Paashoax 2017

Grafbasiliek in Jeruzalem, na de restauratie (foto Jan-Pieter van de Giessen)

En daar was ’ie, de paashoax van 2017. Het is elk jaar vlak voor pasen weer raak: steeds is er ergens een kwakwetenschapper of een echte wetenschapper die een kulbericht de wereld instuurt dat inhaakt op het christelijke feest. Journalisten hebben in de week voor pasen immers behoefte aan een bericht dat én op dat feest inhaakt én nieuws is (en dat is prima) maar hebben meestal de kennis niet om kaf en koren te scheiden (en dat is niet prima). Het gevolg is dat elk jaar rond pasen een evident stuk kulleklap onverdiende media-aandacht krijgt.

Dit jaar: een historicus die beweert dat Jezus en een koning Manu één en dezelfde waren. Ik ga de moeite niet nemen álle flauwekul te weerleggen en beperk me tot een paar punten. Ten eerste: let op het selectieve gebruik van argumenten. De auteur baseert zich op de normale bronnen waar het hem uitkomt (Jezus werd koning genoemd enz.) maar negeert diezelfde bronnen als de informatie niet in zijn straatje past (Jezus leefde dertig, veertig jaar later enz.). Zulk brongebruik is mogelijk, maar dat moet je wel rechtvaardigen. Tip voor journalisten: als iemand het heeft over oude geschiedenis en geschreven bronnen gebruikt, vraag dan even naar de toegepaste hermeneutische strategie. Als de ondervraagde het antwoord niet meteen kan geven, weet je dat het een beunhaas is.

Twee: let op het kul-bewijs, een munt die de doornenkroon zou tonen (klik). En verhip, het lijkt op een kroon en het lijkt erop dat die stekels heeft. Het probleem is dat allerlei munten uit het Parthische Rijk dit soort helm-achtige kronen tonen en dat er weinig bijzonders aan is (hier, daar). Óf wel meer Parthische koningen droegen doornenkronen, óf dit is geen doornenkroon. Ik zal helpen: het laatste. In de evangeliën is sprake van een στέφανος en dat is geen helm maar een krans.

Er zijn nog wat weggevers in het artikel. Als iemand beweert dat zijn conclusies het resultaat zijn van jarenlang onderzoek, heb je vaak te maken met onzin. Het ontbreken van een verwijzing naar een wetenschappelijke instelling is ook zo’n aanwijzing. En tot slot: een paashoax heeft doorgaans een agenda. Dat kan een versterking zijn van het christelijke geloof, of juist een aanval, of een poging het christendom te presenteren als een joodse sekte.

Dat laatste is bijvoorbeeld het geval met de “loden codex” uit Jordanië, waar ik al eerder over blogde. Voorbeeld van de tweede categorie: Jezus was een hermafrodiet. Dat Goede Vrijdag eigenlijk op donderdag viel is, behalve onzin, een poging kritiek op de elkaar tegensprekende evangeliën te neutraliseren.

En dan is er nog het Evangelie van de Vrouw van Jezus, waarin Jezus een echtgenote blijkt te hebben. Die tekstsnipper werd meteen aangegrepen als bewijs dat vrouwen in het priesterlijk ambt dienden te worden toegelaten. Ik heb er al vaker over geschreven en de samenvatting daarvan is dat die papyrussnipper vals is, dat we dat meteen wisten, dat de Harvard-universiteit moedwillig rookgordijnen is gaan leggen over extra onderzoek dat noodzakelijk was, dat inmiddels de vervalser is gevonden, dat de onderzoekster heeft erkend dat het ding onecht is en dat de snipper nog altijd is te zien op de Harvard-website. De agenda moge duidelijk zijn.

Allemaal voorbeelden van nieuws dat kort voor pasen naar buiten werd gebracht. Ik ben benieuwd wat we dit jaar nog meer zullen krijgen en verwacht veel van vooral Trouw, dat een naam heeft hoog te houden als het gaat om slechte berichtgeving over de oude wereld. Denk aan het rampzalige stuk over Mithras waarmee ze tijdens de Week van de Klassieken toonden dat waarheidsliefde geen rol meer speelt in de klassieken, denk aan de catastrofale “false balance” toen ze een eeuw Jezus-onderzoek negeerden en dat afdeden als “nuance”, of denk aan het feit dat ze over de loden codex rapporteerden alsof daarover iets te rapporteren viel.

Is er ondertussen ook echt nieuws? Misschien wel. Er zijn restauraties geweest in de Grafbasiliek in Jeruzalem. Dat is een intrigerende plek omdat het monument eigenlijk niet in het christendom past. Daarin draaide het immers de laatste negentien eeuwen om de opstanding van Jezus. Zijn graf is, zo bezien, eigenlijk nou net datgene wat je niet zou willen vereren. De cultus is echter vrij oud – te volgen vanaf de vierde eeuw n.Chr. en vermoedelijk zelfs uit de tijd vóór keizer Hadrianus Jeruzalem herbouwde: hij bouwde een tempel over een structuur die later, toen de christenen de tempel hadden gesloopt, een cultusplaats zou worden. Het is mogelijk, misschien zelfs aannemelijk, dat die structuur in de eerste eeuw aangewezen is geweest als het graf van Jezus en door de Romeinse autoriteiten daarom aan het oog werd onttrokken. Het staat tevens vast dat op die plek een grafveld is geweest uit de vroege eerste eeuw.

Daar zijn dus restauraties geweest. Die voegen aan het christendom niets toe en doen er ook niets aan af. Jan-Pieter van de Giessen, de webmaster van deze christelijke website, is er onlangs een kijkje wezen nemen en constateerde dat bij de restauratiewerkzaamheden vooral goedkoop beton is gebruikt. Dat werpt een zeker licht op de prijs die werd genoemd voor de restauratie: acht miljoen dollar. Of euro, daar wil ik van af zijn. In elk geval: het moest op een koopje en dat zie je er aan af.

De verwaarlozing van het erfgoed, dat is dus wél nieuws.

12 gedachtes over “Paashoax 2017

  1. mnb0

    Die link is de moeite van het lezen waard, als je belangstelling hebt voor de methoden van pseudo- en kwakwetenschappers.

    “the Romans had tried to delete King Manu”
    Check: samenzweringstheorie.

    “research that has taken more than twenty years”
    Het aantal creationisten dat enkele tientallen jaren de Evolutietheorie heeft bestudeerd om te concluderen dat ze incorrect is …..

    “each has their own structure they work within”
    Ol’Hambo, crea-ayatollah uit Appalachia VS, komt ook altijd hiermee aanzetten. “Hoe je de feiten interpreteert hangt af van van het paradigma dat je gebruikt” of zoiets. Met dank aan het postmodernisme.

    Weet je wel zeker dat die Ralph Ellis een historicus is? Aangenomen dat dit hem is

    http://www.ancient-origins.net/author-profiles/ralph-ellis-001786

    zou ik zeggen van niet.
    Echt, bij zulke figuren moet je altijd even het CV controleren. Bijna altijd zijn hun kwalificaties voor het betreffende vakgebied niet beter dat de mijne (tweedegraadsbevoegdheden wis- en natuurkunde plus tientallen jaren zelfstudie, met dank aan velerlei openbare bibliotheken en natuurlijk jouw websites).

      1. Ja, dat heb ik wel eens gezegd. En ik sta er ook nog achter. Al zou het nog beter zijn als het niet nodig was en mensen gewoon begrijpen dat historicus een beroep is dat je, net als tandarts of atoomfysicus, niet naar behoren kunt uitoefenen als je geen vooropleiding hebt.

        Er zou al enorme winst zijn geboekt als classici en archeologen leerden hun mond over oude geschiedenis te houden.

  2. Peter Flaton

    Gelezen de voetnoten van de Heer Wim Raven en de Heer Michel Gastkemper is de door jou gesignaleerde verwaarlozing van het erfgoed vooral goed nieuws of retorisch vragenderwijs:
    waarom zou je dergelijk ‘erfgoed’ op een behoorlijke manier in stand houden (om niet te zeggen:
    koesteren), wanneer dat het resultaat is van ‘nepnieuws’ (aldus een van de betekenissen van het woord ‘hoax’)?
    ‘Alleluia, Lapis revolutus est, alleluia, ab ostio monumenti, alleluia, alleluia’ zingt ook ons koor straks in de hoogmis van Pasen: ik verheug me daar nu al op. ‘Pax et bonum’ en alvast een zalig Pasen toegewenst.

  3. jacky Goris

    Geachte heer Lendering
    u heeft al enkele malen geblogd over de verouderde opvattingen over het mithraïsme die nog steeds als gangbaar worden beschouwd (o.m. 25 december). Recent las ik ook nog een stuk waarin het mithraïsme wordt gekoppeld aan het mazdeïsme (waarschijnlijk is de link Iran)
    Kunt u me artikels of boeken aanbevelen waarin ik de juiste informatie kan vinden?

    bedankt alvast

    Jacky Goris , Weerde, België

  4. Gert Knepper

    (Over de Grafkerk:) “Dat is een intrigerende plek omdat het monument eigenlijk niet in het christendom past. Daarin draaide het immers de laatste negentien eeuwen om de opstanding van Jezus. Zijn graf is, zo bezien, eigenlijk nou net datgene wat je niet zou willen vereren.”

    Dat is wat kort door de bocht. De grafverhalen duiken op vanaf ca. 70 n.C., en in elk geval in de versies van Mattheüs en Lukas ( 80-90 n.C.) is nou juist dat graf (qualitate qua) de plaats van Jezus’ opstanding. Als dat geen plaats voor verering is…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s