De hoofddoek (2) het westen

Hellenistische dame met hoofddoek (RIjksmuseum van Oudheden, Leiden)

Ik gaf gisteren aan dat het hoofddoekje in het oude Nabije Oosten en in de Mediterrane wereld gold als het privilege van een getrouwde vrouw. Negatief geformuleerd: het onbedekte haar van slavinnen, prostituees en ongetrouwde meisjes was een aanwijzing dat ze seksueel beschikbaar waren – uiteraard na toestemming van de eigenaar, na betaling of na huwelijkssluiting. Ik attendeerde er ook op dat vrouwenportretten een andere werkelijkheid documenteren: vrouwen waarvan we zeker weten dat ze getrouwd waren, worden met onbedekt haar afgebeeld. Ik ben er vrij zeker van dat niemand de Romeinse keizerin beschouwde als seksueel beschikbaar.

Dat er in elk geval in de Romeinse keizertijd diverse normen bestonden, blijkt tevens uit teksten die het joodse leven documenteren. De traditionele norm, dat een getrouwde vrouw een hoofddoek mocht dragen, wordt verondersteld in de rond 200 na Chr. samengestelde Mishna. Deze eerste grote optekening van rabbijnse opvattingen legt het vertrouwde verband tussen het dragen van een hoofddoek en het huwelijk: een man mocht zijn echtgenote verstoten als ze met onbedekt haar over straat ging, en hoefde dan de bruidsschat niet terug te betalen.noot Mishna, Ketuboth 7.6.

Lees verder “De hoofddoek (2) het westen”

Traditie en rationaliteit

 

Breughel, “De parabel der blinden” (1568)

“Een strijd tegen een traditie is geen gevecht met de ratio.” Dat is wat Max Westerman een tijdje geleden schreef in het Handelsblad. U leest het hier. Hij betoogt dat traditieliefhebbers – of het nu gaat om het afsteken van vuurwerk, Zwarte Piet of het koningshuis – zich niet zomaar moeten bedienen van het argument “het is nu eenmaal traditie” en zich in de argumenten van de tegenstanders moeten verdiepen.

Ik ben het daarmee eens. De eerste persoonlijke herinnering die me te binnen schiet is dat ik, toen ik in Leiden afstudeerde, verbaasd was een bul te krijgen in het Latijn en het Nederlands. Engels en Nederlands leek me, met het oog op de internationalisering, een stuk praktischer, maar mijn suggestie dat aan te passen, opdat mensen in buitenlanden ook begrepen wat Leidse alumni vermochten, liep stuk op traditie. Beetje gênant, want universiteiten zijn ingesteld om te denken zonder acht te slaan op autoriteit of traditie.

Lees verder “Traditie en rationaliteit”