gebouw van dit instituut bevatte zelfs een Slinger van Foucault, maar ook deze is spoorloos verdwenen.

Wél bewaard bleef de anatomische collectie, waar onder andere Petrus Camper (1722-1789) zich voor had ingespannen. Deze collectie werd in 2003 aan de collectie van het Universiteitsmuseum toegevoegd. Beroemd is de “Man van Auzoux”, een door de Franse arts Louis Auzoux van papier-maché gemaakt model van een naakte man “met alles erop en eraan”, dat in 1844 werd aangekocht voor 1700 gulden.

En tot slot werd het Universiteitsmuseum de bezitter en beheerder van de collectie ethnographica van het Volkenkundig Museum, dat tussen 1978 en 2003 een plek had aan het einde van de Nieuwe Kijk in ’t Jatstraat in Groningen. Deze collectie, die deels was opgebouwd door de Groningse hoogleraar in de theologie Theo van Baaren, bestond ook uit giften van onder andere het museum Princessehof in Leeuwarden en het in 1971 opgeheven Tropisch Landbouwmuseum te Deventer, en van diverse particulieren en kloosterinstellingen. Bij de opening van het Museum Gerardus van der Leeuw, genoemd naar de eerste Minister van Onderwijs na de Tweede Wereldoorlog, de Groninger wetenschapper Gerardus van der Leeuw, zei genoemde Theo van Baaren al dat het nooit een “bestseller zou worden”, maar het museum en in het bijzonder de collectie had beslist een roemrijkere plek verdiend.

Dit alles dreigt nu voorgoed achter slot en grendel te verdwijnen door het ronduit dwaze besluit van het College van Bestuur van de RUG om het Universiteitsmuseum te sluiten. De universiteit, Alma Mater van het Noorden, die zich nog steeds graag als “klassiek” bestempelt, staat voor schut met dit besluit. De paar ton die er jaarlijks bezuinigd wordt met het sluiten van het museum gaat gemakkelijk op aan prestigeprojecten die er óók nog steeds zijn, zoals het slecht bezochte centrum met de cryptische naam “House of Connections” aan de Grote Markt te Groningen.

Keert op uw schreden terug, leden van het College van Bestuur, opdat we als instelling “niet aan onwetendheid en barbarij bezwijken”, zoals de titel van een aardig boekwerk met korte biografieën van bekende Groninger hoogleraren uit 1989 luidt.

[Dit was een gastbijdrage van Han Borg, oud-medewerker van de RUG. U kunt de petitie alvast tekenen. Dank je wel Han!]

Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

Een oudheidkundige groepsblog
oktober 10, 2020

Archeoloog in Soedan (8)
januari 23, 2014

Zo’n dag dus
december 16, 2015