Tag: artificiële intelligentie

artificiële intelligentie

Toeval

On door Jona LenderinginWetenschapscommunicatie16 reacties

De Vereniging voor Wetenschapsjournalistiek en -Communicatie Nederland (VWN) bestond jongstleden mei veertig jaar en zoiets wordt gevierd. Dat had moeten gebeuren op vrijdag 13 juni en bij zo’n datum liggen de associaties voor het oprapen: ongelukken, schitterende ongelukken, het toeval als factor in de wetenschap en wetenschapsjournalistiek. Het thema van de lustrumbijeenkomst in Nijmegen werd dus “Omarm het toeval”. Je zou echter bijna gaan geloven dat vrijdag de dertiende werkelijk een ongeluksdag is, want er was een spoorwegstaking en we moesten de bijeenkomst uitstellen tot 7 november. Wat overigens een minder lang uitstel was dan het vorige lustrum, dat we door de COVID een jaar moesten uitstellen en verplaatsen van Deventer naar Amsterdam.

Kort samengevat sprak eerst filosofe Samantha Copeland over de factoren die toevallige, creatieve vondsten mogelijk maakten; daarna spraken astrofysicus Nathalie Degenaar en taalkundige Mark Dingemanse over de rol van toeval in hun onderzoek. Na hen was er een korte paneldiscussie, die naadloos overging in een gesprek met de journalisten en communicatiespecialisten in de zaal.

Lees verder “Toeval” →

De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (8)

On door Marco FolpmersinFilosofie, Klassieken, Methodologie en theorie, Oude Griekenland5 reacties
Tijdvak: 400 v.Chr. - 325 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.
Plato (Altes Museum, Berlijn)

[Dit is het laatste van acht door Marco Folpmers geschreven blogjes over de mogelijkheid met artificiële intelligentie Plato’s Zevende Brief te analyseren. Het eerste was hier. In dit blogje: is het bewijs nu rond?]

Perry’s analysenoot J.B. Perry, Examining the Authenticity of Plato’s Epistle VII through Deep Learning (2021; Bachelor’s thesis, Harvard College). is knap gedaan, maar desondanks is dit niet het definitieve bewijs dat de Zevende Brief (afgezien van twee latere interpolaties) authentiek is. Dit is hooguit een eerste aanzet.

Kritiek

Op de eerste plaats is er de aard van de publicatie. Dit is een scriptie. Een scriptie van de Harvard-universiteit is natuurlijk een scriptie van een excellent instituut en ook de studie zelf en de genoemde begeleidende docenten zien er geloofwaardig en gezaghebbend uit. Maar het is geen publicatie in een peer-reviewed journal. Misschien volgt die nog. Maar op het moment ontbreken er nog essentiële “checks and balances”.

Lees verder “De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (8)” →

De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (7)

On door Marco FolpmersinFilosofie, Klassieken, Methodologie en theorie, Oude Griekenland
Tijdvak: 400 v.Chr. - 325 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.
Plato (Louvre, Parijs)

[Dit is het voorlaatste van acht door Marco Folpmers geschreven blogjes over de mogelijkheid met artificiële intelligentie Zevende Brief van Plato te analyseren. Het eerste was hier en we gaan nu met de brief aan de slag.]

In zijn artikelnoot J.B. Perry, Examining the Authenticity of Plato’s Epistle VII through Deep Learning (2021; Bachelor’s thesis, Harvard College). verdeelt Perry de Zevende Brief in drieënzeventig brokstukken van honderd woorden. Per brokstuk wordt de kans berekend dat het (conform het ontwikkelde model) toegeschreven moet worden aan Plato. Wanneer vervolgens de brokstukken gegroepeerd worden in vijf achtereenvolgende onderdelen levert dat het beeld op zoals weergegeven in de onderstaande tabel.

Lees verder “De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (7)” →

De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (6)

On door Marco FolpmersinKlassieken, Methodologie en theorie
Tijdvak: 400 v.Chr. - 325 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.
Plato (Capitolijnse Musea, Rome)

[Dit is het zesde van acht door Marco Folpmers geschreven blogjes over de mogelijkheid met artificiële intelligentie Plato’s Zevende Brief te analyseren. Het eerste was hier. Hoe pakt een onderzoeker dat aan?]

Een publicatie van de Amerikaanse Harvard-universiteit heeft in 2021 nieuw licht geworpen op de auteursvraag van de Zevende Brief van Plato. Het betreft de scriptie van Jordan Bliss Perry voor “the departments of computer science and the classics” van Harvard.noot J.B. Perry, Examining the Authenticity of Plato’s Epistle VII through Deep Learning (2021; Bachelor’s thesis, Harvard College). Over deze Perry is verder weinig te vinden.

Weliswaar is dit geen officiële publicatie in een journal met peer-review, maar van de andere kant zien de publicatie an sich en de begeleiders er betrouwbaar uit. Ik zal nog terugkomen op de verschijningsvorm van deze studie.

Lees verder “De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (6)” →

De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (5)

On door Marco FolpmersinFilosofie, Klassieken, Methodologie en theorie, Oude Griekenland
Tijdvak: 400 v.Chr. - 325 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.
Plato (Glyptothek, München)

[Dit is het vijfde van acht door Marco Folpmers geschreven blogjes over de mogelijkheid met artificiële intelligentie de Zevende Brief van Plato te analyseren. Het eerste was hier. We komen ter zake.]

Bij de meest recente inzichten met betrekking tot de attributie van de Zevende Brief van Plato zullen we zien dat we te maken hebben met wat we in het vorige blogje een multinomiale classificatie noemden. Het model van Jordan Bliss Perry alloceert een tekstonderdeel aan Plato of aan een andere auteur uit een gesloten lijstje van zes tijdgenoten: Xenophon, Thucydides, Demosthenes, Lysias, Isocrates en Aeschines.

Taalmodellen en kunstmatige intelligentie

De meest recente ontwikkeling is dat statistische modellen, zoals banken die gebruiken, ook op natuurlijke talen toegepast kunnen worden. De data bestaan dan uit de corpora van diverse auteurs en met statistische modellen beogen onderzoekers de omstreden tekst toe te schrijven aan een specifieke auteur.

Lees verder “De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (5)” →

De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (4)

On door Marco FolpmersinMethodologie en theorie
Tijdvak: 400 v.Chr. - 325 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.
Plato (Louvre, Parijs)

[Dit is het vierde van acht door Marco Folpmers geschreven blogjes over de mogelijkheid met artificiële intelligentie de Zevende Brief van Plato te analyseren. Het eerste was hier. Voor we verder gaan eerst twee nuanceringen.]

Het berekenen van de prestatie-statistieken gebeurt vaak tweemaal, op twee gescheiden subsets van de totale verzameling van historische data. Bij het vinden van het beste verband tussen input-data en de te verklaren variabele (wanbetaling in het voorbeeld uit het vorige blogje) worden in feite de prestaties van het model geoptimaliseerd. Dat kan soms ook op een gewogen manier zijn, bijvoorbeeld dat de modelleur sensitiviteit belangrijker vindt dan specificiteit.

Deze procedure brengt met zich mee dat het statistische model geoptimaliseerd wordt op de toepassing van de input-data. Maar betekent dit ook dat het model ook in andere gevallen (die niet in de ontwikkel-set zaten) goed werkt? Met andere woorden: is het model generaliseerbaar naar andere gevallen of nieuwere gevallen?

Lees verder “De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (4)” →

De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (3)

On door Marco FolpmersinMethodologie en theorie
Tijdvak: 400 v.Chr. - 325 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.
Plato (Altes Museum, Berlijn)

[Dit is het derde van acht door Marco Folpmers geschreven blogjes over de mogelijkheid met artificiële intelligentie Plato’s Zevende Brief te analyseren. Het eerste was hier en we moeten het eens hebben over statistische classificatiemodellen en hun prestaties. Maar eerst een woord over bankieren.]

We moeten het eerst eens hebben over banken. Voor banken is het essentieel om een inschatting te kunnen maken of ze hun verstrekte leningen terugbetaald krijgen of niet. Daarom maken banken voor elke individuele klant (zowel voor bedrijven als voor u en mij) een inschatting van de kans op wanbetaling, vaak aangeduid met de Engelse term “Probability of Default” of PD. Is vastgesteld dat bij een kredietaanvraag iemands PD te hoog is, dan krijgt deze persoon de lening niet, of alleen tegen een hoge rente, of na het verstrekken van voldoende onderpand. Maar aangezien elke lening wel enig risico heeft (de PD is nooit nul) en deze PD’s ook in de tijd kunnen veranderen, nemen banken aanvullende maatregelen. De belangrijkste is dat ze kapitaal aanhouden als buffer om verwachte en onverwachte verliezen op te vangen.

Banken berekenen voor elke klant de PD door een statistisch model toe te passen. Dit model is eerder ontwikkeld aan de hand van historische data. In historische data heb je namelijk het profijt van “kennis achteraf”. Je weet wie er in wanbetaling is gegaan (vaak gedefinieerd als achterstanden die meer dan negentig dagen zijn opgelopen). Er wordt dus eerst data verzameld met mogelijke verklarende variabelen alsmede de te verklaren variabele: in wanbetaling wel/niet geraakt.

Lees verder “De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (3)” →

De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (1)

On door Marco FolpmersinFilosofie, Klassieken, Methodologie en theorie, Oude Griekenland
Tijdvak: 400 v.Chr. - 325 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.
Plato (Glyptothek, München)

Of Plato echt de overgeleverde brieven heeft geschreven, en in het bijzonder de meest interessante Zevende Brief, is een probleem dat al zo oud is als de oudheidkunde zelf. Kunstmatige intelligentie en natuurlijke taalmodellen werpen nu nieuw licht op deze kwestie. Met deze modellen kan overtuigend worden aangetoond dat de Zevende Brief inderdaad van Plato is, zij het niet integraal: de brief bevat zeer waarschijnlijke twee forse interpolaties van later datum, conform een recente publicatie.noot J.B. Perry, Examining the Authenticity of Plato’s Epistle VII through Deep Learning (2021; Bachelor’s thesis, Harvard College). Echter, deze publicatie is nog onvoldoende robuust en vervolgwerk is nodig.

Hoe werken eigenlijk deze kunstmatige intelligentie modellen? En wat tonen ze precies aan? Is de Zevende Brief echt van Plato of niet? Waarom zijn de nieuwste inzichten (vanaf 2021) zo overtuigend? En is het bewijs nu helemaal rond? In deze bijdrage gaan wij in op deze vragen.

Lees verder “De Zevende Brief is echt van Plato (maar niet helemaal) (1)” →

Faits divers (40)

On door Jona LenderinginBabylonië, Geesteswetenschappen, Klassieken, Nubië3 reacties
Een danser uit Meroë (Staatliche Sammlung für Ägyptische Kunst, München)

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met deze keer: verbeteringen aan deze blog, een niet-zo-doorbraak met artificiële intelligentie (of eigenlijk: twee), klimaatverandering en een open access-boek.

***

Deze blog

U heeft het misschien al ontdekt: Kees Alders, die de techniek van de Mainzer Beobachter doet en ook allerlei dingen weet over antieke filosofie, heeft een leuk speeltje gebouwd voor deze blog. Het is de tijdlijn-pagina, die u hier vindt, en die u in staat stelt wat te grasduinen.

Nu ik toch even bezig ben met wat meer persoonlijke zaken: ik mocht een interview geven over mijn boek over de geschiedenis Libanon. U kunt het vraaggesprek daar lezen. En hier, daar, daar en daar zijn recensies. Wat mij betreft mag u het boek verder ongelezen laten, zolang u het maar koopt, want de opbrengst gaat via Cordaid naar Libanon.

Lees verder “Faits divers (40)” →

Stuifmeelonderzoek

On door Jona LenderinginArcheologie, Methodologie en theorie7 reacties
Drie coupes voor pollenonderzoek (Museo de Almería)

Je ziet stuifmeel nauwelijks, maar het is vervelend poeder. Als het droog weer is en als het spul vrijuit kan zweven, kun je er hooikoorts van krijgen. Maar voor archeologen zijn stuifmeelkorrels leuk, heel erg leuk. Eenmaal onder de (elektronen)microscoop gelegd zijn de verschillende soorten stuifmeel namelijk te identificeren en dat helpt ons iets zeggen over de antieke vegetatie. Overigens gebeurt determinatie vaak niet met het menselijk oog, maar met de computer en artificiële intelligentie.

Mogelijkheden

De conclusies hebben diverse toepassingen. Je kunt niet alleen uitspraken doen over het dieet van de mensen van weleer, maar ook over het oude klimaat. Als een landschap eerst is begroeid met allerlei grassoorten, later met dennen en berken, en daarna met loofbomen, mag je aannemen dat de temperatuur is gestegen. Als er in een gebied meer en meer struikheide is geweest, is dat een aanwijzing voor ontbossing en dat kan weer een aanwijzing zijn voor landbouw. De conclusies beperken zich niet tot de vegetatie. Omdat in de voedselpiramide de flora de basis vormt voor de fauna, kunnen stuifmeelonderzoekers vertellen welke dieren waarschijnlijk in de buurt hebben gewoond.

Lees verder “Stuifmeelonderzoek” →